close
Pergi ke kandungan

Hamburg

Sunting pautan
Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
Hamburg
Freie und Hansestadt Hamburg
Negeri bandar dan bandar raya
Kota Bebas dan Hansa Hamburg
Pemandangan pusat Hamburg, Sungai Elbe dan Landungsbrücken dari Steinwerder
Landungsbrücken dan Sungai Elbe dilihat dari Steinwerder pada 2025
Bendera Hamburg
Bendera
Jata Hamburg
Jata
Kedudukan Hamburg di Jerman
Kedudukan Hamburg di Jerman
Koordinat: 53°33′U 10°0′T / 53.550°U 10.000°T / 53.550; 10.000
NegaraJerman
Kerajaan
[1]
 • TypeRepublik berparlimen negeri bandar
 • Datuk bandar pertamaPeter Tschentscher (SPD)
Keluasan
[2]
 • Jumlah
755.1 km2 (291.5 batu persegi)
Penduduk
 (31 Disember 2025)[3]
 • Jumlah
1,869,473
 • Kepadatan2,500/km2 (6,400/batu persegi)
Zon waktuUTC+1 (CET)
 • Musim panas (WMP)UTC+2 (CEST)
Tapak sesawanghamburg.de

Hamburg (nama rasmi: Kota Bebas dan Hansa Hamburg; Jerman: Freie und Hansestadt Hamburg) ialah sebuah negeri bandar dan bandar raya di utara Jerman, terletak di hilir Sungai Elbe. Hamburg merupakan salah satu daripada 16 negeri persekutuan Jerman serta satu daripada tiga negeri bandar negara itu bersama-sama Berlin dan Bremen.[4] Dengan 1,869,473 penduduk pada 31 Disember 2025 dan keluasan 755.1 km², Hamburg ialah bandar raya kedua terbesar di Jerman dari segi penduduk selepas Berlin.[3][5][6]

Kedudukan di Elbe membentuk perkembangan Hamburg sebagai pusat perdagangan maritim. Petempatan awal di sekitar kubu Hammaburg berkembang menjadi pusat keuskupan pada abad ke-9, kemudian menjadi anggota penting Liga Hansa dan kota perdagangan antara kawasan Laut Utara dengan Laut Baltik. Tradisi pemerintahan sendiri bandar itu diteruskan dalam gelaran rasminya, manakala wilayah moden Hamburg terbentuk terutamanya melalui penyatuan Altona, Wandsbek dan Harburg-Wilhelmsburg pada 1937.[7][4]

Pelabuhan Hamburg ialah pelabuhan laut terbesar di Jerman dan antara pusat kontena utama Eropah. Pada 2025, pelabuhan itu mengendalikan 114.6 juta tan kargo, termasuk 8.3 juta unit bersamaan dua puluh kaki (TEU).[8] Ekonominya turut merangkumi perkhidmatan, logistik, pembuatan pesawat, teknologi maklumat, media, sains hayat dan tenaga boleh baharu. Hamburg juga menempatkan Universiti Hamburg, pusat penyelidikan DESY dan Tribunal Antarabangsa bagi Undang-undang Laut, serta mempunyai warisan binaan yang merangkumi Speicherstadt, daerah Kontorhaus dan Elbphilharmonie.

Nama

[sunting | sunting sumber]

Nama Hamburg berasal daripada Hammaburg, kubu yang dibina oleh orang Franka pada awal abad ke-9. Ringkasan sejarah bandar mengaitkan unsur bahasa Saxon Lama ham dengan tebing, tanah di sisi sungai atau kawasan berpaya, manakala burg bermaksud kubu.[7] Gelaran rasmi Freie und Hansestadt Hamburg mengekalkan dua unsur sejarah politik bandar itu. Perkataan Hansa merujuk kepada kedudukannya dalam Liga Hansa, sementara Freie mengingatkan tradisi panjang Hamburg sebagai kota republik yang mempunyai pemerintahan sendiri dan, pada beberapa zaman, taraf kota bebas dalam susunan politik Jerman.[4]

Geografi

[sunting | sunting sumber]
Panorama Binnenalster dan pusat bandar Hamburg.

