Raymond Burr

Raymond Burr
	; Raymond Burr (1956)
Imię i nazwisko	Raymond William Stacey Burr
Data i miejsce urodzenia	21 maja 1917 ; New Westminster
Data i miejsce śmierci	12 września 1993 ; Sonoma
Zawód	aktor
Współmałżonek	Isabella Ward; (1948⁠–⁠1952; rozwód)
Lata aktywności	1934–1993
	Multimedia w Wikimedia Commons

Raymond William Stacey „Ray” Burr (ur. 21 maja 1917 w New Westminster, zm. 12 września 1993 w Sonomie) – kanadyjski aktor telewizyjny, teatralny i filmowy. Laureat dwóch nagród Emmy (ośmiokrotnie nominowany do tych statuetek), nominowany do dwóch Złotych Globów^[1].

8 lutego 1960 otrzymał własną gwiazdę w Alei Gwiazd w Los Angeles znajdującą się przy 6656 Hollywood Boulevard^[2]^[3].

Życiorys

Wczesne lata

Urodził się w New Westminster^[4], w Kolumbii Brytyjskiej jako syn Minervy Annette (z domu Smith, 1892–1974), pianistki i nauczycielki muzyki, i Williama Johnstona Burra (1889–1985), sprzedawcy sprzętu elektronicznego^[5]. Kiedy Burr miał sześć lat, jego rodzice rozwiedli się. Jego matka przeniosła się do Vallejo w Kalifornii, razem z nim i jego młodszym rodzeństwem - siostrą Geraldine i bratem Jamesem Edmondem, podczas gdy jego ojciec pozostał w New Westminster. Jego samotna matka utrzymywała swoją małą rodzinę grając na organach w kinach i kościołach^[6]. Burr był w stanie wykonywać dorywcze prace. Pracował jako pomocnik na ranczu, podróżujący sprzedawca przyciemnionych fotografii, straż pożarna w służbie leśnej i agent nieruchomości w Chinach, gdzie na krótko zamieszkała jego matka^[6]. Burr krótko uczęszczał do Akademii Wojskowej San Rafael w San Rafael w Kalifornii i ukończył Berkeley High School^[7].

Kariera

W 1934 dołączył do grupy teatralnej repertuarowej w Toronto, która występowała w całej Kanadzie, a następnie dołączył do innej grupy, która podróżowała w Indiach, Australii i Anglii. Krótko uczęszczał do Long Beach Junior College^[7] i przez semestr uczył w San Jose Junior College, pracując wieczorami jako aktor radiowy i piosenkarz^[8]. Po krótkim pobycie jako piosenkarz w nocnym klubie w Paryżu, Burr studiował na Uniwersytecie Stanforda, Columbia i University of Chunking^[6]. W wieku 19 lat poznał reżysera Anatole’a Litvaka, który załatwił Burrowi pracę w letnim kinie w Toronto. Doprowadziło to do powiązania z angielską firmą koncertową. W 1937 rozpoczął współpracę z Pasadena Playhouse^[9].

W 1940 przeniósł się do Nowego Jorku i zadebiutował na Broadwayu w musicalu Crazy With the Heat (1941)^[10]. Jego kolejny występ w broadwayowskiej sztuce The Duke in Darkness (1944) jako lojalny przyjaciel uwięzionego bohatera zaowocował kontraktem z RKO Pictures.

Burr wziął udział w ponad 50 filmach fabularnych, tworząc szereg złoczyńców, które uczyniły go ikoną filmu noir^[11]. Po ekranowym debiucie jako szofer pani Millicent Potter w komedii Earl of Puddlestone (1940) z Jamesem Gleasonem, zagrał Paula Gilla w komedii romantycznej Marvina LeRoya Bez zastrzeżeń (Without Reservations, 1946) z Claudette Colbert. Spędził następne dziesięć lat, specjalizując się w rolach czarnych charakterów; jako Jeff Torrance w dramacie San Quentin (1946), nieuczciwy radny miejski Les Taggart w komedii romantycznej George’a Sidneya Key to the City (Klucz do miasta, 1950) u boku Clarka Gable’a, prokurator pkręgowy R. Frank Marlowe w melodramacie George’a Stevensa Miejsce pod słońcem (A Place in the Sun, 1951) z Montgomerym Cliftem i Elizabeth Taylor oraz Harold Loftus w dramacie Krzyk pośród nocy (A Cry in the Night, 1992) z Natalie Wood. Jego najsłynniejsze kreacja w tym okresie to rola pana Larsa Thorwalda – melancholijnego mordercy żony w dreszczowcu Alfreda Hitchcocka Okno na podwórze (1954) z Jamesem Stewartem i Grace Kelly, a także postać dziennikarza Steve’a Martina w anglojęzycznych scenach filmu japońskiego Godzilla: Król potworów (Godzilla, King of the Monsters!, 1956), za którą dekadę później w Godzilli 1985 był nominowany do Złotej Maliny jako najgorszy aktor drugoplanowy^[12]. W miniserialu biblijnym CBS Piotr i Paweł (Peter and Paul, 1981) z Anthonym Hopkinsem wystąpił jako Herod Agryppa I.

Życie prywatne

10 stycznia 1948 ożenił się z Isabellą Ward^[13]. Rozwiedli się w 22 sierpnia 1952^[13].

