Lin Yutang
| Lin Yutang | ||
|---|---|---|
 Lin Yutang fotita de Carl Van Vechten en 1939 | ||
| Persona informo | ||
| Naskiĝo | 10-a de oktobro 1895 en Banzai | |
| Morto | 26-a de marto 1976 en Brita Hongkongo | |
| Tombo | Tajpeo  vd | |
| Religio | Presbiterianismo vd | |
| Nacieco | ĉino | |
| Lingvoj | angla • ĉina • germana vd | |
| Ŝtataneco | Respubliko Ĉinio Tajvano Dinastio Qing vd | |
| Alma mater | Universitato Harvard Universitato de Lepsiko Sankt-Johana Universitato vd | |
| Familio | ||
| Infanoj | Tai-yi Lin (en)  , Adet Lin (en) vd | |
| Profesio | ||
| Okupo | verkisto | |
| Laborkampo | eseo • anglalingva literaturo vd | |
| Doktoreca konsilisto | August Conrady vd | |
| Verkado | ||
| Verkoj | The Importance of Living | |
| En TTT | Oficiala retejo vd | |
| vd | Fonto: Vikidatumoj | |
LIN Yutang (tradicia ĉina lingvo : 林語堂, simpligita ĉina lingvo: 林语堂, pinjino: Lín Yǔtáng; naskiĝis la 10-an de oktobro 1895 en Banzai, Fuĝjano – mortis la 26-an de marto 1976 en Hongkongo) estis ĉina verkisto, lingvisto, filozofo kaj inventinto. Li estis produktiva dulingva verkisto kaj en la ĉina kaj en la angla.
Li estis fama pro iniciatado de humura proza stilo en moderna ĉina literaturo kaj pro liaj verkoj kiuj celus konstrui kulturan ponton inter Ĉinio kaj okcidenta landoj, plej rimarkinde per *Ĉinoj. Mia Lando kaj Mia Popolo* (吾國吾民, 1935) kaj siaj anglalingvaj tradukoj de ĉinaj klasikaĵoj.
Kiel lingvisto, li kompilis serion de lernolibroj de la angla kiel dua lingvo por ĉinaj lernantoj en la 1930-aj jaroj kaj prezidis la kompilon de ĉina-angla vortaro, la Chinese–English Dictionary of Modern Usage (Ĉina-Angla Vortaro de Moderna Uzado) de Lin Yutang (1972), kiu enhavas anglan indekson al difinoj de ĉinaj terminoj.
Kiel inventinto, li desegnis rapidan tajpilon por la ĉina skribo, kiu estis patentita en Usono en 1952, kvankam ĝi neniam estis amasproduktita pro la ĉina enlanda milito.
De 1940 ĝis 1973, Lin ricevis ses nomumojn por la Nobel-premio pri literaturo[1].
Frua vivo
[redakti | redakti fonton]Lin naskiĝis en 1895 en la urbo Banzai, Fuĝjano. Lia patro estis kristana pastro. Lia religia vojo de kristanismo al taoismo kaj budhismo kaj reen al kristanismo en lia pli posta vivo estis registrita en lia libro *From Pagan to Christian* (1959).
Karieo
[redakti | redakti fonton]Lin studis por sia bakalaŭra grado ĉe la Universitato de Sankta Johano, kristana universitato en Ŝanhajo. Post diplomiĝo en 1916, li komencis instrui ĉe la Universitato Tsinghua en Pekino. Poste li ricevis duonstipendion por daŭrigi studojn por doktoriĝo ĉe la Universitato Harvard. Pro financa malfacila situacio, li frue forlasis Harvardon kaj translokiĝis por labori kun la Ĉina Laborista Korpuso en Francio kaj poste al Germanio, kie li plenumis siajn postulojn por doktoreco pri ĉina filologio ĉe la Universitato de Leipzig kie li verkis disertaĵon pri ĉina fonologio. En 1923, li ricevis doktorecon pri lingvistiko. Li partoprenas en la revizio de la Guoju-romanigo. De 1923 ĝis 1926, li instruis anglan literaturon ĉe la Pekina Universitato. Post 1935, Lin loĝis ĉefe en Usono, kie li estis verkisto pri ĉina filozofio kaj ĉina vivmaniero. En 1928 li fariĝis ĉefredaktoro por anglalingvaj publikaĵoj ĉe la Accademia Sinica kaj poste vastigis sian kunlaboron kun tiu akademio, fariĝante ĉefredaktoro de eŭroplingvaj publikaĵoj en 1931. En 1948 li translokiĝis al Parizo , kie li laboris por UNESKO, sed post ses monatoj li rezignis por koncentriĝi pri sia verkado. En 1950 li revenis al Usono, kie li loĝis en Novjorko ĝis 1966. En 1969 li fariĝis prezidanto de la ĉina sekcio de la Internacia PEN-Klubo. En 1975 li estis elektita vicprezidanto de la Internacia PEN-Klubo. En la sama jaro li estis nomumita por la Nobel-premio pro sia libro *A Moment in Beijing* (Momento en Pekino). Li mortis la 26-an de marto 1976 en Honkongo. En aprilo samjare, lia korpo estis transportita al Tajvano kie li estis entombigita en Tajpeo.
