Leonid Hurwicz
.jpg) Hurwicz 2005-yilda | |
| Tugʻilgan |
21-avgust 1917-yil Moskva, Rossiya Respublikasi |
|---|---|
| Vafot etgan |
24-iyun 2008-yil (90 yoshda) |
| Alma mater | Xalqaro tadqiqotlar oliy instituti |
| Hissasi | Mexanizm dizayni |
| Mukofotlar |
Milliy fan medali (1990) Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti (2007) |
Leonid Hurwicz (1917-yil 21-avgust — 2008-yil 24-iyun) polsha-amerikalik iqtisodchi va matematik boʻlib, o‘yinlar nazariyasi va mexanizm dizayni sohasidagi ishlari bilan tanilgan[1][2]. U ragʻbatlantirish muvofiqligi tushunchasini yaratdi va kerakli natijalarga ragʻbatlantirish muvofiq mexanizm dizayni orqali qanday erishish mumkinligini koʻrsatdi. Hurwicz mexanizm dizayni boʻyicha asosiy ishi uchun 2007-yilgi Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofotini (Erik Maskin va Rodger Myerson bilan birgalikda) qoʻlga kiritdi[3]. Hurwicz 90 yoshida mukofotni olgan eng keksa Nobel mukofoti sovrindorlaridan biri edi.
Hurwicz Polshada tahsil olgan va oʻsgan, Gitler 1939-yilda Polshaga bostirib kirganidan keyin Qoʻshma Shtatlarga qochqin boʻlib kelgan. 1941-yilda Hurwicz Massachusets texnologiya institutida Pol Samuelson va Chikago universitetida Oskar Langening tadqiqot yordamchisi boʻlib ishlagan. U 1942-1946-yillar oraligʻida Cowles komissiyasida tadqiqotchi xodimi boʻlgan. 1946-yilda u Iowa shtat kollejida iqtisodiyot dotsenti boʻldi. Hurwicz 1951-yilda Minnesota universitetiga qoʻshildi, 1969-yilda Regents iqtisodiyot professori, 1989-yilda esa Kurtis L. Karlson iqtisodiyot professori boʻldi. U 2008-yilda vafot etganida Minnesota universitetining Regents iqtisodiyot professori (Emeritus) edi.
Hurwicz o‘yinlar nazariyasining qiymatini tan olgan birinchi iqtisodchilardan biri boʻlgan va uni qoʻllashda kashshof boʻlgan[4][5]. Shaxslar va institutlar, bozorlar va savdoning oʻzaro taʼsiri bugungi kunda Hurwicz ishlab chiqqan modellar yordamida tahlil qilinadi va tushuniladi[6].
Shaxsiy hayoti
[tahrir | manbasini tahrirlash]Hurwicz Moskvada, oktyabr inqilobidan bir necha oy oldin, polshalik yahudiylar oilasida tugʻilgan. Leonid tugʻilganidan koʻp oʻtmay, oila Varshavaga qaytib kelgan. Hurwicz va uning oilasi bolsheviklar va natsistlar tomonidan taʼqibga uchragan, u Germaniya 1939-yilda Polshaga bostirib kirganida yana qochqinga aylangan. Uning ota-onasi va akasi Varshavadan qochib ketishgan, faqat hibsga olinib, Sovet mehnat lagerlariga joʻnatilgan. Varshava universitetini 1938-yilda tamomlagan Hurwicz, natsistlarning Polshaga bostirib kirishi vaqtida Londonda edi, Shveysariyaga, keyin Portugaliyaga koʻchib oʻtgan va nihoyat 1940-yilda Qoʻshma Shtatlarga hijrat qilgan. Uning oilasi oxir-oqibat unga qoʻshilgan[7].
Hurwicz 1940-yillarda uning oʻqituvchi yordamchisi sifatida Viskonsin fermasida oʻsgan va oʻsha paytda Chikago universitetida iqtisodiyot boʻyicha bakalavr boʻlgan Evelin Jensenni ishga olgan. Ular 1944-yil 19-iyulda turmush qurishgan[8] va keyinchalik Minneapolisdagi bir qator manzillarda yashagan. Ularning toʻrt farzandi bor edi: Sara, Maykl, Rut va Maksim[7].
U 2008-yil iyun oyi oʻrtalarida buyrak yetishmovchiligidan shifoxonaga yotqizilgan. Bir hafta oʻtib Minneapolisdagi vafot etdi[9][10].
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ „American Jewish Recipients of the Nobel Prize“. 2011-yil 9-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2009-yil 23-sentyabr.
- ↑ „Leonid Hurwicz“. www.jewishvirtuallibrary.org.
- ↑ Ohlin, Pia.. „US trio wins Nobel Economics Prize“. Agence France Presse (2007-yil 15-oktyabr). 2007-yil 17-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2007-yil 15-oktyabr.
- ↑ Kuhn, Harold (introduction). „Sample Chapter for von Neumann, John & Morgenstern, Oskar. Theory of Games and Economic Behavior (Commemorative Edition)“. Princeton University Press (2007-yil 7-avgust). 2007-yil 16-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2007-yil 20-oktyabr.
- ↑ Higgins, Charlotte.. „Americans win Nobel for economics“. BBC News (2007-yil 15-oktyabr). Qaraldi: 2007-yil 15-oktyabr.
- ↑ Lohr, Steve.. „Three Share Nobel in Economics for Work on Social Mechanisms“. The New York Times (2007-yil 16-oktyabr). Qaraldi: 2007-yil 19-oktyabr.
- 1 2 Clement, Douglas (Fall 2006). "Intelligent Designer". Minnesota Economics (Department of Economics, University of Minnesota College of Liberal Arts): 6–9. http://www.econ.umn.edu/magazine/MinnesotaEconomics1106.pdf. Qaraldi: 2007-10-16.Leonid Hurwicz]]
- ↑ „Perspectives on Leo Hurwicz, A Celebration of 90 Years (timeline)“. University of Minnesota (econ.umn.edu) (2007-yil 14-aprel). 2007-yil 25-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2007-yil 16-oktyabr.
- ↑ „Leonid Hurwicz won Nobel in economics“. startribune.com. 2013-yil 16-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2026-yil 10-aprel.
- ↑ Grimes, William. „Leonid Hurwicz, 90, Nobel Economist“ (2008-yil 26-iyun).
