Գլխավոր էջ
Շաբաթվա հոդված
Տիեզերական ճարտարապետություն, արտաքին տիեզերքում բնակեցված միջավայրեր նախագծելու և կառուցելու տեսություն ու գործնական ոլորտ։ Այն օգտվում է ճարտարապետության տարբեր մասնագիտացված ուղղություններից՝ ապահովելու համար, որ մարդիկ կարողանան ապրել և աշխատել տիեզերքում։
Տիեզերանավերի նախագծման ճարտարապետական մոտեցումը դիտարկում է ամբողջ կառուցված միջավայրը։ Այն համադրում է ճարտարապետությունը և ճարտարագիտությունը, հատկապես ավիատիեզերական ճարտարագիտությունը, ինչպես նաև ներառում է արդյունաբերական դիզայն, ֆիզիոլոգիա, հոգեբանություն և սոցիոլոգիա։
Տիեզերք ճանապարհորդող մարդկանց գաղափարները նախ հրապարակվեցին գիտական ֆանտաստիկայի ստեղծագործություններում, օրինակ՝ Ժյուլ Վեռնի 1865 թվականի Երկրից դեպի Լուսին վեպում։ Այնտեղ տիեզերական ճանապարհորդության համար անհրաժեշտ էին համարվում աստղադիտակներ, բահեր, հրազեն, թթվածնի գեներատորներ և անգամ ծառեր։ Տիեզերանավի հատակի և պատերի մեջ ներդրված էր կոր բազմոց, իսկ քթի մոտ գտնվող պատուհաններին հասնելու համար սանդուղք էր նախատեսված։ Արկանման սարքը գնդակի ձև ուներ, քանի որ նախատեսվում էր այն թնդանոթով արձակել Երկրից, սակայն այդ մեթոդը մարդու տիեզերական փոխադրման համար իրատեսական չէր՝ չափազանց մեծ արագացումների պատճառով։ Մարդուն տիեզերք հասցնելու համար անհրաժեշտ էր հրթիռային տեխնոլոգիա։
Հրթիռային ուժով տիեզերական ճանապարհորդության առաջին լուրջ տեսական աշխատանքը հրապարակեց Կոնստանտին Ցիոլկովսկին 1903 թվականին։ Նա համարվում է տիեզերագնացության հայրերից մեկը և առաջ է քաշել այնպիսի գաղափարներ, ինչպիսիք են տիեզերական վերելակը, պտտվող տիեզերակայանը, որը արտաքին շրջագծում ստեղծում է արհեստական ձգողականություն, շլյուզները, արտանավային գործունեությանի համար նախատեսված տիեզերական հանդերձները, սնունդ և թթվածին ապահովող փակ էկոհամակարգերը և տիեզերքում արևային էներգիայի օգտագործումը։ Ցիոլկովսկին կարծում էր, որ մարդու կողմից տիեզերքի բնակեցումը մեր տեսակի անխուսափելի ճանապարհն է։
1952 թվականին Վերներ ֆոն Բրաունը ամսագրային հոդվածների շարքում ներկայացրեց բնակեցված տիեզերակայանի իր հայեցակարգը։ Նրա նախագիծը նախորդ գաղափարների զարգացումն էր, սակայն առանձնանում էր նրանով, որ ուղղակիորեն ներկայացվում էր հանրությանը։ Պտտվող անիվանման տիեզերակայանը պետք է ունենար երեք տախտակամած և ծառայեր որպես նավիգացիոն օժանդակ միջոց, օդերևութաբանական կայան, Երկրի դիտարկման հարթակ, ռազմական հենակետ և արտաքին տիեզերքի հետագա առաքելությունների միջանկյալ կետ։ Կարծիք կա, որ 1968 թվականի 2001 թվականի տիեզերական ոդիսականը ֆիլմում պատկերված տիեզերակայանի դիզայնը ժառանգում է ֆոն Բրաունի գաղափարներից։ Հետագայում ֆոն Բրաունը մշակեց նաև Լուսնի և Մարսի առաքելությունների սխեմաներ՝ իր մեծածավալ ծրագրերը հրապարակելով Collier's Weekly-ում։
