Curtiss BF2C Goshawk
 Curtiss BF2C-1, Model 67A (po prawej) | |
| Dane podstawowe | |
| Państwo | |
|---|---|
| Producent | |
| Typ | |
| Historia | |
| Data oblotu |
1933 |
| Wycofanie ze służby |
1949 |
| Liczba egz. |
164 |
| Dane techniczne | |
| Napęd |
9-cylindrowy silnik gwiazdowy Wright R-1820-04 Cyclone[1] |
| Moc |
moc 770 KM |
| Wymiary | |
| Rozpiętość |
9,60 m |
| Długość |
7,42 m |
| Wysokość |
3035 m |
| Powierzchnia nośna |
24,3 m² |
| Masa | |
| Własna |
1509 kg |
| Startowa |
2065 kg |
| Osiągi | |
| Prędkość maks. |
410 km/h |
| Prędkość przelotowa |
253 km/h |
| Prędkość wznoszenia |
9,9 m/min |
| Pułap |
8200 m |
| Zasięg |
1167 km |
| Dane operacyjne | |
| Uzbrojenie | |
| 1 × karabin maszynowy Browning M1919 kal. 7,62 mm (po prawej) + 1 × karabin maszynowy Browning M2 kal. 12,7 mm (po lewej) 1 × bomba o masie 215 kg na podwieszeniu pod kadłubem lub 2 × bomby o masie 53 kg, po jednej pod każdym skrzydłem | |
| Użytkownicy | |
| United States Navy, Siły Powietrzne Republiki Chińskiej, Królewskie Tajskie Siły Powietrzne, Argentyńskie Siły Powietrzne | |
Curtiss BF2C Goshawk (Model 67) (dosł. z ang. jastrząb) – dwupłatowy samolot Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych z lat 30. XX wieku, który był częścią długiej linii samolotów serii Hawk produkowanych przez Curtiss Aeroplane and Motor Company dla amerykańskiej marynarki oraz na eksport jako Model 68 Hawk III.
Projekt i rozwój
[edytuj | edytuj kod]Marynarka Wojenna Stanów Zjednoczonych i Curtiss uznali, że poprzedni samolot tej linii, F11C-2 Goshawk posiada potencjał rozwojowy, dlatego Marynarka zdecydowała się na zakup wersji z chowanym podwoziem. Ten wariant, który nadal posiadał klasyczne drewniane skrzydło „Hawk” z F11C-2 z płaskodennym profilem Clark Y, został oznaczony przez Marynarkę Wojenną jako XF11C-3, a przez Curtissa jako Model 67. Zastosowany system chowania podwozia został zainspirowany systemem zaprojektowanym przez Grovera Loeninga i wdrożonym w prototypie Grumman XFF-1 i był obsługiwany ręcznie[2].
Samolot XF11C-3 po raz pierwszy dostarczono Marynarce Wojennej Stanów Zjednoczonych w maju 1933 roku, z silnikiem gwiazdowym Wright R-1820-80 o mocy 700 KM. Próby wykazały wzrost prędkości o 27 km/h w porównaniu z F11C-2, ale zwiększona masa spowodowała spadek manewrowości. US Navy uznała jednak, że pogorszenie sterowności zostało z nawiązką zrekompensowane wzrostem prędkości. Podczas testów drewniane skrzydło XF11C-3 zostało zastąpione metalowym, dwuwypukłym skrzydłem o profilu NACA 2212, a wkrótce potem przemianowano je na XBF2C-1 (Model 67A), zgodnie z nową kategoryzacją bombowców i myśliwców[2].
