Guan Yu
Guan Yu | |
|---|---|
| 關羽 | |
 A portrait of Guan Yu in the Sancai Tuhui | |
| General of the Vanguard (前將軍) | |
| Dalam jawatan 219–220 | |
| Raja |
|
| General Who Defeats Bandits (盪寇將軍) | |
| Dalam jawatan s. 211–219 | |
| Raja | Emperor Xian of Han |
| Administrator of Xiangyang (襄陽太守) | |
| Dalam jawatan s. 211–219 | |
| Raja | Emperor Xian of Han |
| Lieutenant-general (偏將軍) | |
| Dalam jawatan 200–s. 211 | |
| Raja | Emperor Xian of Han |
| Maklumat peribadi | |
| Lahir | Unknown Xie County, Hedong Commandery, Han dynasty (present-day Yuncheng, Shanxi) |
| Meninggal dunia | January or February 220[a] Linju County, Xiangyang Commandery, Han dynasty (present-day Nanzhang County, Hubei) |
| Anak | |
| Pekerjaan | General |
| Courtesy name | Yunchang (雲長) |
| Posthumous name | Marquis Zhuangmou (壯繆侯) |
| Peerage | Marquis of Hanshou Village (漢壽亭侯) |
| Deity names |
|
| Other names |
|
| Guan Yu | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
.svg) "Guan Yu" in traditional (top) and simplified (bottom) Chinese characters | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Tulisan Cina Tradisional | 關羽 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Tulisan Cina Ringkas | 关羽 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Hanyu Pinyin | ⓘ | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| courtesy name | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Tulisan Cina Tradisional | 長生 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Tulisan Cina Ringkas | 长生 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Hanyu Pinyin | Chángshēng | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Guan Yu ([kwán ỳ] (
dengar); meninggal pada Januari atau Februari 220[b]), dengan nama timangan Yunchang, ialah seorang jeneral tentera China yang berkhidmat di bawah panglima perang Liu Bei pada penghujung zaman Dinasti Han Timur.
Bersama Zhang Fei, beliau berkongsi hubungan persaudaraan dengan Liu Bei dan sering mengiringinya dalam kebanyakan ekspedisi awal. Guan Yu memainkan peranan penting dalam peristiwa yang membawa kepada kejatuhan Dinasti Han dan penubuhan negara Shu Han oleh Liu Bei dalam era Tiga Kerajaan.
Selain dikenang atas kesetiaannya terhadap Liu Bei, beliau juga dikenali kerana membalas budi Cao Cao dengan membunuh Yan Liang, seorang jeneral musuh Cao Cao iaitu Yuan Shao, dalam Pertempuran Boma. Selepas Liu Bei menguasai Wilayah Yi pada tahun 214, Guan Yu kekal di Wilayah Jing untuk mentadbir dan mempertahankannya selama kira-kira tujuh tahun. Pada tahun 219, semasa beliau bertempur dengan tentera Cao Cao dalam Pertempuran Fancheng, sekutu Liu Bei, Sun Quan, memungkiri perikatan Sun–Liu dan menghantar jeneralnya Lü Meng untuk menawan Wilayah Jing. Apabila Guan Yu menyedari kehilangan wilayah tersebut selepas kekalahan di Fancheng, segalanya sudah terlambat. Beliau kemudiannya ditangkap dalam satu serangan hendap oleh pasukan Sun Quan dan dihukum bunuh di Linju, Komanderi Xiangyang (kini Daerah Nanzhang, Hubei).[2]
Kehidupan dan pencapaian Guan Yu dimuliakan selepas kematiannya sehingga beliau didewakan pada zaman Dinasti Sui. Melalui generasi kisah rakyat dan novel klasik abad ke-14, Romance of the Three Kingdoms, keberanian dan akhlaknya amat dikagumi. Guan Yu kini menjadi lambang kesetiaan dan kebenaran di rantau Asia Timur. Beliau dihormati sebagai wira budaya dalam budaya Cina dan masih disembah oleh masyarakat Cina di China, Taiwan serta komuniti perantauan. Dalam penyembahan agama, beliau dikenali secara penuh hormat sebagai "Maharaja Guan" (Guān Dì) atau "Tuan Guan" (Guān Gōng). Beliau ialah dewa dalam agama rakyat Cina, Konfusianisme popular, Taoisme, dan Buddhisme Cina, dengan tokong kecilnya boleh ditemui di kebanyakan kedai dan restoran tradisional Cina.
Sumber sejarah
[sunting | sunting sumber]Sumber sejarah utama mengenai kehidupan Guan Yu ialah Catatan Tiga Negara (Sanguozhi) yang ditulis oleh Chen Shou pada abad ke-3. Pada abad ke-5, Pei Songzhi telah menganotasi Sanguozhi dengan menggabungkan maklumat daripada sumber lain ke dalam karya asal Chen Shou serta menambah ulasan peribadinya.
Beberapa teks alternatif yang digunakan dalam anotasi biografi Guan Yu termasuk: Shu Ji (Catatan Shu) oleh Wang Yin; Wei Shu (Kitab Wei) oleh Wang Chen, Xun Yi, dan Ruan Ji; Jiang Biao Zhuan oleh Yu Pu; Fu Zi oleh Fu Xuan; Dianlüe oleh Yu Huan; Wu Li (Sejarah Wu) oleh Hu Chong; dan Kronik Huayang oleh Chang Qu.
Penampilan fizikal
[sunting | sunting sumber]
Tiada gambaran fizikal khusus mengenai Guan Yu yang direkodkan dalam sumber sejarah. Namun, dalam Catatan Tiga Negara (Sanguozhi), terdapat satu rujukan oleh Zhuge Liang yang menyebut bahawa Guan Yu mempunyai "janggut tiada tandingan".[c]
Secara tradisional, Guan Yu digambarkan sebagai seorang pahlawan bermuka merah dengan janggut panjang dan lebat. Idea wajah merah ini mungkin diambil daripada gambaran dalam Bab 1 novel sejarah abad ke-14, Romance of the Three Kingdoms, yang memaparkan petikan berikut:[3]
Xuande melihat lelaki itu, yang berketinggian sembilan chi,[d] dan mempunyai janggut sepanjang dua chi[e]; wajahnya berwarna merah gelap seperti buah zao,[f] bibirnya merah dan montok; matanya seperti burung phoenix merah,[g] dan keningnya seperti ulat sutera yang sedang berehat.[h] Penampilannya tampak gagah dan berwibawa.
Sebaliknya, idea wajah merah itu juga mungkin dipengaruhi oleh representasi dalam opera Cina, di mana muka merah melambangkan kesetiaan dan kejujuran. Dalam ilustrasi Romance of the Three Kingdoms, Guan Yu lazimnya digambarkan memakai jubah hijau di atas perisai badannya.