Յուրի Գագարինի 1961 թվականի ապրիլի 12-ի թռիչքը մարդկության առաջին մարդու տիեզերական թռիչքն էր։ Թեև առաքելությունը անհրաժեշտ առաջին քայլ էր, Գագարինը հիմնականում սահմանափակված էր աթոռով և տիեզերքը դիտելու փոքր պատուհանով, ինչը շատ հեռու էր տիեզերքում կյանքի հնարավորություններից։ Հաջորդ առաքելությունները աստիճանաբար բարելավեցին ցածր երկրաշուրջ ուղեծիրում ապրելու պայմանները՝ ավելացնելով շարժման տարածք, ֆիզիկական վարժությունների ռեժիմներ, սանիտարական հարմարություններ, ավելի լավ սնունդ և հանգստի միջոցներ։ Ճարտարապետների ներգրավումը տիեզերական նախագծերում ակնհայտ դարձավ 1968 թվականին, երբ Ռեյմոնդ Լոուիի գլխավորած ճարտարապետների և արդյունաբերական դիզայներների խումբը, ինժեներների առարկություններին հակառակ, համոզեց ՆԱՍԱ-ին Սքայլաբ ուղեծրային լաբորատորիայում դիտարկման պատուհան ներառել։ Այս հանգրվանը խորհրդանշեց մարդու հոգեբանական չափման ներմուծումը տիեզերանավերի նախագծման մեջ։ Տիեզերական ճարտարապետությունը ձևավորվեց։ Ավելին⇒
Նորություններ
Շարունակվող իրադարձություններ՝ Իսրայելա-ամերիկյան հարվածներ Իրանին (2026) • Իրանի բողոքի ցույցեր • Ռուսաստանի ներխուժում Ուկրաինա
- հուլիսի 20-ից Միացյալ Թագավորության վարչապետ է դարձել Էնդի Բերնհեմը (լուսանկարում)։
- հուլիսի 19-ին Հյուսիսային Ամերիկայի երեք երկրներում կայացած առաջնությունում ֆուտբոլի աշխարհի չեմպիոն է դարձել Իսպանիայի հավաքականը (լուսանկարում)։
- հուլիսի 3-ին Կեյկո Ֆուխիմորին դարձել է Պերուի պատմության մեջ ընտրություններում հաղթած առաջին կին նախագահը։ Նա երկրի նախկին նախագահ Ալբերտո Ֆուխիմորիի դուստրն է։
- հունիսի 24-ին Վենեսուելայում տեղի ունեցած երկու երկրաշարժի հետևանքով զոհվել է ավելի քան 1700 մարդ և ավելի քան 46000-ն անհետ կորել է։
- հունիսի 22-ին հրաժարական է տվել Միացյալ Թագավորության վարչապետ Քիր Սթարմերը:
- հունիսի 7-ին կայացած Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններում հաղթել է վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի առաջնորդած «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը։
- MV Hondius զբոսանավում հանտավիրուսի բռնկումը ստիպել է մնացած ուղևորների մեծ մասին կարանտինի ենթարկվել նավի վրա։
Վերջերս մահացածներ՝ Քևին Քիգան • Սեմ Նիլ • Բոնի Թայլեր • Արտաշես Ալեքսանյան • Ռաիսա Մկրտչյան • Ալան Գրինսպեն • Աբդուլլահ Իբրահիմ
Գիտե՞ք, որ․․․
- ․․․որոշ պետությունների ազգային դրոշների վրա կարող են պատկերված լինել գլխարկ (լուսանկարում) և, նույնիսկ, խորհրդային հրազեն։
- ․․․2026 թվականի Դիսնեյ Փիքսարի «Խաղալիքների պատմություն 5» մուլտֆիլմի կերպարը հոր հետ հայերեն է խոսում։
- ․․․Հարավային Կորեայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի մարզիչ Հոն Մյոն Բոյին վատ մարտավարության պատճառով հայրենիքում և ԱՄՆ-ի շատ կորեական ռեստորաններում արգելել են մուտքը։
- ․․․ուղևորներին թալանելուց հետո, առևանգիչը վարագույրից պատրաստված պարաշյուտով դուրս է ցատկել ինքնաթիռից, բայց այն չի բացվել։
