Mezurunuo
| Mezurunuo | ||
|---|---|---|
 | ||
| normo • skalara fizika grando • individua kvanto | ||
Mezurunuo estas unuoj por mezuri.
Ĉefaj sistemoj de mezuro nuntempe estas:
- Sistemo Internacia de Unuoj - SI, la nuna metra sistemo
- CGS - alia metra sistemo
- Imperia sistemo - la angla sistemo de la brita imperio kaj Usono
Antikvaj sistemoj
[redakti | redakti fonton]Daniel Moirand en sia listo de proponitaj vortoj por sia traduko de La Libro de la mirindaĵoj de Marko Polo sugestas du trajtojn rilate al la historia kreado de mezurunuoj, nome jenaj:
- la mezepokaj mezurunuoj ne havis precizajn valorojn kaj krome tiuj ŝanĝiĝis laŭ la tempo kaj loko, kaj
- multaj mezurunuoj rilatis al korpopartoj, nome colo, fingro, polmo, futo, klafto, paŝo, ulmo, dum aliaj spegulas la tempojn de la vojaĝanto, ekzemple la dumlonga uzado de tago kiel distanca mezurunuo, sed en lia kunteksto ĝi povus aludi al veturo piede, ĉevale, kamele ktp. [1]
Kelkaj derivitaj aŭ ne-metraj mezurunuoj
[redakti | redakti fonton]
| Longo | |
|---|---|
| futo imperia | 0,304 m |
| futo franca | 0,324 m |
| jardo imperia | 0,917 m |
| arŝino (rusa) | 0,71 m |
| colo imperia | 0,0254 m |
| lineo (brita) | 2,256 mm |
| Leŭgo (malnovfranca) | ĉ. 5 000 m |
| mejlo imperia | 1609,31 m |
| marmejlo imperia | 1853,18 m |
| marmejlo internacia | 1852 m |
| parseko (astronomia) | 3,25 lumjaro |
| spano | |
| astronomia unuo | 149,6 Gm |
| Areo | |
| aro | 100 m2 |
| hektaro | 10000 m2 |
| akreo imperia | 40 aroj |
| akreo franca | 80 aroj |
| Volumeno | |
| litro | 1 kubdecimetro (dm3) |
| buŝelo imperia | 36,6 litroj |
| buŝelo franca | 13 litroj |
| pajnto imperia | 0,56825 litroj |
| galjono imperia | 4,5460 litroj |
| galjono usona | 3,7853 litroj |
| kvarto imperia | 1,1361 litroj |
| Maso | |
| unco franca | 31 g |
| unco imperia | 28,35 g |
| funto imperia | 0,45359237 kg |
| ŝtono imperia | 6,35029 kg |
| tuno metra | 1000 kg |
| tuno imperia | 1016 kg |
| karato metra | 0,2 g |
| elektronvolto | ekv. al 1,783.10−36 kg |
| pudo | ekv. al 16,38 kg |
| Energio | |
| elektronvolto | 1,60217653(14)×10−19 ĵulo |
| Povumo | |
| ĉevalpovo | 736 W |
| Rapido | |
| Maĥo (ĉe marnivelo) | 0,34 km/s |
| Knoto | 1,852 km/h |
Diversaj
[redakti | redakti fonton]- La steno (mallongigo: sn) estas malnova mezurunuo de forto, egalanta 1000 neŭtonojn.
- Voltampero kun la simbolo VA estas la laŭleĝa mezurunuo por la elektra ŝajna povumo.
- Var (simbolo: var) estas en elektrotekniko la laŭleĝa mezurunuo por la blinda povumo. Laŭ la Internacia sistemo de unuoj la Vato estas difinita kiel la unuo de povumo. En elektrotekniko kiel aparta unuo por la blinda povumo estas uzata la Var kaj por por la ŝajna povumo la VA; la Vato estas uzata nur por la aktiva povumo.
Vidu ankaŭ
[redakti | redakti fonton]Eksteraj ligiloj
[redakti | redakti fonton]En Esperanto
[redakti | redakti fonton]- SI, Sistemo Internacia de mezur-unuoj - [en STEB]
Alilingve
[redakti | redakti fonton]Referencoj
[redakti | redakti fonton]- ↑ Marko Polo, La Libro de la mirindaĵoj, aŭ La priskribo de la mondo, traduko, notoj, antaŭparolo, epilogo kaj postparolo de Daniel Moirand, publikigis UEA, Rotterdam, 2001 (Serio Oriento-Okcidento, n-ro 34, 445 paĝoj, p. 55) ISBN = 92-9017-075-1
