close
Edukira joan

Charlotte Auerbach

Wikipedia, Entziklopedia askea
Charlotte Auerbach
Bizitza
JaiotzaKrefeld, 1899ko maiatzaren 14a
Herrialdea Alemania
 Erresuma Batua  (1939 -
HeriotzaEdinburgo, 1994ko martxoaren 17a (94 urte)
Hobiratze lekuaMortonhall Crematorium (en) Itzuli
Familia
AitaFriedrich Auerbach
Familia
Hezkuntza
HeziketaEdinburgheko Unibertsitatea 1936) doktoretza
TesiaThe development of the legs, wings and halteres in wild type and certain mutant strains of Drosophila melanogaster (en) Itzuli
Tesi zuzendariaHermann Joseph Muller
Francis Crew
Hizkuntzakalemana
ingelesa
Jarduerak
Jarduerakbiologoa, genetista, unibertsitateko irakaslea, zoologoa eta idazlea
Enplegatzailea(k)Edinburgheko Unibertsitatea
Jasotako sariak
KidetzaAmeriketako Estatu Batuetako Zientzien Akademia Nazionala
Find a Grave: 199116900 Edit the value on Wikidata

Charlotte "Lotte" Auerbach (Krefeld, Alemania,1899ko maiatzaren 14a - Edinburgo, Eskozia,1994ko martxoaren 17a) judutar-alemaniar genetikalaria eta zoologoa izan zen, mutagenesia eta haren ondorioak aurkitzen lagundu zuena.[1] 1942an egin zen ezagun, Alfred Joseph Clark eta J. M. Robsonekin batera, agerian utzi zuenean ziape-gasak mutazioak eragin zitzakeela ozpin-eulian.[1] 91 artikulu eta lan zientifiko idatzi zituen, eta Edinburgoko Errege Elkarteko eta Royal Societyko kide izan zen.

1976an, Darwin domina jaso zuen Royal Society-aren eskutik.[1] Zientziaren aurrerapenari egindako ekarpenaz gain, bere bizitzan zehar izan zituen giza kalitateengatik ere nabarmendu zen: jakin-mina, independentzia, apaltasuna eta zintzotasuna.[2][3]

Bizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Charlotte Krefelden (Alemania) jaio zen, Friedrich Auerbach eta Selma Sachsen alaba bakarra.[4] Baliteke bere familiako zientzialarien eragina jaso izana: bere aita Friedrich Auerbach (1870–1925) kimikaria zen, bere osaba fisikaria eta bere aitona, Leopold Auerbach anatomista. Bere familia, jatorri judukoa, hainbat belaunaldiz Wroclaw hirian kokatuta zegoen. Wroclaw alemaniarra zen jaio zenean, eta Breslavia izenez ezagutzen zen.

Alemanian naziak boterera iritsi ondoren irakasle postua uztera behartua izan zen, eta amaren aholkuengatik, Alemania utzi eta Erresuma Batura migratu zuen 1933an. 1939an britainiar nazionalitatea lortu zuen.[5]

Charlotte ez zen ezkondu, eta ez zuen seme-alaba biologikorik izan. Aldiz, bi haur adoptatu zituen modu informalean, Michael Averne, ama bera ere Britainia Handira ihes egin zuena eta Angelo Alecci, Siziliako familia pobre batekoa, Charlottek Save the Children gobernuz kanpoko erakundearen bitartez aurkitu zuena.[3]

1989an, 90 urte zituela, Edinburgoko etxea utzi zion Michael Averni eta hiri bereko erretiro-etxe batean sartu zen. 1994an hil zen eta erraustu egin zuten.[4]

