Brain rot
Brain rot (yoki miya chirishi) – internetdagi past sifatli yoki qiymatsiz kontentni, yoki uning salbiy taʼsirlarini (psixologik, kognitiv va hokazo) tavsiflovchi atama[1]. Psixologik tavsif sifatida u onlayn tarzda mazmunsiz kontentni, masalan, baʼzi internet memlarini haddan tashqari koʻp isteʼmol qilish bilan bogʻliq vaqtni oʻtkazishni anglatadi, natijada kognitiv funksiyalarning pasayishi, diqqat va intellektning yomonlashuviga olib keladi[2].
Bu atama 2024-yilda Oksford tomonidan „Yil soʻzi“ deb eʼtirof etilib, „demure“ va „romantasy“ kabi boshqa soʻzlarni ortda qoldirdi[3][4]. Uning zamonaviy maʼnosi Oksford universiteti nashriyoti tomonidan quyidagicha taʼriflanadi: „insonning aqliy yoki intellektual holatining taxminiy yomonlashuvi, ayniqsa, ahamiyatsiz yoki qiyin boʻlmagan deb hisoblangan materiallarni (hozirda asosan onlayn kontentni) haddan tashqari isteʼmol qilish natijasida yuzaga kelgan holat sifatida qaraladi“[3].
Kelib chiqishi va qoʻllanishi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Ushbu atama internetda ilk bor 2004-yilda qoʻllanilgan, lekin 2023 yilda ommalashib, oʻz-oʻzidan internet memiga aylangan[5]. Brainrot atamasi koʻpincha internetga mukkasidan ketgan avlod, yani Alpha avlodi internet madaniyatini tasvirlash uchun ishlatiladi[6]. Bunga avlod bilan bogʻliq jargonlar kiradi, masalan, „skibidi“ (Skibidi hojatxonasiga ishora qiladi), „rizz“ (xarizma uchun qisqartma), „gyat“ (birovning glutealiga ishora qiladi) va "fanum tax" (ovqat oʻgʻirlash harakati)[7].
Avstraliyalik siyosatchi Fotima Payman oʻz nutqlarining biriga Gen Alpha jargonini kiritdi, nutq yosh xodim Ezra Isma tomonidan yozilgan boʻlib, uni „brainrot“ yoki chirigan miya deb atashga olib keldi[8].
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ Roy, Jessica. „If You Know What ‘Brainrot’ Means, You Might Already Have It“ (en-US). The New York Times (2024-yil 13-iyun). Qaraldi: 2024-yil 26-avgust.
- ↑ „Brain Rot: The Impact on Young Adult Mental Health“ (en-US). Newport Institute (2024-yil 10-yanvar). Qaraldi: 2024-yil 26-avgust.
- 1 2 Manba xatosi: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "memes". - ↑ „‘Brain rot’ named Oxford Word of the Year 2024“. Oxford University Press (2024-yil 2-dekabr). Qaraldi: 2024-yil 2-dekabr.
- ↑ „What is 'brain rot'? Do you have it?“ (en). SBS News. Qaraldi: 2024-yil 26-avgust.
- ↑ North, Anna „iPad kids speak up“ (en-US). Vox (2024-yil 5-sentyabr). Qaraldi: 2024-yil 16-sentyabr.
- ↑ „Parents and Gen Alpha kids are having unintelligible convos because of ‘brainrot’ language“ (en). NBC News (2024-yil 10-avgust). Qaraldi: 2024-yil 16-sentyabr.
- ↑ Weedston, Lindsey „Fatima Payman Gen Z Slang Speech Declared 'Brainrot'“ (en-US). The Daily Dot (2024-yil 13-sentyabr). Qaraldi: 2024-yil 16-sentyabr.