Historia eksploatacji
[edytuj | edytuj kod]
Marynarka Wojenna Stanów Zjednoczonych zamówiła 27 sztuk BF2C-1 z podniesionym tylnym pokładem typu „żółw”, półzamkniętą kabiną pilota i metalowym dolnym skrzydłem. Uzbrojenie stanowiły dwa karabiny maszynowe: Browning kal. 7,62 mm po prawej i Browning M2 kal. 12,7 mm po lewej oraz trzy pylony dla bomb (jedna 215 kg na pod kadłubem lub dwie 53 kg, po jednej pod każdym skrzydłem). Dostarczone w październiku 1934 roku, maszyny zostały przydzielone do dywizjonu VB-5B na lotniskowcu USS „Ranger”, ale służyły tam zaledwie kilka miesięcy, po czym problemy z podwoziem doprowadziły do ich wycofania Pomimo krótkiego okresu eksploatacji, wiele innowacji opracowanych dla linii Goshawk znalazło szerokie zastosowanie w samolotach US Navy wprowadzonych do służby w kolejnych latach. Był to ostatni myśliwiec Curtissa przyjęty do służby w Marynarce Wojennej Stanów Zjednoczonych[3].
Wersja eksportowa Modelu 68 Hawk III powróciła do klasycznego skrzydła w kształcie litery Y z drewna/Clarka i była napędzana silnikiem R-1820-F53 o mocy 770 KM. Chińskie Hawki III (około 100 wyprodukowanych na licencji w zakładach CAMCO na lotnisku Jianqiao) służyły jako samoloty wielozadaniowe, gdy w sierpniu 1937 roku wybuchła II wojna chińsko-japońska, szczególnie bitwa o Szanghaj i Nankin. Maszyny te były uważane za czołowe myśliwce pościgowe chińskich sił powietrznych, wraz z posiadanymi przez nie samolotami Hawk II, Boeing Model 281 „Peashooter” i Fiat CR.32. Płk Gao Zhihang (dowódca 4 Grupy Pościgowej) odniósł podwójne zwycięstwo nad lepszym A5M „Claude” (poprzednikiem A6M „Zero”) nad Nankinem 12 października 1937 roku, pilotując swojego Hawka III o numerze „IV-I”[4]. Pojawienie się jednopłatowców takich jak A5M przesunęło jednak szalę zwycięstwa na korzyść Japończyków[5]. Kilku chińskich pilotów osiągnęło status asa myśliwskiego, latając wyłącznie na Hawkach III, w tym kpt. Liu Cuigang, por. Lu Jichun, kpt. Yuan Baokang i por. Yue Yiqin[6].
Chiński pilot Hawka III, por. Yan Haiwen, lecący samolotem nr 2510 (25 Grupa Pościgowa, samolot nr 10), został zestrzelony przez ogień przeciwlotniczy podczas ataku na japońskie pozycje w Szanghaju 17 sierpnia 1937 roku, wyskoczył na spadochronie nad terytorium zajmowanym przez wroga, wymieniając ogień z japońskimi żołnierzami, którym wydano rozkaz pojmania go żywego; zachował ostatnią kulę dla siebie i został pochowany z pełnymi honorami wojskowymi przez Japończyków. W czasie gdy 14 października 1937 roku chińskie lotnictwo prowadziło walki powietrzne i udzielało bliskiego wsparcia powietrznego dla Narodowej Armii Rewolucyjnej w bitwie o Szanghaj, o godzinie 16:00 chińskie siły powietrzne rozpoczęły duży atak na japońskie pozycje w Szanghaju przy użyciu wyjątkowo zróżnicowanych sił składających się z trzech samolotów Curtiss Hawk III eskortujących trzy amerykańskie B-10, dwa niemieckie He-111A, pięć O-2MC i pięć Gamma z Nankinu późnym popołudniem, a następnie co godzinę przeprowadzano jeden atak z Nankinu na Szanghaj wieczorem aż do godziny 3:00 15 października. Te kombinacje ataków z użyciem Hawk III były wykorzystywane zarówno przeciwko Cesarskiej Armii Japońskiej, jak i siłom powietrznym Cesarskiej Marynarki Wojennej Japonii, a także przeciwko celom naziemnym i morskim do końca 1937 roku, zanim Hawk III nie zostały zastąpione przez lepiej uzbrojone i szybsze myśliwce Polikarpow I-15 i I-16, dostarczone chińskim siłom powietrznym na mocy traktatu chińsko-radzieckiego z 1937 roku[7].