- ․․․2007 թվականին 20-ամյա Լիոնել Մեսսին բարեգործական օրացույցի նկարահանման ժամանակ լողացրել է ընդամենը 5 ամսական Լամին Յամալին, իսկ 2026 թվականին նրանք հանդիպել են աշխարհի առաջնության եզրափակիչ խաղում։
- ․․․օրեր առաջ չեխական «Հավասարակշռությունը» (լուսանկարում) կորցրեց հավասարակշռությունը և փլուզվեց։
Ներկայացում
Վիքիպեդիան առցանց, բազմալեզու, խմբային հանրագիտարանային նախագիծ է, որն աշխատում է վիքի ձևաչափով։ Նախագիծը նպատակ ունի տրամադրել ազատ, հավաստի և ստուգելի բովանդակություն, որը յուրաքանչյուրը կարող է փոփոխել և բարելավել։
Վիքիպեդիան առաջնորդվում է հիմնարար սկզբունքներով, իսկ բովանդակությունը հրապարակվում է Creative Commons BY-SA արտոնագրի ներքո։ Այն կարելի է պատճենել և օգտագործել՝ պահպանելով սույն արտոնագրի պայմանները։ Վիքիպեդիայում ողջ տեղեկատվությունը ներկայացված է ազատ, առանց գովազդի և իր օգտագործողների անձնական տվյալների օգտագործման։
Վիքիպեդիայի հոդվածների հեղինակները կամավորներն են։ Նրանք կոորդինացնում են իրենց ջանքերը համաձայն համայնքում ընդունված կանոնների և ուղեցույցների ու առանց առաջնորդների։
| Այս պահին Հայերեն Վիքիպեդիայում կա՝ | |
| 330 177 հոդված |
710 ակտիվ խմբագիր |
Համագործակցություն
Վիքիպեդիան հանրագիտարան է, որն ստեղծվել և զարգանում է քեզ նման այցելուների կողմից։ Այստեղ գործում է «մեկը բոլորի համար, բոլորը՝ մեկի համար» սկզբունքը։
Առաջին անգա՞մ ես փորձում. օգտվի՛ր օգնության դասընթացից։ Չգիտես՝ ինչի՞ց սկսել. ահա մի քանի խորհուրդ։
Մասնակցի՛ր այս ամիս կազմակերպվող նախագծերին։
- Երիտասարդական ամառային Վիքիճամբարի դասընթաց
- Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026
- Հոդվածներ «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից»
- «Վիքիպեդիա» կրթական ծրագիր
- Բժշկական կարևորագույն հոդվածներ
Այս օրը պատմության մեջ
- 1824 թ. – ծնվել է Ալեքսանդր Դյումա (որդի)ն, ֆրանսիացի նշանավոր գրող, Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ (մահ. 1895 թ.)։
- 1841 թ. – մահացել է Միխայիլ Լերմոնտովը, ռուս նշանավոր բանաստեղծ, դրամատուրգ և արձակագիր (ծն. 1814 թ.)։
- 1866 թ. – ավարտվեց Մեծ Բրիտանիան ԱՄՆ-ին միացնող Տրանսատլանտյան հեռախոսային մալուխի միացումը։
- 1938 թ. – ծնվել է Հակոբ Իշխանյանը, հայ քանդակագործ։
- 1959 թ. – ծնվել է Վահրամ Մարտիրոսյանը, հայ գրող, կինոսցենարիստ, լրագրող։
- 1981 թ. – ծնվել է Էդվարդ Մանուկյանը, հայ դասական երաժշտության կոմպոզիտոր։
- 1989 թ. – ներկայիս Ադրբեջանի տարածքում գտնվող Դաշկեսանի շրջանի Բանանց գյուղի վերջին բնակիչները բռնագաղթվեցին։
- 1995 թ. – հիմնվեց Հայաստանի բանկերի ասոցիացիան։
- 2002 թ. – Ուկրաինայի Լվով քաղաքի մերձակայքում կազմակերպված ավիացիոն շոուի ժամանակ վթարված ինքնաթիռը ընկավ հանդիսատեսների վրա, ինչի հետևանքով մահացավ մոտ 80 մարդ։
- 2012 թ. – Մեծ Բրիտանիայի մայրաքաղաք Լոնդոնում սկսվեցին Ամառային Օլիմպիական խաղեր 2012-ը։
.jpg)
