Jan Gossaert

Jan Gossaert
Pseudonym	Mabuse
Statsborgarskap	Det tysk-romerske riket
Fødd	1478 Maubeuge
Død	1. oktober 1532, 12. september 1532 (54 år) Antwerpen, Breda
Yrke	kunstmålar
Språk	fransk
Sjanger	nordisk renessanse
Medlem av	Antwerpen Sankt Lukas Gilde[*]
Jan Gossaert på Commons

Den heilage Lukas målar Jomfrua, ca. 1520-25

Jan Gossaert, ofte kalla Mabuse etter fødestaden Maubeuge, (cirka 1478–1. oktober 1532) var ein flamsk kunstmålar.

Liv og gjerning

Lite er kjent om Gossaerts tidlege liv og utdanning. I dei eldste arbeida hans ser ein drag av tradisjonen etter Jan van Eyck og Hugo van der Goes. Han vart registrert som meister i målarlauget i Antwerpen i 1503, og arbeidde der i fem år.

År 1508 gjekk han i teneste hos Filip av Burgund og fylgde oppdragsgjevaren til Italia. Etter opphaldet der, reiste Filip i 1509 tilbake til Nederlanda og slo seg ned på borgslottet sitt i Zeeland. Tida 1509-17 arbeidde Gossaert i Middelburg med ulike oppdrag for Filip. Saman med Jacopo de Barberi planla han utvidinga av slottet og interiøret i dette. Han tok då i bruk arkitektoniske stildrag og positurar vanleg i italiensk kunst. Desse elementa brukte han saman med tradisjonelle flamske figurar. Dei einaste signerte verka frå denne perioden er Neptun og Amfitrite frå 1516 og Madonna frå året etter.

I 1517 vart Filip av Burgund biskop i Utrecht. Gossaert flytta med og stod for utsmykkinga av kontora til Filip på slottet Duurstede. Han måla i 1523 biletet Narren til den dansk-norske kongen, Kristian II. Då Filip døydde i 1524, forma Gossaert gravminnet hans.

Gossaert var ein framifrå portrettmålar. Han måla bilete av dronning Leonore og eit lite portrett av keisar Karl V. Elles måla han fleire fyrsteborn og personar i maktposisjonar.

Etter 1524 gjekk Gossaert i teneste hos markgreven av Veeren, ein bror av Filip av Burgund. I sine seinare leveåra sette alkoholisme stort preg på han.

Han døydde i Middelburg i 1532.

Kjelder

• Denne artikkelen bygger på «Tysk» frå Wikipedia på tysk, den 21. april 2012.

• Aschehougs kunsthistorie. Bind 4 Kunstleksikon