Liubar
Liubar | |
|---|---|
 | |
| 49°55′17″N 27°45′30″E / 49.92139°N 27.75833°E | |
| Mamlakat | Ukraina |
|
| |
Liubar (ukraincha: Любар, ruscha: Лю́бар, polyakcha: Lubar) — Ukraina, Jitomir viloyati, Jitomir tumanida joylashgan shahar tipidagi aholi punkti . Aholisi: 1,990 nafarni tashkil qiladi (2022).
Tarixi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Tarixiy va arxeologik maʼlumotlarga koʻra, Liubar qadimgi Ruteniya Boloxov shahrining hozirgi koʻrinishi boʻlishi mumkin. XIII asrda Boloxov oʻlkasi Galisiyalik Doniyorning harbiy yurishlari hamda moʻgʻul reydlari natijasida vayron boʻlgan.
XIV asrda Litva knyazi Lubart Sluch daryosida qal’a qurdi, bu qal’a uning sharafiga nomlangan. 1387-yildan boshlab bu joy Litva Buyuk Gertsogligiga tegishli edi. 1569-yildan keyin polshada Lubartov nomi bilan tanilgan aholi punkti Kiyev va Polsha tojining Volin voevodeligi oʻrtasida boʻlingan. Oʻsha paytda u knyaz Konstantin Ostrozkiy tomonidan nazorat qilingan va Magdeburg huquqlarini olgan. 1623-yildan beri Liubar Polsha Lubomirskiylar oilasiga tegishli edi.
Liubarda asrlar davomida yahudiylar jamoasi yashagan[1]. 1491-yilda yogʻoch sinagoga qurilgan. U XVII asrning oʻrtalarida kazaklar tomonidan sodir etilgan pogromlar paytida vayron qilingan.
1660-yilda polyak-tatar va moskva-kazak qoʻshinlari oʻrtasida Liubar jangi boʻlib oʻtdi. 1792-yilda Polsha-Rossiya urushi paytida shahar yaqinida Borushkowce jangi boʻlib oʻtdi.
1793—1917-yillarda Rossiya imperiyasining Volin gubernatorligidagi Novograd-Volinskiy uyezdidagi shaharcha boʻlgan.
XIX asr oxirida yahudiylar umumiy aholining 43% ni tashkil qilardi. 9 ta sinagoga, yahudiy teatri, yahudiy kasalxonasi va koʻplab doʻkonlar jamiyat aʼzolariga tegishli edi.
1918-yildagi Ukraina mustaqillik urushi paytida Liubar Qizil Armiya tomonidan vayron qilingan, keyinchalik nemis qoʻshinlari tomonidan quvib chiqarilgan. 1919-yilda shahar Sovet qoʻshinlari va Ukraina tomonidan jang qildi. 1919-yil oxirida Liubar Ikkinchi Polsha Respublikasi tomonidan bosib olindi. 1920-yilda 1-otliq armiya (Qizil Armiya tarkibi) askarlari pogrom uyushtirib, 60 ga yaqin odamni oʻldirdi va 180 kishini jarohatladi[2]. Urush tugagandan soʻng, shahar Sovet Ukrainasi tarkibiga kirdi.
1931-yilning avgustidan boshlab Liubarda mahalliy gazeta nashr qilina boshladi[3]. 1932-1933 yillardagi Golodomor paytida mintaqada koʻplab odamlar ochlikdan vafot etdi.
1941-yil 6-iyulda, Vermaxt bu shaharni egallab oldi. Nemislar yahudiylarni gettoga yuborishdi. 1941-yil avgust oyida yaqin atrofdagi oʻrmonda 300 ga yaqin odam ommaviy qatl qilindi. Sentabr oyida shahar va uning atrofidagi qishloqlardan 1300 ga yaqin yahudiylar Eynsatzgruppen tomonidan oʻldirildi[4].
1989-yil yanvar oyida aholi soni 2656 kishi edi[5].
1991-yilda Liubar mustaqil Ukraina tarkibiga kirgach, shaharchada sanʼat maktabi, stadion va oʻsmirlar sport maktabi ochildi. 1994-yildan boshlab tumanga gaz quvuri tortildi.
2013-yil yanvar oyida aholi soni 2179 kishini tashkil etardi[6].
2016-yilga kelib, Liubarda Xolokost qurbonlari xotirasiga bagʻishlangan memorial taxta oʻrnatildi.
Taniqli shaxslar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Aron Vergelis (1918—1999) — sovet Yahudiy yozuvchisi va shoiri.
- Valeriy Xarchishyn (1974) — Druha Rika rok guruhi rahbari.
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ „arxiv nusxasi“. 2022-yil 6-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 25-noyabr.
- ↑ „Веди ж, Буденный, нас смелее…“.
- ↑ № 2729. Zaveti Ilicha = Zapoviti Illicha // Letopis periodicheskix i prodoljayuщixsya izdaniy SSSR 1986 — 1990. Chast 2. Gazeti. M., „Knijnaya palata“, 1994. str.358
- ↑ „המכון הבין-לאומי לחקר השואה - יד ושם“.
- ↑ Vsesoyuznaya perepis naseleniya 1989 g.
- ↑ „Чисельність наявного населення України на 1 січня 2013 року. Державна служба статистики України. Київ, 2013. стор.59“. 12-oktyabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 1-oktyabr 2019-yil.
