Semenya Kaster
| Shaxsiy maʼlumot | |||
|---|---|---|---|
| Tavallud sanasi | 1991-yil 7-yanvar | ||
| Tavallud joyi | Pitersburg, Janubiy Afrika | ||
Kaster Semenya (inglizcha: Mokgadi Caster Semenya ; 1991-yil 7-yanvar) - Janubiy Afrikalik yengil atletikachi, 800 va 1500 metr masofalarga yuguradi. Ikki karra Olimpiya chempioni (2012 va 2016), 800 metr yugurishda masofaga uch karra jahon chempioni.
Faoliyati
[tahrir | manbasini tahrirlash]2008-yildan Pretoriya universitetining sport fakulteti talabasi. 2008-yildan boshlab u xalqaro yugurish musobaqalarida qatnasha boshladi, yoshlar oʻrtasidagi jahon chempionatida qatnashdi va Hamdoʻstlik yoshlar oʻyinlarida 800 metr masofaga yugurishda gʻolib chiqdi. 2009-yilda u yengil atletika boʻyicha 800 va 1500 metrga oʻsmirlar oʻrtasidagi Afrika chempionatida gʻolib chiqdi, ayniqsa 800 metrga yugurishda (mavsumdagi eng yaxshi natija, kattalar uchun milliy rekord) juda yuqori natijalar koʻrsatdi va har ikki masofada ham avvalgi natijalarini noodatiy darajada yaxshiladi. 2009-yil avgust oyida Semenya 800 metrga yugurish boʻyicha jahon chempionatida gʻolib chiqdi va yana mavsumning eng yaxshi vaqtini koʻrsatdi.
2011-yil oktyabr oyida, Olimpiya oʻyinlaridan oldingi yilda Kaster Semenya murabbiyini oʻzgartirdi. Yangi murabbiy Mozambiklik mashhur yuguruvchi Mariya Mutola boʻldi, u xuddi Semenya singari oʻsmirlik chogʻida jahon elitasiga kirib keldi[1].
U 2012 -yilda London Olimpiadasining ochilish marosimida Janubiy Afrika terma jamoasi bayroqdori boʻlgan[2]. 800 metrga yakuniy poygada u ikkinchi oʻrinni egalladi, u 2017-yilda musobaqa gʻolibi Mariya Savinova diskvalifikatsiya qilinganidan keyin 2012-yilda Olimpiya chempioni unvonini oldi[3].
2016-yil 20-avgustda Rio-de-Janeyroda boʻlib oʻtgan Olimpiya oʻyinlarida Kaster Semenya 800 metrga finalda gʻolib chiqdi va oltin medalni qoʻlga kiritdi[4].
Tibbiy holati
[tahrir | manbasini tahrirlash]Sportchining ajoyib yutuqlari Xalqaro yengil atletika federatsiyalari assotsiatsiyasini tergov oʻtkazishga undadi, uning davomida Kaster Semenyaning haqiqiy jinsi haqida savol tugʻildi. Avstraliyaning Sydney Morning Herald gazetasiga koʻra, sportchi interseks boʻlib chiqdi[5], uning tanasida moyaklar topilgan. Buning isboti sifatida, xususan, sportchining qiyofasi va tashqi koʻrinishida ayol belgilarining aniq yoʻqligiga e'tibor qaratildi. Oʻtkazilgan gender testlari natijasida bachadon va tuxumdonlar yoʻqligi aniqlandi, shu bilan birga IAAF bosh direktori Per Vayss Semenyaning ayol ekanligini, ammo "100 foiz emas"[6]. Uning tanasining oʻziga xos xususiyati erkak gormonlarining tabiiy yuqori darajasidadir. Xalqaro yengil atletika federatsiyalari assotsiatsiyasi sportchining ushbu holatini tibbiy tuzatishni talab qildi, ammo 2015-yilda Sport arbitraj sudi boshqa sportchi Duty Chandning da'vosi boʻyicha bunday talabni noqonuniy deb topdi[7].
2019-yil 1-may kuni Sport arbitraj sudi (CAS) janubiy afrikalik yuguruvchi Kaster Semenyaning Xalqaro yengil atletika federatsiyalari assotsiatsiyasiga (IAAF) qarshi apellyatsiyasini rad etdi. Yangi qoidalarga koʻra, Olimpiada chempioni musobaqada qatnashish uchun testosteron darajasini pasaytirishi kerak boʻladi. CAS yangi qabul tizimi kamsituvchi ekanligini tan oldi. Ammo sudning veb-saytida e'lon qilingan qarorga koʻra, bunday kamsitish "ayollar atletikasining yaxlitligini saqlab qolish uchun zarur, oqilona va mutanosibdir"[8].
Shaxsiy hayoti
[tahrir | manbasini tahrirlash]2015-yil may oyida u oʻzining sevimli ayoli Violet Raseboya bilan bir jinsli nikohga kirdi. Nikoh Ga-Dikgale shahrida heteroseksual nikohlar uchun ajratilgan an'anaviy marosimda boʻlib oʻtdi[9][10].
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ „Кастор Семеня нашла себе нового тренера – Марию Мутолу!“. skirun.ru. 2012-yil 6-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2011-yil 25-oktyabr.
- ↑ Caster Semenya rightly chosen to bear South Africa’s flag at opening ceremony — CBSSports
- ↑ „Тренер Семени: «Нам нечему радоваться в связи с дисквалификацией Савиновой»“ (ru). Sports.ru. Qaraldi: 2019-yil 30-may.
- ↑ РИО-2016. ДЕНЬ 16-Й: ТРИУМФЫ РОССИИ, ПОБЕДА СЕМЕНИ И ЗОЛОТО, КОТОРОГО ЖДАЛИ 64 ГОДА
- ↑ Бегунья Кастер Семеня оказалась интерсексом — Sydney Morning Herald // РИА Новости, 11.09.2009.
- ↑ У чемпионки Кастер Семеня нашелся мужской половой орган
- ↑ Н. Марьянчик. Аплодируйте Кастер Семене // Спорт-Экспресс, 21.08.2016.
- ↑ „Спортивный арбитражный суд (CAS) отклонил апелляцию южноафриканской бегуньи Кастер Семени“. сайт суда (2019-yil 1-may).
- ↑ Caster Semenya marries girlfriend in traditional ceremony with Violet Raseboya
- ↑ «Najlepsza Europejka» i «druga najszybsza biała». Kontrowersyjne słowa polskiej biegaczki
