Flood
| Subclass of | natural disaster, high tide  |
|---|---|
| Has effect | death, property damage, dam failure, flood damage |
| Handled, mitigated, or managed by | flood control, waterproofing |
Flooddə shima njiye fəlangjinma (au awoa gade ngəwu gənyi) shidoni cidi harzənadəga njiro təmzəyinma.[1] Suro maana "nji lejin" yen, kalmadə kuruson nji njiye lejinro faidatin. Floodsdə zauro hangal gənatəgə nasha barebe-a, injiniya garbe-a kuru nəlewa jamabe-an. Faltə adammanabe kəndaramzəyedə ngəwusoro nəmngəwu njiye-a nəmngəwu-a sərayin. Misallo faltə adammanabedə sandima cidi faidatə faltə alamanna karaa kəlta-a kuru cidi kəliye tutuluwu-a, faltə diwal njiye au njiye kaltəgə alamanna levees-a. Lamarra kəndaram dunyabedəye awoa njiye njiro suwudinmadəga suwudin, misallo yanawu faltə shidoni nji'a kuru nəmngəwu kuluwube'a suwudinma.[2]: 1517 Misallo, yanawu faltəye awowa yanawube zauro ngəwuro sədin kuru dunoaro sədin.[3] Adǝye njiye zauro ngǝwu suwudin kuru tajirwa njiye sǝrayin.[4][5]
Jili njiye alagəlabedə suronzan kəmaduwu njiye-a, nji cidiye-a, ci kəmaduwuye-a, bərniye njiye-a, loktu laan flash flooding lan bowotin. Tidal floodingdə suronzən awowa kəmoduwube-a ci kəmaduwube-a mbeji nasha estuaryben. Kuruson cididəga njiye təmtəgə mbeji [6] shidəwo harzənaro waljinma. Adəye dalilla bareye-a, askərraye-a, au kəmoduwuro cistaye-aro wakajin. Misallo, njiye suro bareyen fəlangjin loktu bare njilan shangawa baretəyen lardəwa kadalan wakajin.
Floodingdə waneye wakajin loktu nji suro njiben fəlangjiya, misallo kəmaduwuso, kəmaduwuso, kuluwuso au kəmaduwuso. Loktu adəlan, njidə saminzən au leveesdəga namjin, kuru adəye səkə njidəbe laadə kalangayyanzə nowatadən suluwin.[7] Floodingdə waneye wakajin dalil nji samibe cidi ngəwulan sabtəben. Adə shiro flood nashabe gultin. Nəm kura kəmaduwube au nji gadebedə alagəlaro gadejin futu zamanbe faltinna kuru mafi yitəbe-a. Faltəwa nəmkurabe anyi attəson nji njiye ro gotinba sai karewa njiye njiro təmzayin au dabbawa fatobe njilan təmzayinro waljiya.
Floods də kəmoduwu lan wajin sa nəm nguwu njiye də raktə kəmoduwuye dəga kozənaro waljiya, musamman maro na njiye dəga kəltəram lan. Floodsdə ngəwusoro fatowa-a kasuwuwa-a banna suwudin garwa anyi suro kəmaduwuwa njiye fəlejindən kararo waljiya. Kamsoye raksa banna kəmaduwuye dəga dabcin kəmoduwuwa dəga cintəzayin. Attəson yayi, am lardəa kadayedə adamen kəmaduwulan napsayin kuru cidazayin dalildə cididə səlala kuru barre. Kuruson, kəmoduwuwadə bəlawuro kəske-a kasuwu-a sanyiyarambe-a suwudin.
Floodingdə raksə karewa bannajin kuru awowa gade suwudin. Suronzan loktu ganalan kwasuwawa njilan tuwandin-a kwasuwa gotəma-aye tartəgə mbeji, misallo kwasuwawa kantanaye tartəgənza. Flooding də raksə amso'a loktu kuruwuro naptəramza'a koljin.[8] Flooddə nasha kəra ilmu njiye-a nzundu njiye-aye.
Am dunyabe ngəwuso ci kəmaduwube karəngən napsana,[9] amma bərni kura-a na'a barebe-adə karəngə njiye lan kara.[10] Tajirwa kura mbeji njiye coastal-a fluvial-a ye tərayin dalil yanawu faltəyen.[11]
Jili
Kururam New Orleansbe njiye zamzənadə ngawo Katrinaben
Nji njiye suro Darwin, yala territory, Australiaben nji samibe zauro duno'a kuru njiye ngəwu'a nankaro
Njiye suro Jeddahben, zawal mai Abdullahbe suro Saudi Arabiaben zaksəna
Cidi njiye fəlangzəna karəngə Georgetown, Minnesotayen, suro zərəgə kəmoduwu kime yalayedən Na njiye njiye
Loktu springben, njiye njiyedə zauro Ostrobothnialan nowata, nasha Finlandbedə. Fato njiye dəriza kəlzəna Ilmajoki lan, Anəm Ostrobothnia lan. Floodsdə na'a flat au low-lying lan wakajin sa njidə samiye au mafiye duwaro yijinro waljiya. Sandi ngəwudə nalan sabtin, loktu laan cidiya tajirwabero lejin. Katti cidibedə raksə njiye njiro waljin, shidəwo njiro gawo-a dafcinma, na njidə cidiyazənadə, misallo na njiye fəlangjinma, au nji samibe dunowa fal au karwa kadaben. Gawodə cidi kankaralan, kawulan, konkritlan, pavinglan, au samilan lejin. Na'a njiye fəlatədə na'a kəla njiye'a kuru na'a njiye'a kəllata'a lan badijin, dalildə shima nəm duno cidiyedə'a kəla cidiyen kara. Endorheic basins də njiye njiye fəlejin loktu do njiye njiye njiye fəlejin ma.[12]
