Cymbrowie
Cymbrowie (łac. Cimbri, gr. Κίμβροι Kímbroi) – barbarzyński lud pochodzenia zapewne germańskiego[1], wywodzący się z krainy Himmerland (duń. Himmersyssel) na północy Półwyspu Jutlandzkiego.
Etnogeneza
[edytuj | edytuj kod]Pochodzenie ich nie jest jednoznacznie ustalone, a przynależność etniczna niepewna. Rzymianie na ogół uważali ich za Celtów, ponieważ znane w łacińskim przekazie imiona ich wodzów mają celtyckie brzmienie (Boiorix, Lugins, Claodicus, Ceasorix). Do Germanów natomiast zaliczał ich już Cezar, przypuszczalnie z uwagi na ich sposób życia. Od czasów panowania Augusta zaczęto umiejscowiać ich pierwotne siedziby na Jutlandii (nazywanej dlatego przez Rzymian Chersonezem Cymbryjskim), co wskazywałoby na związek z zamieszkującą tam przedrzymską ludnością kultury jastorfskiej[2]. Osobny rozdział w swej Germanii (XXXVII) poświęcił Cymbrom Tacyt[3]. Późniejszy od niego Ptolemeusz w Geografii (II 11,7) umieszczał ich na samym krańcu „półwyspu cymbryjskiego” (Jutlandzkiego), potwierdzając tym samym wczesną informację z Monumentum Ancyranum (26, 14-18), o dotarciu rzymskiej flotylli do ich krainy w 5 roku n.e.[4]
W historii
[edytuj | edytuj kod]Pod koniec II wieku p.n.e. Cymbrowie podjęli wędrówkę na południe Europy. Prawdopodobnie wówczas położyli kres panowaniu Celtów na obszarze środkowoniemieckim[5]. W 120 p.n.e. Cymbrowie wyruszyli na południe poprzez ziemie celtyckich Bojów i Skordysków. W następnych latach przeprawili się przez Dunaj i w 113 p.n.e. pokonali pod Noreią dwa próbujące ich powstrzymać rzymskie legiony, dowodzone przez konsula Gnejusza Papiriusza Karbona. W tym samym roku ich najazd odparli Bojowie.
.jpg)
Następnie Cymbrowie skierowali się na zachód i wspólnie z innymi ludami (m.in. Teutonami i Helwetami) przekroczyli Ren i wkroczyli do Galii, którą pustoszyli w latach 111-106 p.n.e. Wraz z Teutonami, Ambronami i Herudami w 105 p.n.e. zadali Rzymianom kolejne klęski. Największą w bitwie pod Arausio (dzis. Orange)[2], pokonując dwie rzymskie armie pod wodzą konsulów Gnejusza Maliusza Maksymusa i Serwiliusza Cepiona[6]. Następnie wyruszyli z najazdem w kierunku Iberii, z której jednak zostali (103 p.n.e.) wyparci przez Celtyberów. W rok później wspólnie z Teutonami podjęli najazd na Italię, lecz ich sojusznicy zostali rozbici jeszcze w Prowansji pod Aquae Sextiae przez Mariusza, który skutecznie ich marsz powstrzymał. Natomiast Cymbrowie dokonując napaści od północy, przebyli Alpy przez Brenner i zajęli terytorium pomiędzy górami a Padem. Gdy próbowali wtargnąć w głąb Italii, Mariusz w 101 p.n.e. zadał im decydującą klęskę pod Vercellae[2][7].
Po tym wydarzeniu nie odnotowuje się ich istotnej obecności w dziejach, a według wiedzy Cezara śladem ich migracji miało pozostać plemię Aduatuków (De bello Gallico II, 29) w okolicach Namur, gdzie wcześniej w zbudowanej warowni Aduatuca osadzili 6 tysięcy wojowników na straży swoich dotychczasowych galijskich zdobyczy. Strabon jednak podaje wiadomość o części plemienia pozostałego w pierwotnych siedzibach, które następnie podjęło wędrówkę ku ziemiom nad dolną Łabą[4].
Grabieżczym wyprawom Cymbrów przypisuje się łup w postaci celtyckiego srebrnego kotła odnalezionego w bagnie koło jutlandzkiego Gundestrup[2]
Współcześnie
[edytuj | edytuj kod]
Obecnie mianem tym określa się mniejszościową grupę etniczną zamieszkującą włoską prowincję Trydent. Jako mniejszość niemieckojęzyczna Cymbrowie (wł. Cimbri) posługują się odmianą dialektu bawarskiego. Łączna ich populacja na tym obszarze nie przekracza tysiąca osób, z przewagą (do 90% ludności) na terenie gminy Luserna[8]. Ich związek ze starożytnym ludem jest jednak nieautentyczny, oparty jedynie na XIX-wiecznym micie historycznym powstałym w środowisku weneckim, ponieważ według ustaleń naukowych są przybyszami dopiero z okresu wczesnego średniowiecza[9]. Możliwej genealogii od czasów starożytnych zaprzeczyły również nowsze badania genetyczne[10].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ S. Orgelbranda Encyklopedia powszechna. T. 6. Warszawa: Wyd. S. Orgelbranda, 1861, s. 56 (z ówczesnym omówieniem problemów określenia przynależności Cymbrów do plemion germańskich bądź celtyckich).
- 1 2 3 4 Wielka encyklopedia PWN. T. 6. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002, s. 247. ISBN 83-01-13357-0.
- ↑ Die Germania des Tacitus erlautert von Rudolf Much. Heidelberg: Carl Winter's, 1937, s. 320-321.
- 1 2 Die Germania des Tacitus, dz. cyt., s. 321-322.
- ↑ Jerzy Gąssowski: Kultura pradziejowa na ziemiach polskich. Warszawa: PWN, 1985, s. 212. ISBN 83-01-05421-2.
- ↑ Michael Crawford: Rzym w okresie republiki. Warszawa: Prószyński i S-ka, 1992, s. 124.
- ↑ Maria Jaczynowska: Historia starożytnego Rzymu. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1983, s. 136.
- ↑ Tav. I.5: Appartenenza alla popolazione di lingua ladina, mochena e cimbra, per comune ed area di residenza (Censimento 2001) na stronie minoranzelinguistiche.provincia.tn.it.
- ↑ Np. Alberto Castaldini: Gli Ultimi Cimbri, „Limes - Rivista Italiana di Geopolitica” 6 (2003).
- ↑ Børglum, Vernesi, Jensen, Madsen, Haagerup & Barbujani: No Signature of Y Chromosomal Resemblance Between Possible Descendants of the Cimbri in Denmark and Northern Italy, „American Journal of Physical Anthropology” 132 (2007), s. 278–284.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Leonhard Schmitz: Cimbri w: William Smith: Dictionary of Greek and Roman Geography. London: Walton and Maberly/John Murray, 1854