Kedudukan dan bentuk muka bumi

[sunting | sunting sumber]

Hamburg terletak di Jerman utara dan bersempadan dengan negeri Schleswig-Holstein di utara serta Sachsen Hilir di selatan. Wilayahnya meliputi 755.1 km².[6] Sungai Elbe, Alster dan Bille, bersama-sama rangkaian terusan dan cabang sungai, membentuk geografi bandar. Pusat bersejarah berkembang di sekitar Alster dan tebing utara Elbe, manakala sebahagian besar kemudahan pelabuhan terletak pada cabang Elbe dan kawasan di selatan pusat bandar.[9]

Wilayah Hamburg turut merangkumi kawasan terpisah di muara luar Elbe, termasuk pulau berpenghuni Neuwerk serta pulau bukit pasir Scharhörn dan Nigehörn. Pulau-pulau itu terletak dalam Taman Negara Laut Wadden Hamburg, kira-kira 105 km secara garis lurus dari dewan bandar raya Hamburg.[10]

Menara Neuwerk di pulau Neuwerk.

Iklim dan alam sekitar

[sunting | sunting sumber]

Hamburg mempunyai iklim sederhana maritim yang dipengaruhi oleh Laut Utara dan keadaan di lembangan Elbe.[11] Purata suhu tahunan bagi tempoh iklim 1991–2020 ialah 9.79 °C, kira-kira 1 °C lebih tinggi daripada purata 1961–1990. Rekod bandar menunjukkan peningkatan suhu yang semakin ketara sejak pertengahan 1980-an; 2024 merupakan tahun terpanas dalam siri tersebut dengan purata 11.3 °C.[12]

Taman Negara Laut Wadden Hamburg melindungi habitat dataran lumpur, paya masin dan pulau di muara Elbe. Lebih 90 peratus kawasannya berada dalam zon perlindungan tertinggi. Sejak 2011, taman negara itu menjadi sebahagian daripada Laut Wadden yang tersenarai sebagai Tapak Warisan Dunia UNESCO.[10]

Sejarah

[sunting | sunting sumber]

Asal usul dan Zaman Pertengahan

[sunting | sunting sumber]
Peta Hamburg pada 1572.

Pada awal abad ke-9, orang Frank membina kubu Hammaburg di kawasan yang terlindung oleh perairan Alster, Bille dan Elbe. Maharaja Louis yang Warak menubuhkan Keuskupan Hamburg pada 831 dan melantik Ansgar sebagai uskup pertamanya. Serangan Viking pada 845 memusnahkan kubu dan gereja, tetapi petempatan itu dibina semula dan terus berkembang sebagai pasar serta pelabuhan.[7]

Pada 1188, sebuah petempatan baharu dibangunkan di seberang Alster daripada bandar lama. Hamburg dan Lübeck membentuk pakatan pada 1241 bagi melindungi laluan perdagangan antara Elbe dengan Trave. Hamburg kemudian menjadi anggota penting Liga Hansa dan pusat pemindahan barangan antara Laut Utara dengan Laut Baltik. Penguasaan Neuwerk sekitar 1300 dan Ritzebüttel, kini sebahagian Cuxhaven, pada 1394 membantu bandar mengawal pendekatan ke muara Elbe.[7]

Pertikaian berpanjangan tentang kedudukan Hamburg berakhir melalui Perjanjian Gottorp pada 1768, apabila Denmark mengiktirafnya sebagai sebuah kota empayar. Tradisi republik dan autonomi bandar itu kemudiannya diteruskan dalam pelbagai susunan politik Jerman.[7]

Reformasi hingga perindustrian

[sunting | sunting sumber]
Gambaran Kebakaran Besar Hamburg pada 1842.