Był homoseksualistą, choć ukrywał swoją seksualność przez większość życia z obawy, że zaszkodzi to jego karierze^[13]. W latach 1960–1993 był związany z Robertem Benevidesem, młodym aktorem i weteranem wojny koreańskiej, którego Burr poznał na planie Perry’ego Masona^[14].

Filmografia

Filmy

1950: Key to the City (Klucz do miasta) jako Les Taggart
1951: Miejsce pod słońcem (A Place in the Sun) jako prokurator okręgowy R. Frank Marlowe
1951: Jego typ kobiety (His Kind of Woman) jako Nick Ferraro
1954: Okno na podwórze (Rear Window) jako pan Lars Thorwald
1982: Spokojnie, to tylko awaria (Airplane II: The Sequel) jako sędzia

Seriale TV

1967–1975: Ironside jako Robert T. Ironside
1979: Statek miłości (The Love Boat) jako Malcolm Dwyer

Przypisy

↑ Raymond Burr Awards. AllMovie. [dostęp 2021-07-19]. (ang.).
↑ Raymond Burr. Walk of Fame. [dostęp 2026-06-29]. (ang.).
↑ Hollywood Star Walk: Raymond Burr, Actor, „Los Angeles Times”, 13 września 1993 [dostęp 2026-06-29] (ang.).
↑ Raymond Burr Biography (1917-1993). Film Reference. [dostęp 2021-07-19]. (ang.).
↑ William Bjornstad: Raymond Burr (1917–1993). Find a Grave. [dostęp 2021-07-19]. (ang.).
1 2 3 Hal Erickson: Raymond Burr Biography. AllMovie. [dostęp 2021-07-19]. (ang.).
1 2 Raymond Burr Pictures. FanPix.Net. [dostęp 2021-07-19]. (ang.).
↑ Brett White: ‘Perry Mason’ Star Raymond Burr Blazed Trails for Gay Actors—Even If He Hid Behind a Straight Tragedy. Decider, 22 czerwca 2020. [dostęp 2021-07-19]. (ang.).
↑ MichaelM. Thornton MichaelM., Raymond Burr had flings with starlets such as Natalie Wood... except he made it all up, „Daily Mail”, 27 czerwca 2020 [dostęp 2021-07-19] (ang.).
↑ Raymond Burr. Internet Broadway Database. [dostęp 2021-07-16]. (ang.).
↑ Raymond Burr. Rotten Tomatoes. [dostęp 2021-07-19]. (ang.).
↑ Raymond Burr Awards. FamousFix. [dostęp 2021-07-19]. (ang.).
1 2 3 Raymond Burr Relationships. FamousFix. [dostęp 2021-07-19]. (ang.).
↑ Ed Walsh: Burr, in the closet during TV career, comes to life in new book. The Bay Area Reporter Online, 26 czerwca 2008. [dostęp 2021-07-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-07-19)]. (ang.).

Bibliografia

Raymond Burr w bazie IMDb (ang.)
Raymond Burr w bazie Filmweb
Raymond Burr w bazie Notable Names Database (ang.)

[awards-1] Raymond Burr Awards. AllMovie. [dostęp 2021-07-19]. (ang.).

[2] Raymond Burr. Walk of Fame. [dostęp 2026-06-29]. (ang.).

[3] Hollywood Star Walk: Raymond Burr, Actor, „Los Angeles Times”, 13 września 1993 [dostęp 2026-06-29] (ang.).

[filmreference-4] Raymond Burr Biography (1917-1993). Film Reference. [dostęp 2021-07-19]. (ang.).

[findagrave-5] William Bjornstad: Raymond Burr (1917–1993). Find a Grave. [dostęp 2021-07-19]. (ang.).

[allmovie-6] 1 2 3 Hal Erickson: Raymond Burr Biography. AllMovie. [dostęp 2021-07-19]. (ang.).

[fanpix.famousfix-7] 1 2 Raymond Burr Pictures. FanPix.Net. [dostęp 2021-07-19]. (ang.).

[decider-8] Brett White: ‘Perry Mason’ Star Raymond Burr Blazed Trails for Gay Actors—Even If He Hid Behind a Straight Tragedy. Decider, 22 czerwca 2020. [dostęp 2021-07-19]. (ang.).

[hollywood-9] MichaelM. Thornton MichaelM., Raymond Burr had flings with starlets such as Natalie Wood... except he made it all up, „Daily Mail”, 27 czerwca 2020 [dostęp 2021-07-19] (ang.).

[ibdb-10] Raymond Burr. Internet Broadway Database. [dostęp 2021-07-16]. (ang.).

[rottentomatoes-11] Raymond Burr. Rotten Tomatoes. [dostęp 2021-07-19]. (ang.).

[award-12] Raymond Burr Awards. FamousFix. [dostęp 2021-07-19]. (ang.).

[dating-13] 1 2 3 Raymond Burr Relationships. FamousFix. [dostęp 2021-07-19]. (ang.).

[ebar-14] Ed Walsh: Burr, in the closet during TV career, comes to life in new book. The Bay Area Reporter Online, 26 czerwca 2008. [dostęp 2021-07-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-07-19)]. (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]