Na początku 1935 roku Tajlandia złożyła zamówienie na 24 myśliwce Curtiss Hawk III po cenie 63 900 bahtów za sztukę, a także zakupiła licencję na produkcję. Pierwsze 12 Hawk III zostało wysłanych do Tajlandii w sierpniu, a pozostałe 12 dotarło pod koniec 1935 roku, tym razem pod nazwą Fighter Type 10. Łącznie 50 Hawk III zostało wyprodukowanych lokalnie w 1937 roku i 1939. Ten typ był używany przeciwko Francuzom w wojnie francusko-tajlandzkiej i japońskim najeźdźcom w grudniu 1941 roku, a następnie został zdegradowany do użytku wyłącznie jako samolot szkoleniowy. Niektóre z nich były użytkowane do 1949 roku, a jeden płatowiec (KH-10) przetrwał w Muzeum Królewskich Tajskich Sił Powietrznych[8][9].
Warianty
[edytuj | edytuj kod]- XBF2C-1 Hawk
- Prototyp XF11C-3 przemianowany na myśliwiec bombardujący.
- BF2C-1 Goshawk (Model 67A)
- Wersja produkcyjna XF11C-3; wyprodukowano 27 egzemplarzy.
- Hawk III (Model 68)
- Wersja eksportowa BF2C-1 z silnikiem R-1820-F53 o mocy 770 KM dla Argentyny, Chin, Tajlandii i Turcji; wyprodukowano 137 egzemplarzy.
- Hawk IV (Model 79)
- Wersja eksportowa z silnikiem R-1820-F56 o mocy 790 KM; wyprodukowano jeden egzemplarz demonstracyjny.
- B.Kh.10 (taj. บ.ข.๑๐)
Oznaczenie Hawk III w Królewskich Tajlandzkich Siłach Powietrznych[10].
Użytkownicy
[edytuj | edytuj kod]
.
- Fuerza Aérea Argentina eksploatowała dziesięć samolotów, głównie Model 68A Hawk III i jeden Model 79 Hawk IV.
- Siły Powietrzne Republiki Chińskiej eksploatowały 102 Model 68C Hawk III.
- Królewskie Tajskie Siły Powietrzne eksploatowały 24 Model 68B Hawk III i wyprodukowały 50 sztuk w kraju.
- Tureckie Siły Powietrzne eksploatowały jeden Model 68B Hawk III.
- United States Navy eksploatowała 27 samolotów BF2C-1.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Wszsytkie dane techniczne na podstawie: Bowers 1979 ↓, s. 274–284 oraz Eden i Moeng 2002 ↓, s. 515
- 1 2 Eden i Moeng 2002 ↓.
- ↑ Swanborough i Bowers 1976 ↓.
- ↑ Bob Bergin: High Aviation Ideals. HistoryNet, 22.08.2017. [dostęp 2025-07-26]. (ang.).
- ↑ Major General Liu Chi-Sheng. Century of Flight. [dostęp 2025-07-26]. (ang.).
- ↑ Cheung 2015 ↓.
- ↑ Hakans Gustavsson: Håkans Aviation page – Sino-Japanese Air War 1937. Biplane Fighter Aces - China. [dostęp 2025-07-26]. (ang.).
- ↑ Building 2. Royal Thai Air Force Museum. [dostęp 2025-07-26]. (ang.).
- ↑ Curtiss Hawk 3. Peter Lewis Designs. [dostęp 2025-07-26]. (ang.).
- ↑ Thai Military Aircraft Designations. [dostęp 2025-07-26]. (ang.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Peter M. Bowers: Curtiss aircraft, 1907-1947. London: Putnam, 1979. ISBN 0-370-10029-8. (ang.).
- Shanghai and Nanking campaigns. W: Raymond Cheung: Aces of the Republic of China Air Force. Oxford, England: Osprey Publishing, 2015. ISBN 978-1-4728-0562-1. (ang.).
- Paul Eden, Soph Moeng: The Complete Encyclopedia of World Aircraft. London: Amber Books, 2002. ISBN 978-0-7607-3432-2. (ang.).
- Gordon Swanborough, Peter M. Bowers: United States Military Aircraft Since 1911. Annapolis, USA: Naval Institute Press, 1976. ISBN 978-0-87021-968-9. (ang.).