Reformasi Protestan membawa perubahan agama dan politik menjelang 1529. Hamburg menjadi kota Lutheran, manakala Langer Rezess atau Reses Panjang pada tahun yang sama menetapkan pembahagian kuasa antara majlis bandar dengan golongan warga pemilik harta. Walaupun penyertaan politik ketika itu terhad, perjanjian tersebut menjadi asas penting kepada perkembangan institusi perwakilan Hamburg.[7]

Pada abad ke-19, perdagangan antarabangsa, pembesaran pelabuhan dan perindustrian mengubah skala bandar. Kebakaran Besar Hamburg pada 1842 memusnahkan 1,100 rumah, 102 gudang, beberapa gereja, dua saumaah dan banyak bangunan lain. Pembinaan semula selepas kebakaran mempercepat pemodenan susun atur bandar dan kemudahan awam.[13]

Pertumbuhan pesat turut menimbulkan masalah perumahan, pencemaran dan sanitasi. Wabak kolera 1892 menjadi wabak paling buruk yang pernah menimpa Hamburg dan mendedahkan kelemahan bekalan air serta keadaan kesihatan awam bandar perindustrian itu.[14] Dalam tempoh yang sama, Speicherstadt dibangunkan antara 1885 dengan 1927 sebagai kompleks gudang pelabuhan berskala besar.[15]

Abad ke-20 dan zaman kontemporari

[sunting | sunting sumber]
Runtuhan bangunan di Hamburg selepas pengeboman semasa Perang Dunia Kedua.

Bürgerschaft yang pertama dipilih melalui hak mengundi umum pada 1919. Perlembagaan 1921 membentuk sistem pemerintahan demokratik dan berparlimen, tetapi sistem itu dimansuhkan semasa pemerintahan Jerman Nazi. Akta Hamburg Raya 1937 menyerap bandar Prusia Altona, Wandsbek dan Harburg-Wilhelmsburg serta beberapa kawasan sekitarnya, lalu mewujudkan sebahagian besar sempadan wilayah Hamburg masa kini.[4]

Hamburg menjadi pusat industri dan ketenteraan penting semasa Perang Dunia Kedua. Penduduk Yahudi dan kumpulan lain yang disasarkan oleh rejim Nazi mengalami penganiayaan, pengusiran dan pembunuhan.[16] Serangan udara besar-besaran pihak Berikat pada musim panas 1943, yang dikenali sebagai Operasi Gomorrah, memusnahkan kawasan luas bandar dan mengorbankan ramai penduduk awam.[17]

Banjir di Hamburg pada 17 Februari 1962.

Selepas perang, institusi demokrasi dipulihkan dan Perlembagaan Hamburg semasa berkuat kuasa pada 1952. Pembinaan semula mengekalkan fungsi Hamburg sebagai negeri bandar dan pelabuhan antarabangsa.[7] Pada Februari 1962, ribut di Laut Utara menolak air ke muara Elbe dan menyebabkan banjir besar, terutama di kawasan selatan Norderelbe.[18]

Pemerintahan dan pentadbiran

[sunting | sunting sumber]
Dewan Bandar Raya Hamburg, tempat bersidangnya Bürgerschaft dan Senat Hamburg.

Sistem perlembagaan

[sunting | sunting sumber]

Sebagai sebuah negeri persekutuan, Hamburg menjalankan fungsi perbandaran dan negeri melalui institusi yang sama. Bürgerschaft Hamburg ialah badan perundangan negeri, manakala Senat Hamburg ialah badan eksekutif. Bürgerschaft memilih datuk bandar pertama, yang mengetuai Senat dan kerajaan negeri.[4][1]

Pilihan raya Bürgerschaft ke-23 diadakan pada 2 Mac 2025.[19] Peter Tschentscher daripada SPD dipilih semula sebagai datuk bandar pertama pada 7 Mei 2025 dengan 71 undi di Bürgerschaft. Kerajaan negeri dibentuk oleh gabungan SPD dengan Perikatan 90/Parti Hijau.[1][20]

Susunan Bürgerschaft Hamburg setakat November 2025[21]
Kumpulan atau parti Kedudukan Kerusi
SPD Kerajaan 45
Perikatan 90/Parti Hijau Kerajaan 25
CDU Pembangkang 26
Die Linke Pembangkang 15
AfD Pembangkang 9
Tanpa kumpulan Tidak bersekutu 1
Jumlah 121

Pembahagian pentadbiran

[sunting | sunting sumber]
Tujuh daerah pentadbiran Hamburg.