Ĉina tajpilo Ming Kwai
[redakti | redakti fonton]Lin ankaŭ havis fervoran intereson pri mekaniko, kio igis lin inventi ĉinan tajpilon. Ĉar la ĉina lingvo estas lingvo bazita sur signoj anstataŭ alfabeto, kun multaj miloj da apartaj signoj, estis malfacile uzi modernajn presteknologiojn. Tamen, Lin laboris pri ĉi tiu problemo dum jardekoj. En 1947, en Novjorko, li finis esploradon pri rapida tajpilo por la ĉina skribo, kiu fariĝis la plej simpla kaj plej oportuna tajpilo por la ĉina lingvo tiutempe.
La ĉina tajpilo Ming Kwai ('klara kaj rapida') ludis pivotan rolon en la esplorado pri maŝintradukado dum la Malvarma Milito[2][3] [4].
Verkaro
[redakti | redakti fonton]En 1935 li famiĝis pro sia libro "La Ĉinoj: Mia Lando kaj Mia Popolo" (吾國吾民, 1935), publikigita en Usono en la angla, en kiu li priskribis la ĉinan kulturon kaj komparis ĝin kun la eŭropa kulturo. Tre konata estas ankaŭ lia eseo, verkita en la angla, "The Importance of Living" (La graveco de vivado), 1937.
Verkoj en la ĉina
[redakti | redakti fonton]Verkoj de Lin en la ĉina lingvo aŭ publikigitaj en Ĉinio ĝis 1935 inkluzivas:
- 1928: Bataletoj (翦拂集)
- 1930: Kaiming English Books ( Komerca Eldonejo )
- 1930: Kaiming Angla Gramatiko Bazita sur Nociaj Kategorioj ( Komerca Eldonejo )
- 1933: Filologiaj Eseoj (语言学论丛)
- 1934: La Sola Vojaĝanto (大荒集)
- 1934/1936: Ŝajnas al Mi (我的话), 2 vol'oj.