Dalam Romance of the Three Kingdoms, senjata Guan Yu ialah sejenis guandao bernama Green Dragon Crescent Blade, yang menyerupai glaive dan dikatakan seberat 82 jin (kira-kira 49 kg atau 108 lbs).[7]
Kehidupan awal dan kerjaya
[sunting | sunting sumber]
Guan Yu berasal dari Daerah Xie (解縣), Komanderi Hedong, yang kini terletak di Yuncheng, Shanxi. Nama timangannya yang asal ialah Changsheng (長生).[Sanguozhi 1] Beliau seorang yang rajin belajar dan gemar membaca buku sejarah purba Zuo zhuan, malah mampu melafazkan petikan daripada buku itu dengan fasih.[Sanguozhi others 1][Sanguozhi zhu 1] Beliau melarikan diri dari kampung halamannya atas sebab yang tidak diketahui,[i] dan berhijrah ke Komanderi Zhuo. Ketika Pemberontakan Serban Kuning tercetus pada tahun 180-an, Guan Yu dan Zhang Fei menyertai pasukan militan sukarela yang dibentuk oleh Liu Bei, dan mereka membantu kolonel Zou Jing memerangi pemberontakan tersebut.[Sanguozhi 2][Sanguozhi others 2] Guan Yu dan Zhang Fei dikenali sebagai lelaki yang gagah dan kuat, menjadikan mereka pejuang yang berbakat.[9]
Apabila Liu Bei dilantik sebagai Menteri (相) Negeri Pingyuan, Guan Yu dan Zhang Fei pula dilantik sebagai Mejar Pemerintah Berasingan (别部司马), masing-masing memimpin detasmen tentera di bawah Liu Bei. Liu Bei sangat menghargai mereka seperti saudara sendiri; mereka begitu akrab sehinggakan tidur sebilik, berkongsi tikar dan makan dari periuk yang sama.[10] Zhang Fei dan Guan Yu sering melindungi Liu Bei ketika berada dalam khalayak ramai, dan berdiri menjaga di sisinya sepanjang hari semasa pertemuan. Mereka mengikuti Liu Bei dalam pelbagai ekspedisi dan sentiasa bersedia menghadapi bahaya dan kesukaran.[Sanguozhi 3] Dan kerana kehandalan ketenteraan mereka, mereka digelar sebagai "lawan kepada sepuluh ribu orang".[Sanguozhi 4]
Guan Yu terkenal dengan sifatnya yang baik terhadap tentera bawahan dan kesetiaannya terhadap Liu Bei, seumpama hubungan ayah dan anak, tetapi beliau tidak menghormati golongan bangsawan dan melayan mereka tanpa adab sopan.[Sanguozhi others 3][Sanguozhi 5][Sanguozhi others 4]
Perkhidmatan singkat di bawah Cao Cao
[sunting | sunting sumber]Latar belakang
[sunting | sunting sumber]Liu Bei dan pengikutnya mengikut Cao Cao kembali ke ibu kota diraja Xu selepas kemenangan mereka ke atas Lü Bu dalam Pertempuran Xiapi pada tahun 198. Sekitar setahun kemudian, Liu Bei dan pengikutnya melarikan diri dari Xu atas alasan menyertai kempen tentera Cao Cao menentang Yuan Shu. Liu Bei menuju ke Wilayah Xu, membunuh inspektor wilayah Che Zhou (車冑), dan merampas kuasa di wilayah tersebut. Beliau berpindah ke Xiaopei dan meninggalkan Guan Yu sebagai penjaga ibu kota wilayah, Xiapi.[Sanguozhi 6][Sanguozhi others 5][Sanguozhi zhu 2]
Pada tahun 200, Cao Cao menyerang Liu Bei dan menewaskannya lalu menawan semula Wilayah Xu. Liu Bei melarikan diri ke utara China dan mendapat perlindungan di bawah seteru Cao Cao, Yuan Shao, manakala Guan Yu ditangkap oleh tentera Cao Cao dan dibawa kembali ke Xu. Cao Cao melayan Guan Yu dengan penuh hormat dan memohon kepada Maharaja Xian untuk melantik Guan Yu sebagai Leftenan Jeneral (偏將軍).[Sanguozhi 7][Sanguozhi others 6]
Pertempuran Boma
[sunting | sunting sumber]Kemudian pada tahun yang sama, Yuan Shao menghantar jeneralnya Yan Liang untuk menyerang garison Cao Cao di Boma (白馬; berhampiran Hua County, Henan masa kini), yang dipertahankan oleh Liu Yan (劉延). Cao Cao menghantar Zhang Liao dan Guan Yu untuk mengetuai barisan hadapan melawan musuh. Semasa pertempuran, Guan Yu mengenali payung kebesaran Yan Liang lalu menyerbu ke arahnya, memenggal kepala Yan Liang dan kembali dengan kepala musuh itu. Pasukan Yan Liang tidak mampu menghalangnya. Dengan kematian Yan Liang, kepungan ke atas Boma berakhir. Atas cadangan Cao Cao, Maharaja Xian menganugerahkan kepada Guan Yu gelaran bangsawan "Marquis[j] Kampung Hanshou" (漢壽亭侯).[Sanguozhi 8]
Meninggalkan Cao Cao
[sunting | sunting sumber]Walaupun Cao Cao mengagumi watak Guan Yu, beliau menyedari Guan Yu tidak berniat untuk berkhidmat lama di bawahnya. Beliau berkata kepada Zhang Liao, "Mengapa kamu tidak gunakan persahabatanmu dengan Guan Yu untuk bertanya tentang hasratnya?" Apabila Zhang Liao bertanya, Guan Yu menjawab, "Saya tahu Tuan Cao melayan saya dengan baik. Tetapi saya telah menerima banyak jasa daripada Jeneral Liu dan telah bersumpah untuk mengikutinya hingga mati. Saya tidak boleh mungkir sumpah itu. Saya akan pergi juga, mungkin kamu boleh sampaikan mesej saya kepada Tuan Cao." Zhang Liao melaporkan hal itu dan Cao Cao lebih kagum dengan Guan Yu.[Sanguozhi 9]
Fu Zi mencatat versi yang sedikit berbeza: Zhang Liao berasa serba salah sama ada hendak menyampaikan mesej Guan Yu kepada Cao Cao. Jika disampaikan, Cao Cao mungkin membunuh Guan Yu; jika tidak, beliau mengkhianati tanggungjawabnya. Beliau mengeluh, "Tuan Cao ialah ketuaku seperti ayah sendiri, manakala Guan Yu seperti saudara." Akhirnya beliau memutuskan untuk memberitahu Cao Cao, yang berkata, "Seorang yang berkhidmat tetapi tidak melupakan asal-usul ialah benar-benar lelaki berbudi. Bila kamu rasa dia akan pergi?" Zhang Liao menjawab, "Guan Yu menerima jasa tuan. Dia mungkin akan pergi selepas membalasnya."[Sanguozhi zhu 3]
Selepas Guan Yu membunuh Yan Liang dan menamatkan kepungan Boma, Cao Cao tahu beliau akan pergi tidak lama lagi, lalu memberi ganjaran lebih besar. Guan Yu menyimpan semua hadiah yang diterimanya, menulis surat perpisahan dan menuju ke wilayah Yuan Shao untuk mencari Liu Bei. Anak buah Cao Cao ingin mengejarnya, tetapi Cao Cao berkata, "Dia hanya menjalankan tanggungjawab terhadap tuannya. Tak perlu kejar dia."[Sanguozhi 10]
Pei Songzhi mengulas: "Cao Cao mengagumi prinsip Guan Yu meskipun tahu dia tidak akan kekal berkhidmat. Dia tidak mengejarnya demi membenarkan Guan Yu menunaikan kesetiaannya kepada Liu Bei. Jika bukan kerana jiwa besar seorang panglima agung, mana mungkin tindakan sebegini berlaku? Ini membuktikan kebaikan Cao Cao."[Sanguozhi zhu 4]
Kembali kepada Liu Bei
[sunting | sunting sumber]
Apabila Cao Cao dan Yuan Shao bertempur dalam Pertempuran Guandu pada tahun 200, Yuan telah menghantar Liu Bei untuk berhubung dengan Liu Pi (劉辟), seorang ketua pemberontak Pemberontakan Serban Kuning di Wilayah Runan (汝南), untuk membantu menyerang ibu kota Xu semasa Cao Cao berperang di Guandu. Guan Yu bertemu semula dengan Liu Bei sekitar masa ini. Liu Bei dan Liu Pi ditewaskan oleh jeneral Cao Cao, Cao Ren, selepas itu Liu Bei kembali ke Yuan Shao. Liu Bei secara rahsia merancang untuk meninggalkan Yuan Shao, lalu beliau berpura-pura memujuk Yuan Shao untuk membentuk pakatan dengan Liu Biao, Gabenor Wilayah Jing. Yuan Shao menghantarnya untuk berhubung dengan seorang lagi ketua pemberontak, Gong Du (共都/龔都), di Runan, dan mereka berjaya mengumpul beberapa ribu tentera.