Hamburg dibahagikan kepada tujuh daerah (Jerman: Bezirk), yang seterusnya terdiri daripada 104 kawasan bandar (Jerman: Stadtteil). Daerah mengendalikan sebahagian tugas pentadbiran tempatan melalui pejabat daerah, tetapi tidak mempunyai taraf negeri atau perbandaran yang berasingan daripada Kota Bebas dan Hansa Hamburg.[22]

Jadual berikut menggunakan kiraan daftar penduduk pada 31 Disember 2024. Jumlahnya berbeza daripada angka penduduk rasmi berasaskan Banci 2022 dalam kotak info kerana kedua-dua siri menggunakan kaedah statistik yang berlainan.[2][3]

Daerah Hamburg, keluasan dan penduduk berdaftar pada 31 Disember 2024
Daerah Bilangan Stadtteil Keluasan (km²) Penduduk Kepadatan penduduk (orang/km²)
Hamburg-Mitte 19 142.3 314,797 2,212
Altona 14 77.9 281,136 3,609
Eimsbüttel 9 49.8 277,656 5,575
Hamburg-Nord 13 57.8 331,291 5,732
Wandsbek 18 147.5 456,412 3,094
Bergedorf 14 154.7 134,263 868
Harburg 17 125.1 178,341 1,426
Hamburg 104 755.1 1,973,896 2,614

Penduduk

[sunting | sunting sumber]

Pada akhir 2025, penduduk rasmi Hamburg berjumlah 1,869,473 orang, meningkat 6,908 orang atau 0.4 peratus berbanding akhir 2024. Pada tahun itu, 91,309 orang berpindah masuk dan 82,777 orang berpindah keluar, menghasilkan migrasi bersih sebanyak 8,532 orang. Sebanyak 17,637 kelahiran dan 18,807 kematian dicatatkan, menjadikan pertambahan penduduk didorong oleh migrasi yang melebihi penyusutan semula jadi sebanyak 1,170 orang.[3]

Daripada jumlah penduduk rasmi akhir 2025, 363,032 orang atau 19.4 peratus bukan warganegara Jerman.[23] Ukuran latar belakang migrasi lebih luas daripada kewarganegaraan. Anggaran Statistik Nord berasaskan daftar penduduk menunjukkan bahawa 41.2 peratus penduduk berdaftar pada akhir 2024 mempunyai latar belakang migrasi; angka ini merangkumi warga asing serta sebahagian warga Jerman yang berhijrah atau mempunyai ibu bapa dengan pengalaman migrasi.[24]

Ekonomi

[sunting | sunting sumber]

Struktur ekonomi

[sunting | sunting sumber]

Hamburg ialah pusat ekonomi utama Jerman utara dengan asas yang pelbagai. Bidang penting termasuk perkhidmatan, perdagangan dan logistik, industri, penerbangan, teknologi maklumat, media dan industri kreatif, perubatan dan farmaseutikal, bioteknologi, sains hayat serta tenaga boleh baharu.[25]

Keluaran dalam negara kasar (KDNK) Hamburg pada 2025 dianggarkan secara awal sebanyak €168.3 bilion pada harga semasa. Ekonomi negeri berkembang 0.8 peratus secara nyata berbanding 2024, sementara nilai tambah nyata sektor pembuatan meningkat 3.5 peratus dan sektor pembinaan menyusut 7.3 peratus.[26][27]

Pelabuhan dan logistik

[sunting | sunting sumber]
Terminal kontena Tollerort di Pelabuhan Hamburg.

Pelabuhan Hamburg berkembang di sepanjang Elbe dan menjadi penghubung perdagangan antara pengangkutan laut dengan kawasan pedalaman Eropah. Ia merupakan pelabuhan laut terbesar di Jerman. Pada 2025, jumlah pengendalian kargo meningkat 2.6 peratus kepada 114.6 juta tan, manakala pengendalian kontena meningkat 7.3 peratus kepada 8.3 juta TEU.[8] Kepentingan pelabuhan turut menyokong sektor perkapalan, pergudangan, pengangkutan darat, perdagangan komoditi dan perkhidmatan maritim.[25]

Industri dan perkhidmatan

[sunting | sunting sumber]
Tapak Airbus di Hamburg-Finkenwerder.