- 1965: 无所不谈 vol. 1 ( Tajpea Letero Stelo )
- 1966: 平心论高鹗 ( Tajpea Letter Star )
- 1967: 无所不谈 vol. 2 ( Tajpea Letero Stelo )
- 1973: Ĉina-Angla Vortaro de Moderna Uzokutimo ( Ĉina Universitato de Honkongo )
- 1976: 红楼梦人名索引 ( Tajpeo Huagang )
Verkoj en la angla
[redakti | redakti fonton]Verkoj de Lin en la angla lingvo inkluzivas:
- 1930 Letters of a Chinese Amazon and Wartime Essays (Kaiming Press)
- 1931: Reading in Modern Journalistic Prose (Commercial Press)
- 1935: The Little Critic: First Series (1930-1932) (Commercial Press)
- 1935: The Little Critic: Second Series (1933-1935) (Commercial Press)
- 1935: Confucius Saw Nancy (A Drama) and Essays about Nothing (Commercial Press)
- 1935: A Nun of Taishan and Other Translations (Commercial Press)
- 1935: My Country and My People (John Day)
- 1936: A History of the Press and Public Opinion in China (University of Chicago Press)
- 1937: The Importance of Living (John Day)
- 1938: The Wisdom of Confucius (Modern Library)
- 1939: Moment in Peking (John Day)
- 1940: With Love and Irony (John Day)
- 1940: Leaf in the Storm (John Day)
- 1942: The Wisdom of China and India (Random House)
- 1943: Between Tears and Laughter (John Day)
- 1944: The Vigil of Nation (John Day)
- 1947: The Gay Genius: The Life and Times of Su Tungpo (John Day)
- 1948: Chinatown Family (John Day)
- 1948: The Wisdom of Laotse (Random House)
- 1950: On The Wisdom of America (John Day)
- 1950: Miss Tu ("Heinemann")
- 1951: Widow, Nun and Courtesan: Three Novelettes From the Chinese Translated and Adapted by Lin Yutang (John Day)
- 1952: Famous Chinese Short Stories Retold (John Day)
- 1953: The Vermilion Gate (John day)
- 1955: Looking Beyond (Prentice)
- 1957: Lady Wu (World Publishing)
- 1958: The Secret Name (Farrar)
- 1959: The Chinese Way of Life (World Publishing)
- 1959: From Pagan to Christianity (World Publishing)
- 1960: Imperial Peking: Seven Centuries of China (Crown)
- 1961: The Red Peony (World Publishing)
- 1962: The Pleasure of a Nonconformist (World Publishing)
- 1963: Juniper Loa (World Publishing)
- 1964: The Flight of Innocents (G.P Putnam)
Heredaĵo
[redakti | redakti fonton]Kvankam liaj ĉefaj libroj restis presitaj, Lin estis pensulo, kies loko en la moderna ĉina intelekta historio estis preteratentita[5]. Lin-temaj kongresoj estis organizitaj en Tajvano kaj la denaska Fuĝjano de Lin, kaj en decembro 2011, la Internacia Konferenco pri la Transkultura Heredaĵo de Lin Yutang en Ĉinio kaj Ameriko okazis ĉe la Urba Universitato de Honkongo, kun profesiaj kaj privataj akademiuloj el kontinenta Ĉinio, Honkongo, Tajvano, Japanio, Malajzio, Usono, Germanio kaj Slovakio. La organizanto de la konferenco estis D-ro Qian Suoqiao, aŭtoro de la libro, Liberala Kosmopolito: Lin Yutang kaj Meza Ĉina Moderneco (Leiden; Bostono: Brill, 2010).
Citaĵoj
[redakti | redakti fonton] |
|
Referencoj
[redakti | redakti fonton]- ↑ (en) "Nomination Archive" Lin Yutang" (Nomuma Datumbazo - Lin Yutang). Nobelprize.org. Arkivita de la originalo je la 2-a de januaro 2021. Alirite la 7-an de oktobro 2010 .
- ↑ (en) Tsu, Jing (2010). "Lin Yutang's Typewriter". Sound and Script in Chinese Diaspora. ("La tajpilo de Lin Yutang". Sono kaj skribo en ĉina diasporo). Kembriĝo, MA: Harvard University Press. paĝoj 49–79 . ISBN 978-0-674-05540-7.
- ↑ (en) Cheng, Yangyang (2-a de majo 2025). " "Lost and Found: The Unexpected Journey of the MingKwai Typewriter" (Perdita kaj Trovita: La Neatendita Vojaĝo de la Tajpilo MingKwai). Made in China Journal. Global China Lab. Arkivita de la originalo je la 2-a de majo 2025. Alirite la 4-an de majo 2025 .
- ↑ (en) Kate Mothes, After More Than Half a Century, a One-of-a-Kind Chinese Typewriter Emerges from Obscurity (Post pli ol duonjarcento, unika ĉina tajpilo eliras el obskureco), Collosal, la 7-an de majo 2025.
- ↑ (en) William Sima, “Nova Stipendio: La Transkultura Heredaĵo de Lin Yutang en Ĉinio kaj Ameriko,” China Heritage Quarterly 29 (2012). "La Transkultura Heredaĵo de Lin Yutang | China Heritage Quarterly" . Alirite la 27-an de aŭgusto 2012.
Vidu ankaŭ
[redakti | redakti fonton]- Gwoyeu Romatzyh esp Guoju-romanigo (GR), ĉina skribsistemo
