Husitas
 |
Iste articlo ye en proceso de cambio enta la ortografía oficial de Biquipedia (la Ortografía de l'aragonés de l'Academia Aragonesa d'a Luenga). Puez aduyar a completar este proceso revisando l'articlo, fendo-ie los cambios ortograficos necesarios y sacando dimpués ista plantilla. |
Os husitas u Ilesia husita estioron os seguidors d'un movimiento reformador y revolucionario que amaneixió en Bohemia y estió principalment checo.
Cheronimo de Praga, que heba estudiau en Oxford estendilla as ideyas criticas sobre a ilesia d'o teologo anglés John Wyclif, en os tiempos d'o Escisma d'Occident. Estas ideyas inspiran a Jan Hus, traductor d'a Biblia a lo checo, y predica a reforma d'a ilesia en idioma checo en Praga y ye escomulgau. Jan Hus ye convocau debant o Concilio de Gostanza en 1414 y lo creman vivo, como dimpués fan con Cheronimo de Praga. Jan Hus se converte en o heroe nacionalấ checo, y os seguidors d'as suyas ideyas relichiosas (os husitas), se rebelan, tamién con o deseyo d'un cambio social, con abolición d'a servitut y que as tierras sigan comuns. Wenceslau IV no puet controlar a situación y o 30 de chulio de 1419 os husitas chitan por as finestras d'o castiello de Praga a altos cargos catolicos.
Wenceslau IV ye sucedito por o suyo chirmán Sechismundo, rei d'Hongría dende 1387 y emperador dende 1419. Os husitas no lo reconoixen y Sechismundo y lo Papato organizan una cruzada. A cruzada ye derrotada en Vitkov por Jan Zizka, y una dieta cheneral de Bohemia confisca os biens d'o clero y d'a corona. Cuan muere Jan Zizka en 1424 ye succediu por Prokop, que derrota a una cruzada en 1431.
Sechismundo aproveita a división entre dos brancas d'husitas, (calixtins y taboritas). En 1433 bi ha un alcuerde entre catolicos y calixtins en o rito. Os taboritas son derrotaus en 1434 en Lipany, a on muere Prokop. Sechismundo acepta a perdua d'os biens d'a corona y d'o clero y reconoix o checo como luenga oficial, ye proclamau rei y muere en 1437.