Setelah Cao Cao menang besar ke atas Yuan Shao di Guandu, beliau berpatah balik dan menyerang Runan. Liu Bei melarikan diri ke selatan dan berlindung di bawah Liu Biao, yang menempatkannya di Xinye di sempadan utara Wilayah Jing. Guan Yu mengikut Liu Bei ke Xinye.[Sanguozhi others 7][Sanguozhi 11]
Pertempuran Tebing Merah dan selepasnya
[sunting | sunting sumber]Liu Biao meninggal dunia pada tahun 208 dan digantikan oleh anak lelakinya yang lebih muda, Liu Cong, yang menyerahkan Wilayah Jing kepada Cao Cao apabila Cao memulakan kempen untuk menghapuskan tentera lawan di selatan China. Liu Bei berundur dari Xinye bersama pengikutnya dan menuju ke Xiakou, yang ketika itu dikawal oleh anak Liu Biao yang lebih tua, Liu Qi, dan tidak berada di bawah kawalan Cao Cao. Dalam perjalanan, Liu Bei membahagikan pasukannya kepada dua kumpulan – satu diketuai oleh Guan Yu yang belayar melalui sungai ke arah Jiangling, manakala satu lagi diketuai oleh Liu Bei sendiri melalui jalan darat.
Cao Cao menghantar 5,000 tentera berkuda elit untuk mengejar kumpulan Liu Bei dan mereka berjaya mengejar di Changban, lalu tercetuslah Pertempuran Changban. Liu Bei dan baki pengikutnya berjaya melarikan diri dan sampai ke Han Ford (漢津), di mana mereka bertemu semula dengan kumpulan Guan Yu dan seterusnya belayar bersama ke Xiakou.[Sanguozhi others 8][Sanguozhi 12]
Pada tahun yang sama, Liu Bei membentuk pakatan dengan Sun Quan dan bersama-sama mereka menewaskan Cao Cao dalam Pertempuran Tebing Merah yang bersejarah. Cao Cao terpaksa berundur ke utara selepas kekalahan itu, dan meninggalkan Cao Ren untuk mempertahankan Wilayah Jing.[Sanguozhi 13]
Semasa Pertempuran Jiangling (208), Guan Yu ditugaskan di laluan utara untuk memutuskan bekalan tentera Cao Ren. Li Tong menyerang Guan Yu dalam usaha menyokong Cao Ren, tetapi meninggal dunia akibat penyakit semasa kempen tersebut.[Sanguozhi others 9] Xu Huang dan Man Chong turut bertempur dengan Guan Yu di Hanjin (漢津) untuk membantu Cao Ren melawan Zhou Yu.[Sanguozhi others 10] Akhirnya, Yue Jin yang berpangkalan di Xiangyang menewaskan Guan Yu dan Su Fei (蘇非) lalu memaksa mereka berundur.[Sanguozhi others 11]
Selepas Liu Bei berjaya menawan dan menstabilkan kawasan-kawasan selatan Wilayah Jing, beliau melantik Guan Yu sebagai Pentadbir (太守) Xiangyang dan Jeneral Penumpas Penyamun (盪寇將軍), serta menempatkannya di utara Sungai Yangtze.[Sanguozhi 13]
Mengawal Wilayah Jing
[sunting | sunting sumber]Antara tahun 212 dan 214, Liu Bei melancarkan kempen untuk merampas Wilayah Yi daripada gabenor wilayah, Liu Zhang. Kebanyakan panglima Liu Bei menyertai kempen tersebut, manakala Guan Yu kekal di belakang untuk mengawal dan mentadbir wilayah Liu Bei di Wilayah Jing.[Sanguozhi 14]
Pertikaian wilayah antara Sun dan Liu
[sunting | sunting sumber]Sekitar pertengahan 210-an, berlaku pertikaian wilayah antara Liu Bei dan Sun Quan di selatan Wilayah Jing. Berdasarkan perjanjian terdahulu, Liu Bei "meminjam" selatan Wilayah Jing daripada Sun Quan sebagai pangkalan sementara dan akan memulangkannya apabila beliau memiliki wilayah tetap. Setelah Liu Bei menguasai Wilayah Yi, Sun Quan menuntut semula tiga komanderi, namun Liu Bei enggan menyerahkannya. Sun Quan lalu mengarahkan jeneralnya Lü Meng untuk menyerang dan merampas komanderi tersebut. Sebagai tindak balas, Liu Bei menghantar Guan Yu untuk menghalang kemaraan Lü Meng.[Sanguozhi others 12] Gan Ning, salah seorang panglima Lü Meng, berjaya menahan Guan Yu daripada menyeberangi kawasan cetek di Yiyang, yang kemudiannya dikenali sebagai 'Kawasan Cetek Guan Yu' (關羽瀨).[Sanguozhi others 13]
Lu Su, komander tertinggi pasukan Sun Quan di Wilayah Jing, kemudian menjemput Guan Yu untuk menghadiri mesyuarat bagi menyelesaikan pertikaian wilayah. Sekitar tahun 215, selepas Cao Cao menguasai Komanderi Hanzhong, Liu Bei melihatnya sebagai ancaman strategik terhadap kedudukannya di Wilayah Yi. Beliau seterusnya berdamai dengan Sun Quan dan bersetuju membahagikan Wilayah Jing selatan kepada dua bahagian, bersempadankan Sungai Xiang. Kedua-dua pihak kemudian menarik semula tentera masing-masing.[Sanguozhi others 14]
Pertempuran Fancheng
[sunting | sunting sumber]
Pada tahun 219, selepas kejayaan dalam Kempen Hanzhong, Liu Bei mengisytiharkan dirinya sebagai "Raja Hanzhong" (漢中王). Beliau melantik Guan Yu sebagai Jeneral Barisan Hadapan (前將軍) dan menganugerahkan kapak upacara kepadanya. Pada tahun yang sama, Guan Yu mengetuai tenteranya untuk menyerang Cao Ren di Fancheng dan mengepung kubu pertahanan. Cao Cao menghantar Yu Jin sebagai bantuan. Namun, musim luruh membawa hujan lebat yang menyebabkan Sungai Han melimpah, menenggelamkan tujuh pasukan di bawah Yu Jin. Guan Yu telah bersedia menggunakan tentera laut dalam banjir tersebut, menyebabkan Yu Jin menyerah diri, manakala Panglima Pang De enggan dan dihukum bunuh oleh Guan Yu.