Industri penerbangan merupakan salah satu pengkhususan utama Hamburg. Tapak Airbus di Hamburg ialah tapak syarikat itu yang terbesar di Jerman dan ibu pejabat operasi pesawat komersial Airbus di negara tersebut. Tapak itu mempunyai empat barisan pemasangan akhir keluarga A320, menghasilkan bahagian fiuslaj bagi A330 dan A350 serta menjalankan reka bentuk kabin, penyesuaian pesawat dan latihan pelanggan.[28]

Sektor media, teknologi digital, sains hayat dan teknologi alam sekitar turut menjadi sebahagian daripada struktur ekonomi Hamburg di samping kegiatan pelabuhan dan pembuatan.[25]

Pengangkutan

[sunting | sunting sumber]
Hamburg Hauptbahnhof, stesen kereta api utama bandar.

Hamburg ialah hab kereta api utama Jerman utara. Hampir semua laluan kereta api jarak jauh dan serantau di bandar bertemu di Hamburg Hauptbahnhof, yang turut dihubungkan dengan perkhidmatan S-Bahn dan U-Bahn.[29] Pengangkutan awam serantau diselaraskan oleh Hamburger Verkehrsverbund (hvv), yang menyepadukan kereta api bandar, kereta api serantau, bas dan feri dalam satu sistem tambang.[30]

Rangkaian hvv merangkumi empat laluan U-Bahn, lima laluan S-Bahn, 22 laluan kereta api serantau, tiga laluan AKN, 32 laluan MetroBus, 20 laluan XpressBus dan tujuh laluan feri pelabuhan di Elbe. Perkhidmatan feri merupakan sebahagian daripada sistem pengangkutan awam biasa dan boleh digunakan dengan tiket hvv yang sah.[30]

Sebuah feri pelabuhan dalam rangkaian pengangkutan awam Hamburg.

Lapangan Terbang Hamburg, yang terletak di Fuhlsbüttel, mengendalikan kira-kira 14.8 juta penumpang dan 127,000 pergerakan pesawat pada 2025. Pada tahun yang sama, sekitar 55 syarikat penerbangan menyediakan penerbangan terus ke kira-kira 120 destinasi.[31]

Pendidikan, penyelidikan dan institusi antarabangsa

[sunting | sunting sumber]
Bangunan utama Universiti Hamburg.

Hamburg mempunyai 19 institusi pengajian tinggi awam atau yang diiktiraf oleh kerajaan negeri. Institusi utamanya ialah Universiti Hamburg, manakala institusi awam lain termasuk Universiti Teknologi Hamburg, Universiti Sains Gunaan Hamburg, Universiti HafenCity Hamburg, Universiti Helmut Schmidt, Universiti Seni Halus Hamburg dan Universiti Muzik dan Teater Hamburg.[32] Universiti Hamburg mempunyai 42,707 pelajar termasuk calon kedoktoran dan pelajar bercuti pada semester musim sejuk 2024/25; 16.4 peratus daripada mereka berasal dari luar negara.[33]

DESY ialah pusat penyelidikan kebangsaan yang dibiayai awam dan anggota Persatuan Helmholtz. Pusat itu menjalankan penyelidikan dalam fizik zarah, pemecut dan penggunaan sinaran foton. DESY mempunyai kira-kira 3,000 pekerja, termasuk sekitar 1,300 ahli sains, serta menerima sekitar 3,000 penyelidik pelawat dari lebih 40 negara setiap tahun.[34]

Bangunan Tribunal Antarabangsa bagi Undang-undang Laut di tebing Elbe.

Hamburg ialah tempat kedudukan Tribunal Antarabangsa bagi Undang-undang Laut, sebuah badan kehakiman bebas yang ditubuhkan di bawah Konvensyen Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu mengenai Undang-undang Laut. Tribunal yang terdiri daripada 21 anggota bebas itu mengadili pertikaian berkaitan pentafsiran dan penerapan konvensyen tersebut.[35][36]

Kebudayaan dan warisan

[sunting | sunting sumber]
Gudang bata dan terusan di Speicherstadt.