Ibilbidea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikasketak eta hastapenak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biologia eta kimika ikasi zituen Wurtzbourg, Friburgo eta Berlingo unibertsitateetan.[6][4] Berlingo Karl Haider eta Max Hartmann izan zituen irakasle, eta gero Wurtzburgoko Hans Kniep. Biologia, kimika eta fisikan azterketa oso onak egin ondoren, hasieran bigarren hezkuntzako zientzietako irakasle izatea erabaki zuen, eta horretarako azterketak ohorezko notarekin gainditu zituen 1924an.[7]

Heidelbergen (1924–1925) irakatsi zuen eta laburki Frankfurteko Unibertsitatean, nondik kaleratu egin zuten – ziurrenik judua zelako.[8] 1928an graduondoko ikerketa hasi zuen Kaiser Wilhelm Biologia Institutuan (Berlin-Dahlem), Otto Mangolden gidaritzapean Garapen Fisiologian. 1929an Mangoldekin zuen lana utzi zuen: hau geroago alderdi nazian sartuko zen, eta Auerbachi desatsegina iruditu zitzaion haren jarrera diktatoriala. Bere proiektuaren norabidea aldatzeko iradokizunari erantzunez, honek erantzun zion: "Nire ikaslea zara, esaten dizudana egin. Zuk pentsatzen duzunak ez du garrantzirik!"

Biologiako irakasle postua berreskuratu zuen Berlingo hainbat eskolatan, nazien legeek juduei irakasle ofizioan aritzea debekatzen zieten arte. Charlottek Alemania utzi zuen 1933an eta Edinburgon kokatu zen.[9] 1935ean Edinburgoko Unibertsitateko Institute of Animal Genetics-en doktoretza lortu zuen. Bere ibilbide osoan zehar institutu honetan afiliatuta egongo zen.

Ikerketak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Auerbachen doktore tesia Drosophila-n hanken garapenari buruzkoa izan zen.[2] Bere tesiaren ondoren, Francis Albert Eley Crew-en laguntzaile pertsonala izan zen, eta honek berak bildutako zientzialari talde biziarekin harremanetan jarri zuen, besteak beste Julian Huxley, J.B.S. Haldane eta Hermann Joseph Mullerrekin.[2] Genetista eta mutazio-ikertzaile ospetsua Edinburgon egon zen 1938-1940 bitartean, eta mutazioen ikerketan sartu zuen bere burua.

Hasieran, Crew-ek horretarako esan zionean, Mullerrekin lan egiteari uko egin zion. Mullerrek, ordea, bere nagusiaren kontra agertu zenean, ziurtatu zion egitasmoetan interesa duten pertsonekin bakarrik lan egin nahiko zuela. Baina geneek nola funtzionatzen duten interesa zuenez, Mullerrek adierazi zuen hori ulertzeko garrantzitsua izango zela geneak mutatzen badira zer gertatzen den ulertzea – horrek konbentzitu zuen.[2] Berak esan zuen: «Mutazioen ikerketarekiko zuen ilusioa kutsakorra zen eta egun hartatik aurrera mutazioen ikerketara aldatu nintzen. Ez naiz inoiz damutu».

Auerbachen mutazio genetikoen ikerketa urte askotan argitaratu gabe egon zen, mostaza gasarekin egindako lana gobernuak sailkatutzat jo baitzuen. Azkenean, 1947an argitaratu ahal izan zuen.[6][8]

Animalien genetikako irakasle laguntzaile izan ondoren, Auerbach irakasle bihurtu zen 1947an, Genetikako irakasle 1967an eta bere ibilbide profesionala irakasle emeritu gisa amaitu zuen 1969an.[7]

Irakaskuntza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Batzuetan eskoletan irakastea zaila iruditzen zitzaion arren, unibertsitatean irakastea gustatzen zitzaion eta bere hitzaldiak argitasunaren eredu ziren, normalean oharrik gabe ematen zirenak. Autoritatez hitz egiten zuen, baina ez zitzaion galderarik axola, eta eztabaidarako denbora uzten zuen.[2]