Beberapa pegawai tempatan seperti Pentadbir Nanxiang, Fu Fang dan Pemeriksa Wilayah Jing, Hu Xiu, berpaling tadah kepada Guan Yu. Penduduk yang memberontak serta perompak dari Liang (梁), Jia (郟), dan Luhun (陸渾) juga menyerah diri dan diberi cap rasmi sebagai pasukan serbuan Guan Yu. Nama Guan Yu tersebar luas di seluruh China.[Sanguozhi 15][11]
Shu Ji mencatatkan bahawa sebelum kempen Fancheng, Guan Yu bermimpi seekor babi menggigit kakinya. Beliau memberitahu anaknya Guan Ping, "Aku rasa tahun ini aku sudah lemah. Mungkin aku tidak akan pulang dengan selamat."[Sanguozhi zhu 5]
Menghina Sun Quan
[sunting | sunting sumber]Dengan Liu Bei kini menguasai Hanzhong dan beberapa komanderi barat laut Wilayah Jing (Fangling, Shangyong dan Xicheng), serta selepas kekalahan Yu Jin, Cao Cao mempertimbangkan untuk memindahkan ibu kota dari Xu ke Hebei bagi mengelak ancaman Guan Yu. Namun, Sima Yi dan Jiang Ji mencadangkan agar beliau bersekutu dengan Sun Quan dan membiarkan Sun Quan menyerang Guan Yu dari belakang, dengan janji bahawa wilayah Jiangdong akan diiktiraf sebagai milik Sun Quan. Cao Cao bersetuju.
Sebelum ini, Sun Quan pernah menghantar utusan untuk meminang anak perempuan Guan Yu bagi anak lelakinya, namun Guan Yu bukan sahaja menolak pinangan itu, bahkan menghina dan memaki utusan tersebut. Perkara itu amat memalukan dan menyebabkan Sun Quan marah.[Sanguozhi 16]
Perlawanan dengan Xu Huang
[sunting | sunting sumber]Cao Cao kemudiannya menghantar Xu Huang mengetuai tentera baharu untuk membantu Cao Ren di Fancheng. Xu Huang berjaya memecah kepungan Guan Yu dan memaksa Guan Yu berundur, lalu menamatkan pengepungan Fancheng.[Sanguozhi others 15][Sanguozhi 17]
Shu Ji juga mencatatkan bahawa Xu Huang dan Guan Yu dahulu sahabat rapat dan sering berbual perkara peribadi. Namun, di Fancheng, Xu Huang mengisytiharkan ganjaran emas kepada sesiapa yang memenggal kepala Guan Yu. Terkejut, Guan Yu bertanya, "Saudaraku, apa maksudmu?" Xu Huang menjawab, "Ini adalah urusan negara."[Sanguozhi zhu 6]
Kehilangan Wilayah Jing
[sunting | sunting sumber]
Walaupun Guan Yu menewaskan dan menawan Yu Jin di Fancheng, tenteranya kekurangan bekalan makanan. Maka, beliau merampas bijirin dari salah satu gudang milik Sun Quan di Xiangguan (湘關). Pada masa itu, Sun Quan secara rahsia telah bersekutu dengan Cao Cao dan menghantar Lü Meng serta tenteranya untuk menyerang Wilayah Jing, sementara beliau sendiri menyusul sebagai bala bantuan. Di Xunyang (尋陽), Lü Meng menyamarkan tenteranya sebagai pedagang dan orang awam, menaiki kapal menyusuri sungai menuju Wilayah Jing. Sepanjang perjalanan, mereka berjaya memusnahkan menara kawalan yang dipasang oleh Guan Yu, menyebabkan Guan Yu langsung tidak menyedari serangan tersebut.[Sanguozhi others 16]
Sebelum melancarkan kempen Fancheng, Guan Yu telah meninggalkan Mi Fang dan Shi Ren untuk mempertahankan pangkalan penting di Wilayah Jing. Komanderi Nan dan Gong'an. Guan Yu sering merendahkan dan memperlekeh mereka. Semasa kempen berlangsung, Mi Fang dan Shi Ren gagal menghantar bekalan secukupnya, menyebabkan Guan Yu murka dan berkata, “Aku akan menguruskan mereka apabila aku pulang nanti.” Mereka berasa takut dan tidak tenteram. Ketika serangan Sun Quan bermula, Lü Meng menggunakan pendekatan lunak untuk memujuk Mi Fang supaya menyerah, dan Yu Fan berjaya memujuk Shi Ren. Kecuali kawasan barat laut, kebanyakan wilayah Liu Bei di Wilayah Jing akhirnya jatuh ke tangan Sun Quan.[Sanguozhi 18]
Catatan meragukan dari Dianlue
[sunting | sunting sumber]Dianlue mencatat:
Semasa Guan Yu mengepung Fancheng, Sun Quan menghantar utusan untuk menawarkan bantuan, tetapi dengan arahan supaya perjalanan dilengahkan. Seorang penulis dihantar terlebih dahulu untuk bertemu Guan Yu. Namun, Guan Yu tidak berpuas hati kerana dia sudah menawan Yu Jin. Dia memaki utusan itu: "Kamu anjing rakun berani bersikap begini! Jika aku mampu menawan Fancheng, takkan aku tak mampu menghapuskan kamu?" Sun Quan terasa terhina, tetapi tetap menghantar surat meminta maaf dan menawarkan laluan selamat kepada Guan Yu.[Sanguozhi zhu 7]
Pei Songzhi mengulas:
Walaupun Liu Bei dan Sun Quan kelihatan akrab, sebenarnya mereka saling curiga. Semasa Sun Quan menyerang Guan Yu, tenteranya dihantar secara rahsia. Seperti yang disebut dalam biografi Lü Meng: 'tentera elit disembunyikan dalam kapal menyamar sebagai pedagang.' Berdasarkan ini, jika Guan Yu tidak meminta bantuan, Sun Quan pasti tidak akan menawarkan laluan. Jika mereka benar-benar saling membantu, mengapa sembunyi-sembunyi?[Sanguozhi zhu 8]
Kematian
[sunting | sunting sumber]
Menjelang pengunduran Guan Yu dari Fancheng, pasukan Sun Quan telah menawan Jiangling dan menahan keluarga para askar Guan Yu. Lü Meng memerintahkan tenteranya agar melayan orang awam dengan baik tanpa mencederakan mereka.[k] Kebanyakan askar Guan Yu hilang semangat dan berpaling pulang ke Jing untuk bertemu keluarga. Menyedari dirinya terasing, Guan Yu berundur ke Maicheng (麥城; kini Dangyang, Hubei) dan menuju ke Zhangxiang (漳鄉), namun baki tenteranya menyerah. Sun Quan mengarahkan Zhu Ran dan Pan Zhang untuk menutup laluan pengunduran. Guan Yu, bersama anaknya Guan Ping dan pengikutnya Zhao Lei (趙累), ditangkap hidup-hidup oleh Ma Zhong (馬忠), pembantu Pan Zhang. Guan Yu dan Guan Ping kemudiannya dihukum mati oleh pasukan Sun Quan di Linju (臨沮; kini Daerah Nanzhang, Hubei).[Sanguozhi 19][Sanguozhi others 17][Sanguozhi others 18]
Versi alternatif dari Shu Ji
[sunting | sunting sumber]Menurut Shu Ji, pada awalnya Sun Quan ingin mengekalkan nyawa Guan Yu untuk digunakan sebagai alat terhadap Liu Bei dan Cao Cao. Namun, para penasihatnya berkata: "Serigala tak boleh dijadikan peliharaan, ia pasti menggigit tuannya. Cao Cao membuat kesilapan dengan tidak membunuh Guan Yu dan hampir memindahkan ibu kota. Bagaimana mungkin Guan Yu boleh dibiarkan hidup?" Sun Quan akhirnya memerintahkan agar Guan Yu dihukum mati.[Sanguozhi zhu 9]