Speicherstadt dan daerah Kontorhaus bersama Chilehaus dimasukkan dalam Senarai Warisan Dunia UNESCO pada 2015. Speicherstadt, yang dibangunkan di pulau-pulau sempit Elbe antara 1885 dengan 1927 dan sebahagiannya dibina semula selepas perang, merupakan salah satu kelompok gudang pelabuhan bersejarah bersepadu yang terbesar di dunia. Daerah Kontorhaus pula menghimpunkan bangunan pejabat besar yang dibina terutamanya antara 1920-an dengan 1940-an dan mencerminkan perkembangan perdagangan antarabangsa Hamburg.[15]

Elbphilharmonie dibuka pada 2017 di HafenCity. Bangunan rekaan Herzog & de Meuron itu menempatkan struktur kaca moden di atas bekas gudang bata dan mengandungi dua dewan konsert serta ruang tinjau awam yang dikenali sebagai Plaza.[37]

Chilehaus di daerah Kontorhaus.
Elbphilharmonie di HafenCity.

Institusi seni utama termasuk Hamburger Kunsthalle, Muzium Seni dan Kraf Hamburg, Deichtorhallen dan rangkaian muzium sejarah Hamburg.[38] Seni persembahan berpusat antara lain di Opera Negeri Hamburg, Deutsches Schauspielhaus, Thalia Theater dan kompleks Kampnagel.[39]

Sukan

[sunting | sunting sumber]
Volksparkstadion, gelanggang Hamburger SV.

Bola sepak mempunyai kedudukan penting dalam kehidupan sukan bandar melalui Hamburger SV dan FC St. Pauli. Volksparkstadion, gelanggang Hamburger SV, mempunyai kapasiti kira-kira 49,000 penonton bagi kejohanan UEFA. Stadium itu menjadi tuan rumah perlawanan Piala Dunia FIFA 2006, perlawanan akhir Liga Europa UEFA 2010 dan lima perlawanan UEFA Euro 2024, termasuk satu perlawanan suku akhir.[40]

Hamburg turut menganjurkan acara penyertaan massa dan pertandingan antarabangsa seperti Maraton Hamburg dan Triatlon Hamburg. Infrastruktur air di Alster dan Elbe juga menyokong sukan mendayung, belayar dan sukan air lain.[41]

Lihat juga

[sunting | sunting sumber]

