Computer science
| Subclass of | formal science  |
|---|---|
| Is the study of | computing |
| Studied by | computer science and engineering |
| Has characteristic | computer science journal, computer science award |
| History of topic | history of computer science |
| Practiced by | computer scientist |
| Stack Exchange site URL | https://cs.stackexchange.com |
| Classification of Instructional Programs code | 11.0701, 11.07 |
| Stack Exchange tag | https://stackoverflow.com/tags/computer-science, https://academia.stackexchange.com/tags/computer-science |
Ilmu kimiyabedə shima fannu nizamgatawo shidəwo ilmuga garzə kuru fasalzə futu bayanna kəla awoa asalbea kuru namtəram ammaben tədinmawo.[1]: 49–71 [2] Shidəga dawari ilmu kimiyabedə shima suwudin: shi empirical cycledəwo suronzən hangal gənatəgəa, jarabi sutuluwuna, kuru sandiga ngaltəa sammaso mbeji. Ilmu kimiyabedə suronzən futu adəga kuru shi ilmudəwo sutuluwinna sammaso mbeji, shidəwo am ilmu kimiyabedə sambisoro kambiyizayin, tawatsəyin, kuru dawarzayin.
Ilmu kimiyabe zamanbedə zahirro indiro yakkata – au yakkəro – dalami kura-kura:[3] shi ilmu kimiyabe alagəlabedə, shidəwo dunya zahirro kərajinma, kuru shi kimiya naptəram jamabe, shidəwo kamso-a kuru namtəram jamabe-a kərajinma.[4][5] Shiga formal sciences lan bowotin yayi, kəra logicbe a, isawube a, kuru theoretical computer science a sammaso gade-gadero gotəna dalildə shima sandidə tafakar deductivebero təngatəgəna susu shi dawari ilmu kimiyabedə shima dawarinza kurawo.[6][7][8][9] Hal kəmayedən, applied sciencesdə shima fannudəwo ilmu kimiyabe faidatə dalilla zahirro faidatinmawo, misallo nzundu nzundubea kuru kurunbea.[10][11][12]
Shi tarihi ilmu kimiyabedə shima awo tarihibe ngəwuwo, kuru sandi burosalakbe asutinmadə shima zaman ngarkime suro Egypt a kuru Mesopotamia a (c. 3000–1200 BCE). Bananza nasha ilmu isawube-a, ilmu falakbe-a, kuru liyitabe-aro gagə kuru falsafa asalle Greekbe zaman kurebea kuru ilmu ilmube darebe zaman daubea, na duwo jarapkata tawatkataa kəla bayanna kəla awoa dunyalan waajinsoben yitagattəgəro. Fuwutə gadeso, surodən fasal lambabe Hindu-Arabicbe gattəna, loktə zaman dinarbe Indiabega kuru zaman Islambega dinarbega.
Waltəm fando-a kəltə-a cidawa Greekbe-a kuru korowa Islambe-a suro Fəte Europeben loktu Renaissanceben falsafa alagəlabe waltə cishango,[13]: 193–224, 225–253 [17] shidəwo dare falzənadə shima Scientific Revolutiondəwo suro karnu 16thben badizənadəwo. raayiwa Greekbe kurebea kuru adaanzaa.[13]: 357–368 [[14]: 274–322 Shi dawari ilmu kimiyabedə zaumaro faidaa nasha ilmu fandoben, kuru suro karnu kən 19thben, ngəwuso cidaramma kuru maskube alamaram ilmu kimiyabedəga goza] faltə "falsafa alagəbe" dəga "kimiya alagəbe" ro kalaktə.[21]
Ilmu bəlin suro ilmu kimiyabedə kulashi ilmuwu kimiyabe sandidəwo kəla dunyaben notə-a kuru kaziyia galtə-aye sandiya səkkənadəbe fuwuzəna.[22][23] Kulashi ilmu kimiyabe zamanbedə ngəwusoro zaumaro kəltəgəna kuru ngəwusoro karafkaa suro cidaramma ilmubea kuru cidaramma kulashibea sammaso sadin,[24] hukumaa gumnatibe,[13]: 163–192 kuru kamfaniwa.[25] Loktu fallin, fuwutə kura-kura kada—musammanno suro ilmu kimiyabe faidaaben—na kulashiwu fal-falben təbandəna kuru zaumaro nowata futu lambaa kura-kura dunyabe misallo shi Nobel Prizeben. Jaza zahirro cida ilmu kimiyabedəye səkə letəgəramma ilmu kimiyabedə fəlangzəna shidəwo awoa kasuwube ngəlaro yita fuwutəgəbe a, nəlewaro njistəgə a, kareya jama meube a, kəndaaram nzəliwo a, kuru raktə nzəliwobea sammaso.