Pei Songzhi membantah versi ini:
Menurut Wu Shu oleh Wei Zhao, Guan Yu dihukum mati sebaik sahaja ditangkap. Linju terletak 200–300 li dari Jiangling. Bagaimana mungkin mereka ada masa untuk berbincang sama ada untuk membunuh atau tidak? Dakwaan Sun Quan ingin menggunakan Guan Yu hanya untuk propaganda.[Sanguozhi zhu 10]
Anugerah anumerta
[sunting | sunting sumber]Sun Quan menghantar kepala Guan Yu kepada Cao Cao, yang kemudian mengatur pengebumian mengikut taraf bangsawan dan memberi penghormatan sepenuhnya.[Sanguozhi zhu 11] Pada Oktober atau November tahun 260, Liu Shan mengurniakan gelaran anumerta "Marquis Zhuangmou" (壯繆侯) kepada Guan Yu.[Sanguozhi 20][Sanguozhi others 19] Menurut peraturan dalam Yi Zhou Shu, "mou" digunakan bagi mereka yang gagal memenuhi reputasi semasa hidup.[12]
Anekdot
[sunting | sunting sumber]
Permintaan untuk mengahwini isteri Qin Yilu
[sunting | sunting sumber]Semasa Pertempuran Xiapi pada akhir tahun 198, ketika tentera bersekutu Cao Cao dan Liu Bei menentang Lü Bu, Guan Yu meminta kebenaran daripada Cao Cao untuk mengahwini isteri Qin Yilu, iaitu Puan Du (杜氏), selepas kemenangan. Cao Cao bersetuju, namun Guan Yu tetap mengingatkannya berkali-kali sebelum pertempuran berakhir. Selepas kekalahan dan kematian Lü Bu, Cao Cao menjadi ingin tahu mengapa Guan Yu begitu berhasrat untuk wanita tersebut dan mengagak beliau mungkin sangat cantik. Lalu, Cao Cao mengambil Puan Du sebagai gundiknya dan anaknya Qin Lang (hasil perkahwinan dengan Qin Yilu) sebagai anak angkatnya.[Sanguozhi zhu 12]
Nasihat kepada Liu Bei
[sunting | sunting sumber]Menurut Shu Ji, semasa Liu Bei berada di ibu kota Xu, beliau mengikuti ekspedisi memburu bersama Cao Cao. Guan Yu menasihatinya supaya membunuh Cao Cao, tetapi Liu Bei enggan. Kemudian, selepas kekalahannya di Pertempuran Changban, Liu Bei berundur ke Xiakou. Guan Yu berkata dengan marah: "Kalaulah kau dengar nasihatku semasa memburu dulu, kita takkan susah begini." Liu Bei menjawab: "Ketika itu aku fikirkan demi negara. Jika langit masih menyebelahi yang benar, mungkin ini akan menjadi keberkatan." [Sanguozhi zhu 13]
Pei Songzhi mengulas bahawa Liu Bei mungkin tidak bertindak kerana dikelilingi pengikut Cao Cao dan tidak cukup perancangan. Bahkan, jika dia berjaya membunuh Cao Cao, dia sendiri mungkin tidak selamat. Maka, kisah ini mungkin ditokok tambah untuk menunjukkan Guan Yu memberi "nasihat berharga".[Sanguozhi zhu 14]
Bertanya tentang Ma Chao
[sunting | sunting sumber]Pada tahun 214, selepas Ma Chao menyertai Liu Bei, Guan Yu yang belum mengenalinya menghantar surat kepada Zhuge Liang untuk bertanya setara siapa Ma Chao. Zhuge Liang, yang tidak mahu menyinggung perasaan Guan Yu, menjawab: "Mengqi (Ma Chao) gagah berani, mahir dalam hal ehwal ketenteraan dan sivil, setaraf dengan Qing Bu dan Peng Yue. Dia boleh bersaing dengan Yide, tetapi tidak setanding dengan 'janggut tiada tandingan'."[l][Sanguozhi 22]
Guan Yu sangat gembira dengan jawapan itu dan menyambut Ma Chao dengan baik.[Sanguozhi 23]
Kecederaan lengan
[sunting | sunting sumber]Guan Yu pernah terkena panah yang menembusi lengan kirinya. Walaupun luka sembuh, beliau masih merasa sakit ketika hujan lebat. Seorang tabib berkata bahawa racun dari anak panah telah meresap ke dalam tulang dan harus dikikis. Guan Yu melunjurkan lengannya untuk dirawat, dan ketika pembedahan dilakukan, beliau menjemput pegawainya makan bersama. Darah menitis ke dalam bekas, tetapi Guan Yu makan dan minum sambil berbual seolah-olah tiada apa berlaku.[Sanguozhi 24]
Keluarga
[sunting | sunting sumber]Guan Yu mempunyai dua orang anak lelaki yang diketahui: Guan Ping dan Guan Xing. Guan Xing mewarisi gelaran bapanya "Marquis Kampung Hanshou" (漢壽亭侯) dan berkhidmat di negeri Shu semasa zaman Tiga Kerajaan.[Sanguozhi 25]
Guan Yu juga mempunyai seorang anak perempuan. Sun Quan pernah melamar anak perempuannya untuk anak lelakinya, namun Guan Yu menolak. Namanya tidak direkodkan dalam sejarah, tetapi dikenali sebagai "Guan Yinping" (關銀屏) atau "Guan Feng" (關鳳) dalam cerita rakyat, opera Cina, dan permainan video seperti Dynasty Warriors. Seorang anak lelaki ketiga, Guan Suo, hanya muncul dalam cerita rakyat dan novel Romance of the Three Kingdoms.
Anak kepada Guan Xing, Guan Tong (關統), berkahwin dengan seorang puteri (anak perempuan Liu Shan) dan berkhidmat sebagai Jeneral Pengawal Diraja (中郎將). Apabila Guan Tong meninggal dunia tanpa anak, adik tirinya Guan Yi (關彝) mewarisi gelaran.[Sanguozhi 26]
Menurut Shu Ji, selepas kejatuhan Shu pada tahun 263, Pang Hui (anak Pang De) membunuh seluruh keluarga dan keturunan Guan Yu untuk membalas dendam atas kematian ayahnya di tangan Guan Yu.[Sanguozhi zhu 15]
Pada tahun 1719, Maharaja Kangxi dari Dinasti Qing menganugerahkan gelaran warisan "Wujing Boshi" (五經博士; "Profesor Lima Klasik") kepada keturunan Guan Yu yang menetap di Luoyang. Pemegang gelaran ini layak memegang jawatan kehormat di Akademi Hanlin.[13][14]
Appraisal
[sunting | sunting sumber]Chen Shou, pengarang Records of the Three Kingdoms, memuji Guan Yu dan Zhang Fei sebagai "pahlawan yang mampu menentang sepuluh ribu musuh", dan menyamakan mereka seperti harimau dalam kalangan pegawai Liu Bei. Beliau menyatakan bahawa kedua-dua Guan Yu dan Zhang Fei memiliki semangat "guoshi" (國士, maksudnya tokoh negara). Guan Yu dikenali kerana membalas budi Cao Cao, sementara Zhang Fei menunjukkan belas kasihan kepada Yan Yan. Namun, kelemahan mereka – Guan Yu yang sombong dan keras kepala serta Zhang Fei yang kejam – membawa kepada kejatuhan masing-masing.