Genetika irakasteko hainbat liburu idatzi zituen, eta horietako batzuk beste hizkuntzetara itzuli ziren. Bere liburua, Genetics in the Atomic Age (1956), The Bulletin of the Atomic Scientists aldizkariak goraipatu zuen, "gai tekniko" bati buruzko azalpen bikainak emateagatik.[10]

Desarme Nuklearraren Aldeko Kanpaina (CND) babestu zuen, apartheidaren aurkari sutsua eta liberal sutsua izan zen.[7] 1947an, Charlotte Austen ezizenarekin, Adventures with Rosalind izeneko ipuin liburu bat argitaratu zuen.[11]

Argitalpen batzuk

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Liburuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • Auerbach C., 1956. Genetics in the Atomic Age. Oliver and Boyd.
  • Auerbach C., 1961, 1964. The Science of Genetics. New Yoerk, harper & row.
  • Auerbach C., 1965. Notas for Introductory Carreras in Genetics. Edinburgh: Kallman.
  • Auerbach C, 1976. Mutación Research: Problemak, Emaitzak eta Ikuspegiak. London: Chapman & Hall.

Artikuluak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • Auerbach C., J. M. Robson, & J. G. Carr, 1947. Chemical Producción of Mutaciones. Science 105:243 247.
  • Auerbach C., 1960. Hazards of Radiation. Nature 189:169.
  • Auerbach C., 1961. Chemicals and their effects. In: Symposium se Mutación and Plant Breeding, Nacional Research Council Argitalpena 891, 120-144. Washington D. C.: Nacional Academy of Ciencias.
  • Auerbach C., 1962. Mutation: An introduction to research on Mutagenesis. Part I. Methods. Edinburgh: Oliver & Boyd.
  • Auerbach C., 1962. "The production of visible mutations in Drosophila by clorethylmethanesulfonate". Genetical Research. 3:461-466.
  • Auerbach C., DS Falconer & J.TIENE. Isaacson 1962. Test for sex-linked lethals in irradiated mice. Genetical Research. 3: 444-447.
  • Auerbach C., 1963. Stages in the cell ciclo and germ cell development. In: Radiation effects in Physics, Chemistry and Biology, editó Ebert, M. & TIENE. Howard, 152-168. Chicago Year Book Medical.
  • Auerbach C., 1966. Chemical inducción of recessive lethals in Neurospora crassa. Microbial Genetics Bulletin. 17:5.
  • Auerbach C., 1966. Drosophila tests in pharmacology. Nature 210:104.
  • Auerbach C., 1967. The chemical produccions of mutaciones. Science 158:1141 1147.
  • Auerbach C., D. Ramsey, 1967. "Differential effect of incubation temperature on nitrous acid-induced reversion frequencies at two loci in Neurospora". Mutation Research. 4:508-510.
  • Auerbach C., 1970. Remark se the 'Mess for determining statistical signance of mutación frequencies'. Mutation Res. 10:256.
  • Auerbach C., D. Ramsey, 1970. "Analysis of a case of mutagen specificity in Neurospora crassa. II Interaction between treatments with diepoxybutane (DEB) and ultraviolet light". Molecular and General Genetics. 109: 1-17.
  • Auerbach C., 1970. Analysis of ha Pone of mutagen specificity in Neurosopra crassa III. Fractionated treatment with diepoxybutane (DEB). Molecular and General Genetics 109:285 291.
  • Auerbach C., B.J. Kilbey 1971. Mutación in eukaryotes. Annual Review of Genetics 5:163 218.
  • Auerbach C., D. Ramsay 1971. The problem of viability estimates in tests for reverse mutaciones. Mutation Res. 11:353-360.
  • Auerbach C., 1973. "Analysis of the storage effect of diepoxybutane (DEB)". Mutation Research. 18 (2): 129–141
  • Auerbach C., M. Moutschen-Dahmen, J. Moutschen, 1977. "Genetic and cytogenetic effects of formaldehyde and related compounds". Mutation Research. 39 (3–4): 317–362.
  • Auerbach C. 1978. "A pilgrim's progress through mutation research" Perspectives in Biology and Medicine. 21 (3): 319–334.A

