Lingua scots

Lingua scots
Scots leid
pronuncia
Instancia de lingua natural lingua viva  Subclase de linguas ánglicas  Composto por scots central scots insular dialecto de Cromarty scots dórico scots norteño scots sureño Escocés do Ulster dialecto de Glasgow
Características  Alfabeto alfabeto latino  Tipoloxía lingüística suxeito verbo obxecto lingua acentuada lingua flexiva  Usa maiúsculas para glotónimo
Estado de lingua da UNESCO vulnerábel
Clasificación lingüística
linguaxe humana ↳ linguas indoeuropeas ↳ linguas xermánicas ↳ linguas xermánicas occidentais ↳ linguas anglofrisoas ↳ linguas ánglicas
Cifras e dimensións  Número de falantes 90.000 (1999) 1.500.000 99.200 (2011)
Localización  Orixinario de Orcadas Ulster Escocia Illas Shetland Irlanda Irlanda do Norte Scottish Borders  País Reino Unido Irlanda  Coordenadas 57°N 3°O  Mapas
Historia  Historia historia da lingua scots  Substitúe Middle Scots (en)
Códigos e identificadores Freebase /m/0h407 ISO 639-2 sco ISO 639-3 sco ISO 639-5 sco IETF sco OpenAlex C2779307921
Wikidata G:Commons C:Commons

A lingua scots (en scots: Scots leid ou Scots) é unha lingua xermánica historicamente falada nas Terras Baixas escocesas (Lowlands) e en partes do Ulster. É ás veces chamado lallans (termo procedente de Lowlands) para diferencialo do gaélico escocés, lingua de orixe céltica falada principalmente nas Terras Altas (Highlands) occidentais e nas Hébridas. O scots está clasificado como "vulnerable" polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

Esta lingua ten a súa orixe en dialectos do inglés medio de Northumbria. Posúe preto dun millón e medio de falantes, e é unha lingua común na rúa, pero que carece de calquera apoio oficial: nin se aprende nas escolas nin aparece na rotulación das cidades nin apenas en libros. O escritor máis famoso en scots é Robert Burns, que empregou esta lingua tanto coma o inglés nos seus poemas.

Nomenclatura

Os falantes nativos ás veces refírense á lingua como braid Scots ou usan o dos diferentes dialectos como Doric, Teri ou o Buchan Claik. O termo Lallans, unha variante do scots moderno lawlands, é tamén utilizado. O scots en Irlanda é coñecido en círculos oficiais como "scots do Ulster" ou "Ullans", un recente neoloxismo que combina "Ulster" e "Lallans".

Etimoloxía

O nome vernáculo da lingua, Scots, é unha contracción de Scottis, scots antigo, e da forma meridional do inglés antigo tardío Scottisc (en inglés moderno: Scottish), que substituíu a temperán forma i-mutada Scyttisc. Antes do século XV a fala inglesa en Escocia era coñecida como "English" (escrita Ynglis ou Inglis daquelas), así o termo "Scottish" (escrito Scottis) referíase ao gaélico.

A comezos do século XV, o inglés de Escocia converteuse nunha lingua sensiblemente distinta, aínda que carecendo dun nome que a distinguise claramente do inglés do sur da Bretaña. Dende o ano 1495 a verba Scottis foi gañando uso gradualmente para referirse á lingua das Terras Baixas escocesas e Erse, irlandés, para o gaélico. Por exemplo, antes da fin do século XV William Dunbar usaba Erse para referirse ao gaélico e a comezos do século XVI Gavin Douglas usou o nome Scottis como nome para a lingua xermánica. Hoxe a lingua celta de Escocia é chamada habitualmente gaélico escocés.

Dialectos

Recoñécese que o scots ten habitualmente cinco dialectos:

• Scots setentrional, falado ao norte de Dundee e dividido á súa vez nunha franxa máis setentrional (ao redor da vila de Caithness), nunha fita central e maioritaria (chamado dialecto dórico) e nunha máis meridional. O dialecto dórico ten á súa vez algúns dialectos recoñecidos e peculiares na vila de Cromarty: a fala dos mariñeiros de Cromarty, a fala dos labregos de Cromarty e a fala dos vilegos de Cromarty.
• Scots central, falado entre as cidades de Perth (ao norte) e Glasgow e Edimburgo (ao sur), e que se adoita dividir en nororiental, suroriental, occidental e suroccidental.
• Scots meridional ou fala das Estremas, usada nas Estremas de Escocia.
• Scots insular, falado nas Órcadas e nas Shetland.
• Scots do Ulster, falado por emigrantes escoceses ao norte de Irlanda e no condado de Donegal, e emparentado directamente co scots central.

Véxase tamén

Outros artigos

• Wikipedia en scots

---

Este artigo sobre lingüística é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.  Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.

---