Agama
[sunting | sunting sumber]Guan Yu mula dituhankan sejak zaman Dinasti Sui, dan kini disembah sebagai dewa dalam pelbagai kepercayaan termasuk Taoisme, Buddhisme Mahayana, dan agama rakyat Cina. Dalam kepercayaan rakyat, beliau dikenali sebagai "Emperor Guan" (關帝) atau "Lord Guan" (關公), dan disanjung sebagai pelindung keadilan dan keberanian.
Dalam Taoisme
[sunting | sunting sumber]Guan Yu dianggap sebagai "Dewa Perang Suci Guan" (關聖帝君) dan pelindung dari roh jahat. Menurut legenda, beliau membantu menewaskan dewa perang Chi You atas permintaan Maharaja Huizong dari Song, menjadikan beliau tokoh penting dalam ajaran Tao.
Dalam Buddhisme
[sunting | sunting sumber]Dalam Buddhisme Cina, beliau dikenali sebagai Bodhisattva Sangharama (伽藍菩薩), pelindung ajaran dan Tokong Buddha. Legenda mengatakan bahawa Guan Yu menerima ajaran daripada guru Chan terkenal Zhiyi dan berikrar melindungi dharma.
Tokong terkenal di luar tanah besar China
[sunting | sunting sumber]Tokong Cina yang didedikasikan kepada Guan Yu boleh ditemui di banyak negara, termasuk:
- Dongmyo di Seoul, Korea Selatan (dibina 1601)
- Miếu Quan Công di Hoi An, Vietnam (1653)
- Kuan Tai Temple di Macau (1750)
- Temple of Kwan Tai di California, A.S. (1854)
- See Yup Temple di Melbourne, Australia (1866)
- Tokong Guan Di di Kuala Lumpur, Malaysia (1887)
Kewujudan tokong cina ini menunjukkan betapa luas dan mendalamnya penghormatan terhadap Guan Yu di seluruh dunia Cina dan diaspora.
Dalam Hikayat Tiga Kerajaan
[sunting | sunting sumber]Dalam novel sejarah abad ke-14, Hikayat Tiga Kerajaan, Guan Yu digambarkan sebagai seorang pahlawan yang sangat setia dan berpegang kepada prinsip keadilan. Beliau merupakan antara watak yang paling dibesar-besarkan berbanding rekod sejarah sebenar, dan imej inilah yang banyak membentuk populariti beliau dalam budaya masyarakat Cina.
Antara kisah fiksyen terkenal yang melibatkan Guan Yu termasuk:
- Sumpah Taman Persik
- Pertempuran Hulao Pass
- Guan Yu membunuh enam jeneral dan merentasi lima pos kawalan
- Guan Yu melepaskan Cao Cao di Jejak Huarong
- Pembedahan lengan Guan Yu oleh Hua Tuo
Dalam budaya popular
[sunting | sunting sumber]Opera Cina
[sunting | sunting sumber]Guan Yu sering muncul dalam opera klasik seperti Jejak Huarong dan Tebing Merah. Beliau dikenali dengan pakaian ketenteraan berwarna hijau, wajah dicat merah (melambangkan keberanian), serta memakai janggut panjang dan membawa senjata terkenal, Pedang Bulan Sabit Naga Hijau (Green Dragon Crescent Blade).
Filem dan televisyen
[sunting | sunting sumber]Guan Yu telah digambarkan oleh ramai pelakon dalam filem dan siri TV, antaranya:
- Lu Shuming dalam Romance of the Three Kingdoms (1994)
- Donnie Yen dalam The Lost Bladesman (2011)
- Han Geng dalam Dynasty Warriors (2019)
Filem yang merujuk kepadanya termasuk Riding Alone for Thousands of Miles oleh Zhang Yimou, dan My Name Is Bruce di mana semangat Guan Yu dibebaskan secara tidak sengaja.
Permainan video
[sunting | sunting sumber]Guan Yu adalah watak boleh main dalam siri permainan video seperti:
- Romance of the Three Kingdoms dan Dynasty Warriors oleh Koei
- Total War: Three Kingdoms
- Puzzle & Dragons, Sango Fighter, dan Atlantica Online
Dalam permainan Hades (2020), senjata terakhir tombak Eternal Spear dikenali sebagai "Aspect of Guan Yu", yang menyerupai pedang bulan sabit miliknya.
Duit syiling koleksi
[sunting | sunting sumber]Mint Poland telah mengeluarkan syiling perak edisi khas memaparkan Guan Yu dalam siri "Pahlawan Purba" pada tahun 2019 dan 2021.
Rujukan
[sunting | sunting sumber]- ↑ ([建安二十四年]十二月，璋司馬馬忠獲羽及其子平於章鄉，斬之，遂定荊州。) Zizhi Tongjian vol. 68.
- ↑ Perkins 1999.
- ↑ RotK, "Bab 1". Petikan: (玄德看其人，身長九尺，髯長二尺；面如重棗，脣若塗脂；丹鳳眼，臥蠶眉；相貌堂堂，威風凜凜。)
- ↑ Hulsewé (1961), m/s. 206–207.
- ↑ Dubs (1938), m/s. 276–280.
- ↑ Dubs (1938), m/s. 160.
- ↑ RotK, Bab 1. Petikan: (雲長造青龍偃月刀，又名冷艷鋸，重八十二斤。)
- ↑ ter Haar (2017), hlm. 3, nota 4.
- ↑ (河東關羽雲長，同郡張飛益德，並以壯烈，禦侮。) Huayang Guo Zhi jld. 6.
- ↑ (先主與二子寢則同床，食則共器，恩若弟兄。然於稠人廣眾中，侍立終日。) Huayang Guo Zhi jld. 6.
- ↑ Zizhi Tongjian jld. 68
- ↑ (名與實爽曰繆。) Yi Zhou Shu jld. 6, bab 54.
- ↑ Brunnert & Hagelstrom (2013), m/s. 494.
- ↑ Yan (2006), m/s. 277.
Jika anda melihat rencana yang menggunakan templat {{tunas}} ini, gantikanlah dengan templat tunas yang lebih spesifik.
- ↑ The Zizhi Tongjian recorded that Guan Yu was captured and executed in the 12th month of the 24th year of the Jian'an era of the reign of Emperor Xian of Han.[1] This month corresponds to 23 January to 21 February 220.
- ↑ Ralat petik: Tag
<ref>tidak sah; tiada teks disediakan bagi rujukan yang bernama "tarikh mati" - ↑ Ralat petik: Tag
<ref>tidak sah; tiada teks disediakan bagi rujukan yang bernama "janggut" - ↑ Pada zaman Dinasti Han Timur, satu chi kira-kira bersamaan 23.1 cm; sembilan chi kira-kira 2.079 meter (6 kaki 9.85 inci).[4][5][6]
- ↑ Dua chi kira-kira bersamaan 46.2 cm (~18 inci)
- ↑ Wajahnya berwarna merah gelap seperti buah jujube yang masak.
- ↑ Hujung matanya sedikit terangkat
- ↑ Keningnya panjang dan runcing.
- ↑ Istilah 亡命 (wáng mìng) yang kini bermaksud jenayah atau lari dari undang-undang, semasa Dinasti Han Timur hanya merujuk kepada seseorang yang melarikan diri dan membatalkan pendaftaran tempat asalnya.[8]
- ↑ Gelaran marquis semasa Dinasti Han dan era Tiga Kerajaan terbahagi kepada tiga peringkat: tinghou (亭侯; marquis kampung), xianghou (郷侯; marquis daerah), dan xianhou (縣侯; marquis daerah besar). Guan Yu menerima gelaran peringkat pertama.