Sariak eta aintzatespenak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Charlotte Auerbach Road, Edinburgo
  • Edinburgoko George kaleko Edinburgoko Errege Elkartearen eraikineko gela batek haren izena darama.
  • Stuhr-Brinkumen Charlotte-Auerbach-Straße izeneko kale bat dago.[13]
  • Edinburgoko Kings Buildings unibertsitate konplexuko kaleetako bati Charlotte Auerbach Road izena jarri diote haren omenez.[14]
  • Hala ere, berarentzat saririk handiena Hermann Joseph Mullerrek, bere heroiak, 1941eko ekainean mutanteen lehen emaitza deigarrien ondoren bidalitako telegrama izan zen, eta honela zioen: "Oso pozik gaude zure aurkikuntza handiak eremu teoriko eta praktiko handia ireki duelako. Zorionak".[8]

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 3 (Gaztelaniaz) Stadler, Marta Macho. (2016-05-14). «Charlotte Auerbach, bióloga» Mujeres con ciencia (kontsulta data: 2026-05-29).
  2. 1 2 3 4 5 Kilbey, Brian J.. (1995-03-01). «In memoriam Charlotte Auerbach, FRS (1899–1994)» Mutation Research - Fundamental and Molecular Mechanisms of Mutagenesis 327 (1): 1–4.  doi:10.1016/0027-5107(94)00187-A. ISSN 1386-1964. (kontsulta data: 2026-05-28).
  3. 1 2 Beale, G.H. (1995). "Charlotte Auerbach. 14 May 1899-17 March 1994". Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society. 41: 20–42. doi:10.1098/rsbm.1995.0002.
  4. 1 2 3 «"Former Fellows of the Royal Society of Edinburgh"» www.royalsoced.org.uk (kontsulta data: 2026-05-28).
  5. ↑ Haines, Catharine M. C.. (2001). International women in science : a biographical dictionary to 1950. Santa Barbara, Calif. : ABC-CLIO ISBN 978-1-57607-090-1. (kontsulta data: 2026-05-28).
  6. 1 2 3 4 5 (Gaztelaniaz) Stadler, Marta Macho. (2014-08-20). «Charlotte Auerbach, «madre de la mutagénesis química»» Mujeres con ciencia (kontsulta data: 2026-05-29).
  7. 1 2 3 (Ingelesez) «Charlotte Auerbach» Jewish Women's Archive (kontsulta data: 2026-05-28).
  8. 1 2 3 (Ingelesez) Swaby, Rachel. (2015-04-07). Headstrong: 52 Women Who Changed Science-and the World. Crown ISBN 978-0-553-44679-1. (kontsulta data: 2026-05-28).
  9. ↑ (Ingelesez) Auerbach, Charlotte. (1935). Development of the legs, wings and halteres in wild type and certain mutant strains of Drosophila melanogaster. (kontsulta data: 2026-05-28).
  10. ↑ Langsdorf Jr., Alexander. "Genetics in the Atomic Age". Bulletin of the Atomic Scientists. 12 (9): 349.
  11. ↑ (Ingelesez) «Obituary: Professor Charlotte Auerbach» The Independent 1994-03-21 (kontsulta data: 2026-05-28).
  12. ↑ (Frantsesez) «Prix de l'Institut de la Vie» Maurice Marois (kontsulta data: 2026-05-28).
  13. ↑ (Ingelesez) Holden, John-Paul. «"New streets honour Edinburgh thinkers"» Edinburgh News (The Evening News (Edinburgh)) (kontsulta data: 2026-05-28).
  14. ↑ Edinburgh, A-Z street gazetteer. .

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Charlotte_Auerbach&oldid=10684871"(e)tik eskuratuta