Lewisita

Lewisita
Formula kimikoa	C2H2AsCl3
SMILES kanonikoa	[As(Cl)Cl)Cl&zoom=2.0&annotate=none 2D eredua]
SMILES isomerikoa	C(=C/[As](Cl)Cl)\Cl
MolView	[As(Cl)Cl)Cl 3D eredua]
Konposizioa	artseniko, karbono, kloro eta hidrogeno
Eponimoa	Winford Lee Lewis (en)
Mota	2-chlorovinyldichloroarsine (en)
Ezaugarriak
Dentsitatea	1,89 g/cm³ (25 ℃)
Errefrakzio indiziea	1,6076
Fusio-puntua	0,1 ℃
Irakite-puntua	190 ℃
Masa molekularra	205,844 Da
Arriskuak
NFPA 704	1 4 1
Eragin dezake	lewisite exposure (en)
Identifikatzaileak
InChlKey	GIKLTQKNOXNBNY-OWOJBTEDSA-N
CAS zenbakia	50361-05-2
ChemSpider	4522971
PubChem	5372798
NBE zenbakia	2810
UNII	1HMJ948W6A

Lewisita konposatu organikoa da C₂H₂AsCl₃ formula duena organoartseniko konposatuen klasekoa. Likido kolorgea da. Etanoletan eta ohiko disolbatzaile organikoetan disolbagarria da. Narritagarria eta toxikoa da^[1].

Sintesia

Lewisita azetilenoa eta artseniko trikloruroarekin erreakzionaraziz sintetizatzen katalisatzaile egoki bat usatuz, merkurio kloruroa esaterako. Normalean lewisitaren dimeroa eta trimeroa ere agertzen dira eta destilazio zatikatuz bereizten dira^[2].

${\displaystyle \mathrm {AsCl_{3}+HC{\equiv }CH\ {\xrightarrow[{HCl}]{HgCl_{2}}}\ Cl_{2}As{-}CH{=}CHCl} }$



Dimeroa: lewisita II	Trimeroa: lewisita III

Erabilera

Lewisita gerra kimikoan usatzeko prestatzen da agente besikatzaile gisa. Ez dago ebidentziarik inoiz erabili denik gerran^[3]^[4].

Toxikotasuna

Lewisitaren moduko besikatzaileak gorputzaren kanpoko zein barruko atalei eragiten diete. Besikatzaileek ehunen hantura, babak eta suntsipen orokorra eragiten dituzte. Lurrunek eragin handiagoa dute gorputzeko eremu hezeetan, begietan adibidez. Besikatzaileak arnasteak biriketako mintzak puztu (edema) eta likidoz betetzea eragin dezake. Heriotza oxigeno faltagatik gertatzen da.. Besikatzaileak arriskutsuak dira arnastuz, larruazalen zehar hartuz eta irentsiz. Halaber, artseniko-besikatzaileak kartzinogenotzat hartu behar dira^[5]

Errefererentziak

↑ (Ingelesez) PubChem. «Lewisite» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (kontsulta data: 2026-04-04).
↑ Lewis,, R.J. Sr. (2001). Hawley's Condensed Chemical Dictionary 14th Edition. John Wiley & Sons, Inc, 261 or..
↑ Mariaje, Jauregi. (1989-01-01). «Laborategitik gerra-frontera» Elhuyar Zientzia (kontsulta data: 2026-04-04).
↑ (Ingelesez) «Lewisite (L): Blister Agent | NIOSH | CDC» www.cdc.gov 2023-05-22 (kontsulta data: 2026-04-04).
↑ Ellison, D.H. (1999). Emergency Action for Chemical and Biological Warfare Agents. CRC Press, 52 or..

Datuak: Q407502
Multimedia: Lewisite / Q407502

[1] (Ingelesez) PubChem. «Lewisite» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (kontsulta data: 2026-04-04).

[2] Lewis,, R.J. Sr. (2001). Hawley's Condensed Chemical Dictionary 14th Edition. John Wiley & Sons, Inc, 261 or..

[3] Mariaje, Jauregi. (1989-01-01). «Laborategitik gerra-frontera» Elhuyar Zientzia (kontsulta data: 2026-04-04).

[4] (Ingelesez) «Lewisite (L): Blister Agent | NIOSH | CDC» www.cdc.gov 2023-05-22 (kontsulta data: 2026-04-04).

[5] Ellison, D.H. (1999). Emergency Action for Chemical and Biological Warfare Agents. CRC Press, 52 or..

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]