- ↑ Lihat Lü Meng#Pencerobohan Wilayah Jing untuk maklumat lanjut.
- ↑ Janggut tiada tandingan merujuk kepada Guan Yu kerana beliau terkenal dengan janggutnya yang cantik.[Sanguozhi 21]
<ref> wujud untuk kumpulan bernama "lower-alpha", tetapi tiada tag <references group="lower-alpha"/> yang berpadanan disertakan- ↑ (關羽字雲長，本字長生，河東解人也。) Sanguozhi jld. 36.
- ↑ (亡命奔涿郡。先主於鄉里合徒衆，而羽與張飛為之禦侮。) Sanguozhi jld. 36.
- ↑ (先主為平原相，以羽、飛為別部司馬，分統部曲。先主與二人寢則同牀，恩若兄弟。而稠人廣坐，侍立終日，隨先主周旋，不避艱險。) Sanguozhi jld. 36.
- ↑ (嘉言于太祖曰：“备有雄才而甚得众心。张飞、关羽者，皆万人之敌也，为之死用。) Sanguozhi jld. 14.
- ↑ (羽善待卒伍而骄於士大夫。) Sanguozhi jld. 36.
- ↑ (先主之襲殺徐州刺史車冑，使羽守下邳城，行太守事，而身還小沛。) Sanguozhi jld. 36.
- ↑ (建安五年，曹公東征，先主奔袁紹。曹公禽羽以歸，拜為偏將軍，禮之甚厚。) Sanguozhi jld. 36.
- ↑ (紹遣大將軍顏良攻東郡太守劉延於白馬，曹公使張遼及羽為先鋒擊之。羽望見良麾蓋，策馬刺良於萬衆之中，斬其首還，紹諸將莫能當者，遂解白馬圍。曹公即表封羽為漢壽亭侯。) Sanguozhi jld. 36.
- ↑ (初，曹公壯羽為人，而察其心神無乆留之意，謂張遼曰：「卿試以情問之。」旣而遼以問羽，羽歎曰：「吾極知曹公待我厚，然吾受劉將軍厚恩，誓以共死，不可背之。吾終不留，吾要當立效以報曹公乃去。」遼以羽言報曹公，曹公義之。) Sanguozhi jld. 36.
- ↑ (及羽殺顏良，曹公知其必去，重加賞賜。羽盡封其所賜，拜書告辭，而奔先主於袁軍。左右欲追之，曹公曰：「彼各為其主，勿追也。」) Sanguozhi jld. 36.
- ↑ (從先主就劉表。) Sanguozhi jld. 36.
- ↑ (表卒，曹公定荊州，先主自樊將南渡江，別遣羽乘船數百艘會江陵。曹公追至當陽長阪，先主斜趣漢津，適與羽船相值，共至夏口。) Sanguozhi jld. 36.
- 1 2 (孫權遣兵佐先主拒曹公，曹公引軍退歸。先主收江南諸郡，乃封拜元勳，以羽為襄陽太守、盪寇將軍，駐江北。) Sanguozhi jld. 36.
- ↑ (先主西定益州，拜羽董督荊州事。) Sanguozhi jld. 36.
- ↑ (二十四年，先主為漢中王，拜羽為前將軍，假節鉞。是歲，羽率衆攻曹仁於樊。曹公遣于禁助仁。秋，大霖雨，漢水汎溢，禁所督七軍皆沒。禁降羽，羽又斬將軍龐德。梁郟、陸渾羣盜或遙受羽印號，為之支黨，羽威震華夏。) Sanguozhi jld. 36.
- ↑ (曹公議徙許都以避其銳，司馬宣王、蔣濟以為關羽得志，孫權必不願也。可遣人勸權躡其後，許割江南以封權，則樊圍自解。曹公從之。先是，權遣使為子索羽女，羽罵辱其使，不許婚，權大怒。) Sanguozhi jld. 36.
- ↑ (而曹公遣徐晃救曹仁，羽不能克，引軍退還。) Sanguozhi jld. 36.
- ↑ (又南郡太守麋芳在江陵，將軍傅士仁屯公安，素皆嫌羽自輕己。羽之出軍，芳、仁供給軍資不悉相救。羽言「還當治之」，芳、仁咸懷懼不安。於是權陰誘芳、仁，芳、仁使人迎權。) Sanguozhi jld. 36.
- ↑ (權已據江陵，盡虜羽士衆妻子，羽軍遂散。權遣將逆擊羽，斬羽及子平于臨沮。) Sanguozhi jld. 36.
- ↑ (追謚羽曰壯繆侯。) Sanguozhi jld. 36.
- ↑ (羽美鬚髯，故亮謂之髯。) Sanguozhi jld. 36.
- ↑ (羽聞馬超來降，舊非故人，羽書與諸葛亮，問超人才可誰比類。亮知羽護前，乃荅之曰：「孟起兼資文武，雄烈過人，一世之傑，黥、彭之徒，當與益德並驅爭先，猶未及髯之絕倫逸羣也。」) Sanguozhi jld. 36.
- ↑ (羽省書大恱，以示賔客。) Sanguozhi jld. 36.
- ↑ (羽甞為流矢所中，貫其左臂，後創雖愈，每至陰雨，骨常疼痛，醫曰：「矢鏃有毒，毒入于骨，當破臂作創，刮骨去毒，然後此患乃除耳。」羽便伸臂令醫劈之。時羽適請諸將飲食相對，臂血流離，盈於盤器，而羽割炙引酒，言笑自若。) Sanguozhi jld. 36.
- ↑ (子興嗣。興字安國，少有令問，丞相諸葛亮深器異之。弱冠為侍中、中監軍，數歲卒。) Sanguozhi jld. 36.
- ↑ (子統嗣，尚公主，官至虎賁中郎將。卒，無子，以興庶子彝續封。) Sanguozhi jld. 36.
<ref> wujud untuk kumpulan bernama "Sanguozhi", tetapi tiada tag <references group="Sanguozhi"/> yang berpadanan disertakan- ↑ (斯人长而好学，读左传略皆上口[...]) Sanguozhi jld. 54.
- ↑ (靈帝末，黃巾起，州郡各舉義兵，先主率其屬從校尉鄒靖討黃巾賊有功，除安喜尉。) Sanguozhi jld. 32.
- ↑ (关羽与备，义为君臣，恩犹父子。) Sanguozhi jld. 14.
- ↑ (关、张赳赳，出身匡世，扶翼携上，雄壮虎烈。藩屏左右，翻飞电发，济于艰难，赞主洪业，侔迹韩、耿，齐声双德。交待无礼，并致奸慝，悼惟轻虑，陨身匡国。) Sanguozhi jld. 45.
- ↑ (先主據下邳。靈等還，先主乃殺徐州刺史車冑，留關羽守下邳，而身還小沛。) Sanguozhi jld. 32.
- ↑ (五年，曹公東征先主，先主敗績。曹公盡收其衆，虜先主妻子，并禽關羽以歸。) Sanguozhi jld. 32.
- ↑ (曹公與袁紹相拒於官渡，汝南黃巾劉辟等叛曹公應紹。紹遣先主將兵與辟等略許下。關羽亡歸先主。曹公遣曹仁將兵擊先主，先主還紹軍，陰欲離紹，乃說紹南連荊州牧劉表。紹遣先主將本兵復至汝南，與賊龔都等合，衆數千人。 ... 曹公旣破紹，自南擊先主。先主遣麋笁、孫乾與劉表相聞，表自郊迎，以上賓禮待之，益其兵，使屯新野。) Sanguozhi jld. 32.