Rujukan

[sunting | sunting sumber]
  1. 1 2 3 "Peter Tschentscher bleibt Erster Bürgermeister" (dalam bahasa Jerman). Senatskanzlei Hamburg. 7 Mei 2025. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  2. 1 2 Hamburger Stadtteil-Profile: Berichtsjahr 2024 (PDF) (Laporan) (dalam bahasa Jerman). Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein. 24 November 2025. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  3. 1 2 3 4 "Bevölkerung in Hamburg 2025" (dalam bahasa Jerman). Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein. 9 Julai 2026. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  4. 1 2 3 4 5 "Land (Freie Hansestadt) Hamburg" (dalam bahasa Jerman). Bundeszentrale für politische Bildung. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  5. ↑ "Politik & Verwaltung" (dalam bahasa Jerman). Freie und Hansestadt Hamburg. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  6. 1 2 "Hamburg, Freie und Hansestadt" (dalam bahasa Jerman). Statistische Ämter des Bundes und der Länder. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  7. 1 2 3 4 5 6 7 "Eine kurze Geschichte der Stadt". Geschichtsbuch Hamburg (dalam bahasa Jerman). Dicapai pada 24 Julai 2026.
  8. 1 2 "Port of Hamburg: Throughput figures for 2025 at a glance" (dalam bahasa Inggeris). Port of Hamburg Marketing. 19 Februari 2026. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  9. ↑ "Wasser" (dalam bahasa Jerman). Freie und Hansestadt Hamburg. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  10. 1 2 "Nationalpark Hamburgisches Wattenmeer" (dalam bahasa Jerman). Freie und Hansestadt Hamburg. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  11. ↑ "Klimareport Hamburg" (dalam bahasa Jerman). Freie und Hansestadt Hamburg. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  12. ↑ "Jahresmitteltemperatur" (dalam bahasa Jerman). Freie und Hansestadt Hamburg. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  13. ↑ "1842 Hamburg brennt!". Geschichtsbuch Hamburg (dalam bahasa Jerman). Dicapai pada 24 Julai 2026.
  14. ↑ "Der Tod aus dem Wasser: Cholera 1892". Geschichtsbuch Hamburg (dalam bahasa Jerman). Dicapai pada 24 Julai 2026.
  15. 1 2 "Speicherstadt and Kontorhaus District with Chilehaus" (dalam bahasa Inggeris). UNESCO World Heritage Centre. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  16. ↑ "Nationalsozialismus". Geschichtsbuch Hamburg (dalam bahasa Jerman). Dicapai pada 24 Julai 2026.
  17. ↑ "75 Jahre Operation Gomorrha" (dalam bahasa Jerman). Freie und Hansestadt Hamburg. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  18. ↑ "Die Sturmflut". Geschichtsbuch Hamburg (dalam bahasa Jerman). Dicapai pada 24 Julai 2026.
  19. ↑ "Bürgerschaftswahl 2025 in Hamburg" (dalam bahasa Jerman). Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  20. ↑ "Hamburg vereint: mit Herz und Verstand" (dalam bahasa Jerman). Senatskanzlei Hamburg. 24 April 2025. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  21. ↑ Die Bürgerschaft: ihre Sitzverteilung und Organisation, 23. Wahlperiode (PDF) (Laporan) (dalam bahasa Jerman). Hamburgische Bürgerschaft. November 2025. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  22. ↑ "Bezirke und Stadtteile in Hamburg" (dalam bahasa Jerman). Freie und Hansestadt Hamburg. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  23. ↑ "Population by nationality and federal states" (dalam bahasa Inggeris). Federal Statistical Office of Germany. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  24. ↑ "Bevölkerung mit Migrationshintergrund in den Hamburger Stadtteilen 2024" (dalam bahasa Jerman). Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein. 18 Ogos 2025. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  25. 1 2 3 "Business Location Hamburg: Key facts" (dalam bahasa Inggeris). Hamburg Invest. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  26. ↑ "Bruttoinlandsprodukt, Bruttowertschöpfung: vorläufige Ergebnisse nach Bundesländern 2025" (dalam bahasa Jerman). Statistische Ämter des Bundes und der Länder. 30 Mac 2026. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  27. ↑ "Bruttoinlandsprodukt in Hamburg 2025" (dalam bahasa Jerman). Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein. 30 Mac 2026. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  28. ↑ "Airbus in Germany" (dalam bahasa Inggeris). Airbus. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  29. ↑ "Umbau des Hamburger Hauptbahnhofs" (dalam bahasa Jerman). Freie und Hansestadt Hamburg. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  30. 1 2 "Our service offer" (dalam bahasa Inggeris). Hamburger Verkehrsverbund. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  31. ↑ "Traffic figures for 2025: Once again around 14.8 million passengers at Hamburg Airport" (dalam bahasa Inggeris). Hamburg Airport. 2 Januari 2026. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  32. ↑ "Hochschullandschaft Hamburg" (dalam bahasa Jerman). Freie und Hansestadt Hamburg. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  33. ↑ "Facts and Figures: Details" (dalam bahasa Inggeris). University of Hamburg. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  34. ↑ "The decoding of matter" (dalam bahasa Inggeris). DESY. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  35. ↑ "The Tribunal" (dalam bahasa Inggeris). International Tribunal for the Law of the Sea. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  36. ↑ "Seat of the Tribunal" (dalam bahasa Inggeris). International Tribunal for the Law of the Sea. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  37. ↑ "Press Kit: Elbphilharmonie Hamburg" (dalam bahasa Inggeris). Elbphilharmonie Hamburg. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  38. ↑ "Museen in Hamburg" (dalam bahasa Jerman). Freie und Hansestadt Hamburg. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  39. ↑ "Theater in Hamburg" (dalam bahasa Jerman). Freie und Hansestadt Hamburg. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  40. ↑ "EURO 2024 host cities: Venue guide" (dalam bahasa Inggeris). UEFA. 14 Julai 2024. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  41. ↑ "Sport in Hamburg" (dalam bahasa Jerman). Freie und Hansestadt Hamburg. Dicapai pada 24 Julai 2026.

Pautan luar

[sunting | sunting sumber]
Diambil daripada "https://ms.wikipedia.org/w/index.php?title=Hamburg&oldid=6911173"