Engineering

Ilmu nzunduye də shima cida do nizam-a ilmu kimiyaye-a ilmu isauye-a faidatə nizam-a, kare-a cidaye-a, au duluwu do kaziyi-a galjinma kurtə-a ngalwotəgə-a ro. Shidǝ zaumaro mǝradǝwa adamganabe galtǝdǝ shima sǝkǝ, kuru awowa jili kotorowaso, injinnaso, waya kǝla kǝlzaso, pacemakerso, intanetso, mara samibeso, kuru injinna karewa tultaso sammaso suwudin. Ilmu nzunduye də muradə'a kalkaltəgə suronzən mbeji alamanna nəlefa'a, cida dio'a, nəm shawa'a, taman'a, doka'a, shara'a, kuru loktu'a, amma suro kaltəram faida'a alamanna doka physics ye lan cidajin.

Fannuwa adabe ilmu nzunduye də sandima, nasha garre, mashinye, konnu lantarkiye, kuru kemikalle. Fannu ilmu nzunduye də suronzən fannu'a nguwu suronzən mbeji, kuru fal woso hangalnzə taganasbe kəla faidatə ilmu isawube-a ilmu kimiyabe-aro sədin. Cidawa nzunduye zamanbedə duluwu zaye nzunduye zayin[1] kuru fannuwa kada'a lezəna, suronzan awowa garye zayetə-a ngalwotəgə-a mbeji, mashinso, motoso, karewa konnuyeso, karewaso, kuru nizam konnuyeso.[2]

Namtə kasadə adammanaye lan, ilmu nzunduye də zaman kureye lan mbeji, mashinna butu arakkə lan baditin. Misallo cida nzunduye kura-kura zaman kureye də suronzan garra shawa-shawa alamanna pyramid so, fatowa ibadaye shawa alamanna Parthenon so, kuru awo njiye yadoyeso alamanna maara njiyeso, celeso, kuru lai njiye Roman yeso. Mashinwa buroyedə amso-a dabbaso-a sha sha sunotin, ngawo daji kasamye sha dunon sadin. Mashinwa kəriwubedə nzundu kəriwube nankaro cetando. Lardəwa Europe lan, ilmu kimiyaye-a sanyaramye-aye fuwutə ilmu nzunduyeya fuwuzə sanyawa kimiyabero kalaksəna kuru adəye fuwutə nzunduye gozə kowodo. Steam engine də duno dabbawa ye'a kozənaro cin, adəye səkə injin so ye mara njiye'a zawal maara cidiye'a gəndojin. Fuwutə ilmu kimiyaye gadeye səkə ilmu nzunduye faidatə nasha konnu lantarkiye-a, kemikalye-a, samiye-a muradətəna, kuru kareya bərin faidatə faida nguwuro diwo nankaro.

Kalima nzunduye də təlam Latin yen ingenium lan gowotə.[3] Ilmuwu nzunduye də doka halye do nəm jire-a nəm ngalwo-a banazəyin ma zasayin, kuru nəlefa-a nəlefa jama mewu yero hangalnza cedo. Cidawa nzunduye də suronzan sulhu matə kazəyiya ganaro, jarabtə-a ngaltə-a faidatin kawu tando baditinro. Sa kare laa təkkənadə faidajinbaro waljiya, nzundu forensicbedə faidatə awo kalkal gənyidə asutin yasa matəro. Kambo awowa anyiye kənənganzaro cistadə kərmadə software komfutaye banazəyin, zayetəlan səta jarabtə-a tando-aro saadəna. Ngaltəram kura lan, duluwu adə nguwusoro kampani, zar yikomaso nguwu, au gomnati, adə nankaro ilmu razəwu ye’a kasuwu ye’a məradətəna.