- ↑ (聞先主已過，曹公將精騎五千急追之，一日一夜行三百餘里，及於當陽之長坂。) Sanguozhi jld. 32.
- ↑ (刘备与周瑜围曹仁於江陵，别遣关羽绝北道。通率众击之，下马拔鹿角入围，且战且前，以迎仁军，勇冠诸将。通道得病薨，时年四十二。) Sanguozhi jld. 18.
- ↑ (從征荊州，別屯樊，討中廬、臨沮、宜城賊。又與滿寵討關羽於漢津，與曹仁擊周瑜於江陵。) Sanguozhi jld. 17.
- ↑ (後從平荊州，留屯襄陽，擊關羽、蘇非等，皆走之， ...) Sanguozhi jld. 17.
- ↑ (及羽與肅鄰界，數生狐疑，疆埸紛錯，肅常以歡好撫之。備旣定益州，權求長沙、零、桂，備不承旨，權遣呂蒙率衆進取。備聞，自還公安，遣羽爭三郡。) Sanguozhi jld. 54.
- ↑ (羽號有三萬人，自擇選銳士五千人，投縣上流十餘里淺瀨，云欲夜涉渡。肅與諸將議。 ... 肅便選千兵益寧，寧乃夜往。羽聞之，住不渡，而結柴營，今遂名此處為關羽瀨。) Sanguozhi jld. 55.
- ↑ (備遂割湘水為界，於是罷軍。) Sanguozhi jld. 54.
- ↑ (賊圍頭有屯，又別屯四冢。晃揚聲當攻圍頭屯，而密攻四冢。羽見四冢欲壞，自將步騎五千出戰，晃擊之，退走，遂追陷與俱入圍，破之，或自投沔水死。) Sanguozhi jld. 17.
- ↑ (羽果信之，稍撤兵以赴樊。魏使于禁救樊，羽盡禽禁等，人馬數萬，託以糧乏，擅取湘關米。權聞之，遂行，先遣蒙在前。蒙至尋陽，盡伏其精兵[][]中，使白衣搖櫓，作商賈人服，晝夜兼行，至羽所置江邊屯候，盡收縛之，是故羽不聞知。遂到南郡，士仁、麋芳皆降。) Sanguozhi jld. 54.
- ↑ (會權尋至，羽自知孤窮，乃走麥城，西至漳鄉，衆皆委羽而降。權使朱然、潘璋斷其徑路，即父子俱獲，荊州遂定。) Sanguozhi jld. 54.
- ↑ (權征關羽，璋與朱然斷羽走道，到臨沮，住夾石。璋部下司馬馬忠禽羽，并羽子平、都督趙累等。) Sanguozhi jld. 55.
- ↑ ([景耀]三年秋九月，追謚故將軍關羽、張飛、馬超、龐統、黃忠。) Sanguozhi jld. 33.
<ref> wujud untuk kumpulan bernama "Sanguozhi others", tetapi tiada tag <references group="Sanguozhi others"/> yang berpadanan disertakan- ↑ (江表傳云：羽好左氏傳，諷誦略皆上口。) Catatan Jiang Biao Zhuan dalam Sanguozhi jld. 36.
- ↑ (魏書云：以羽領徐州。) Catatan Wei Shu dalam Sanguozhi jld. 36.
- ↑ (傅子曰：遼欲白太祖，恐太祖殺羽，不白，非事君之道，乃歎曰：「公，君父也；羽，兄弟耳。」遂白之。太祖曰：「事君不忘其本，天下義士也。度何時能去？」遼曰：「羽受公恩，必立效報公而後去也。」) Catatan Fu Zi dalam Sanguozhi jld. 36.
- ↑ (臣松之以為曹公知羽不留而心嘉其志，去不遣追以成其義，自非有王霸之度，孰能至於此乎？斯實曹氏之休美。) Catatan Pei Songzhi dalam Sanguozhi jld. 36.
- ↑ (蜀記曰：羽初出軍圍樊，夢豬嚙其足，語子平曰：「吾今年衰矣，然不得還！」) Shu Ji dalam Sanguozhi jld. 36.
- ↑ (蜀記曰：羽與晃宿相愛，遙共語，但說平生，不及軍事。須臾，晃下馬宣令：「得關雲長頭，賞金千斤。」羽驚怖，謂晃曰：「大兄，是何言邪！」晃曰：「此國之事耳。」) Shu Ji dalam Sanguozhi jld. 36.
- ↑ (典略曰：羽圍樊，權遣使求助之，勑使莫速進，又遣主簿先致命於羽。羽忿其淹遲，又自已得于禁等，乃罵曰：「狢子敢爾，如使樊城拔，吾不能滅汝邪！」權聞之，知其輕己，偽手書以謝羽，許以自往。) Dianlue dalam Sanguozhi jld. 36.
- ↑ (臣松之以為荊、吳雖外睦，而內相猜防，故權之襲羽，潛師密發。按呂蒙傳云：「伏精兵於[][]之中，使白衣搖櫓，作商賈服。」以此言之，羽不求助於權，權必不語羽當往也。若許相援助，何故匿其形迹乎？) Sanguozhi jld. 36.
- ↑ (蜀記曰：權遣將軍擊羽，獲羽及子平。權欲活羽以敵劉、曹，左右曰：「狼子不可養，後必為害。曹公不即除之，自取大患，乃議徙都。今豈可生！」乃斬之。) Shu Ji dalam Sanguozhi jld. 36.
- ↑ (臣松之桉吳書：孫權遣將潘璋逆斷羽走路，羽至即斬，且臨沮去江陵二三百里，豈容不時殺羽，方議其生死乎？又云「權欲活羽以敵劉、曹」，此之不然，可以絕智者之口。) Pei Songzhi dalam Sanguozhi jld. 36.
- ↑ (吳歷曰：權送羽首於曹公，以諸侯禮葬其屍骸。) Wu Li dalam Sanguozhi jld. 36.
- ↑ (蜀記曰：曹公與劉備圍呂布於下邳，關羽啟公，布使秦宜祿行求救，乞娶其妻，公許之。臨破，又屢啟於公。公疑其有異色，先遣迎看，因自留之，羽心不自安。此與魏氏春秋所說無異也。) Shu Ji dalam Sanguozhi jld. 36.
- ↑ (蜀記曰：初，劉備在許，與曹公共獵。獵中，衆散，羽勸備殺公，備不從。及在夏口，飄颻江渚，羽怒曰：「往日獵中，若從羽言，可無今日之困。」備曰：「是時亦為國家惜之耳；若天道輔正，安知此不為福邪！」) Shu Ji dalam Sanguozhi jld. 36.
- ↑ (臣松之以為備後與董承等結謀，但事泄不克諧耳，若為國家惜曹公，其如此言何！羽若果有此勸而備不肯從者，將以曹公腹心親戚，寔繁有徒，事不宿構，非造次所行；曹雖可殺，身必不免，故以計而止，何惜之有乎！旣往之事，故託為雅言耳。) Pei Songzhi dalam Sanguozhi jld. 36.
- ↑ (蜀記曰：龐德子會，隨鍾、鄧伐蜀，蜀破，盡滅關氏家。) Shu Ji dalam Sanguozhi jld. 36.
<ref> wujud untuk kumpulan bernama "Sanguozhi zhu", tetapi tiada tag <references group="Sanguozhi zhu"/> yang berpadanan disertakan