Sibavayh
| Sibavayh | |
|---|---|
| arabcha: سِيبَوَيْه | |
|
Sherozdagi Sibovayh maqbarasiga kirish qismi | |
| Tavalludi |
taxminan 760 |
| Vafoti |
taxminan 796[2] Sheroz, Eron yoki Basra, Abbosiylar xalifaligi |
| Kasbi | arab va fors tili grammatikachisi |
Sibavayh (arabcha: سِيبَوَيْه; forscha: سیبُویه; 760–796), toʻliq ismi Abu Bishr Amr ibn Usmon ibn Qanbar al-Basriy (arabcha: أَبُو بِشْر عَمْرو بْن عُثْمَان بْن قَنْبَر ٱلْبَصْرِيّ, fors millatiga mansub boʻlgan Basraning yetakchi grammatikachilaridan biri[3][4]. Uning mashhur asarlaridan biri (ushbu kitobga nom berilmagan, keyinchalik „Al-Kitāb“ deb atalgan) arab tilini chuqur tahlil qiluvchi, besh jilddan iborat muhim ilmiy asar sanaladi[5].
X asr biograflari Ibn an-Nadim, Abu Bakr az-Zubaydiy hamda XIII asr olimi Ibn Xallikon Sibavayhni arab tili va tilshunoslik ilmiga qoʻshgan hissasini undan oldin va keyin yashab oʻtgan hech bir allomaga tenglashtirib boʻlmaydigan darajadagi ulugʻ olim sifatida tilga olgan[6][7]. Sibavayh barcha davrlarning eng buyuk arab tilshunosi, hatto har qanday tilshunoslik tarixidagi eng buyuk tilshunoslardan biri deb eʼtirof etilgan[8].
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ Zubaydī (al-) 1984, s. 66, §6 (#22).
- ↑ „Mit-Ejmes“. 2008-yil 6-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2025-yil 30-may.
- ↑ Danner, V. (1986). "Arabic Language iv. Arabic literature in Iran". Encyclopaedia Iranica, Vol. II, Fasc. 3. Encyclopaedia Iranica Foundation. 237–243 b. http://www.iranicaonline.org/articles/arabic-iv. "Persians have been prominent as well in the fields of Arabic grammar, philology, and lexicography. The greatest name in Arabic grammar belongs to the Persian Sībawayh (Sībūya) Bayżāwī (fl. 180/796), whose work, al-Ketāb (The book), remains to the present day the most authoritative exposition of Arabic grammar."
- ↑ Donner, F.M. (1988). "Basra". Encyclopaedia Iranica, Vol. III, Fasc. 8. Encyclopaedia Iranica Foundation. 851–855 b. http://www.iranicaonline.org/articles/basra. "Some of these cultural figures were of Iranian descent, including the early paragon of piety Ḥasan al-Baṣrī; Sebawayh, one of the founders of the study of Arabic grammar; the famed poets Baššār b. Bord and Abū Nowās; the Muʿtazilite theologian ʿAmr b. ʿObayd; the early Arabic prose stylist Ebn al-Moqaffaʿ; and probably some of the authors of the noted encyclopedia of the Eḵwān al-Ṣafāʾ."
- ↑ Kees Versteegh, The Arabic Linguistic Tradition, pg. 4. Part of the Landmarks in Linguistic Thought series, vol. 3. London: Routledge, 1997. ISBN 9780415157575
- ↑ Ibn Khallikan. Ibn Khallikan's Biographical. London: W.H. Allen, 1868 — 396-bet.
- ↑ Meri, Josef W.. Medieval Islamic Civilization, An Encyclopedia. Routledge, January 2006 — 741-bet. ISBN 978-0-415-96691-7. „Of Persian origin, he attached himself in the middle of the second/eighth century to a number of early authorities on the Arabic language in Basra, notably al-Khalil ibn Ahmad and Yunus ibn Habib.“
- ↑ Jonathan Owens, Early Arabic Grammatical Theory: Heterogeneity and Standardization, pg. 8. Volume 53 of Amsterdam studies in the theory and history of linguistic science. Amsterdam: John Benjamins Publishing Company, 1990. ISBN 9789027245380
Havolalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- „Sibavayhi“ loyihasi „Al-Kitab“ asarining 1–7, 285–302 va 565–571 boblarining barcha muhim bosma nashrlarini hamda fransuz va nemis tillariga nashr qilingan tarjimalarini oʻz ichiga oladi.
- Sibavayh kitobi onlayn (Wayback Machine saytida 2010-12-23 sanasida arxivlangan) arab tilida al-eman.com saytida.
- Sibavayh kitobi arab tilida onlayn (1988, 5 jild, indeks, muqova.)
- Kitobni skanerlangan formatda Internet arxividan yoki arabcha Vikimanbadan yuklab oling
- Sibavayhining Buch über die Grammatik nach der Ausgabe von H. Derenbourg und dem Commentar des (1900) asari
- Buch über die Grammatik (1895)
- Buch über die Grammatik (1895)