Echte harten
| Echte harten | ||
 | ||
| Bok, hine en keal fan it reahart | ||
| Taksonomy | ||
| ryk: | dieren (Animalia) | |
| stamme: | rêchstringdieren (Chordata) | |
| ûnderstamme: | wringedieren (Vertebrata) | |
| klasse: | sûchdieren (Mammalia) | |
| skift: | evenhoevigen (Artiodactyla) | |
| famylje: | harteftigen (Cervidae) | |
| skaai | echte harten (Cervus) | |
| Linnaeus, 1758 | ||
Echte harten of reaharten (Cervus) binne in skaai fan grutte harten yn 'e famylje harteftigen (Cervidae). It skaai omfiemet it yn Nederlân bekend reahart (Cervus elaphus), it Sintraalaziatysk reahart (Cervus hanglu), de wapity of it Kanadeesk reahart (Cervus canadensis), it wytliphart (Przewalskium albirostris) en it sikahart (Cervus nippon).
De soarten komme foar yn Europa, Aazje, dielen fan Noard-Afrika en Noard-Amearika en libje yn bosk- en iepen lânskip. Mantsjes hawwe karakteristike geweiën, dy't alle jierren ferfongen wurde troch in nij gewei.
Neffens de IUCN binne de measte soarten net bedrige, al steane guon regionale populaasjes ûnder druk troch habitatferlies en jacht.
Taksonomy
[bewurkje seksje | boarne bewurkje]Oer de taksonomyske yndieling fan it skaai Cervus is ûnder taksonomen noch diskusje. It reahart (Cervus elaphus) wurdt meastentiids as in aparte soarte beskôge, mar der hat strideraasje west oer de relaasje mei de wapity of it Kanadeesk reahart (Cervus canadensis). Ut moderne genetyske stúdzjes hat bliken dien dat it reahart en de wapity genôch ûnderskiedend binne om se as aparte soarten te behanneljen, alhoewol't âldere klassifikaasjes se faak gearfoegen. Ek yn de wapity binne der diskusjes oer de ûndersoarten en regionale populaasjes, mar de soartestatus sels wurdt hjoed-de-dei breed erkend.
It sikahart (Cervus nippon) is taksonomysk relatyf dúdlik in eigen soarte, mar strideraasje bestiet oer de status fan ferskate ûndersoarten en de ynfloed fan hybridisaasje mei oare harten yn gebieten dêr't se tegearre foarkomme. Yn 'e moderne systemen jildt it sikahart meastentiids as in aparte soarte.
In grutter debat giet oer it Sintraalaziatysk reahart (Cervus hanglu). Eartiids waard dy foarm as in ûndersoarte fan it reahart behannele, mar genetyske gegevens hawwe yn in soad klassifikaasjes laat ta de behanneling as aparte soarte. Net alle taksonomen binne it dêr folslein oer iens, wat betsjut dat de status fan dy soarte noch ûnder diskusje stiet.
Ek it wytliphart (Cervus albirostris) is in punt fan strideraasje. Guon systemen sette dat hart yn in eigen skaai Przewalskium, wylst oaren him by Cervus ûnderbringe. Genetyske en morfologyske gegevens ûnderstypje in ûnderskieding, mar de krekte rang bliuwt ûnder taksonomen in ûnderwerp fan strideraasje.
Soarten
[bewurkje seksje | boarne bewurkje]| Ofbyld | Fryske namme | Wittenskiplike namme | Fersprieding | IUCN-status |
|---|---|---|---|---|
  |
reahart | Cervus elaphus | Europa, dielen fan Aazje | net bedrige [1] |
.jpg)  |
Sintraalaziatysk reahart | Cervus hanglu | Sintraal-Aazje | net bedrige[2] |
  |
wapity of Kanadeesk reahart | Cervus canadensis | Noard-Amearika en dielen fan Aazje | net bedrige[3] |
 .jpg) |
wytliphart | Cervus albirostris Przewalskium albirostris |
Tibet en omlizzende gebieten | kwetsber ûnbekend[4] |
  |
sikahart | Cervus nippon | East-Aazje; yntrodusearre yn oare regio’s | net bedrige (al binne guon ûndersoarten bedrige)[5] |
| Boarnen, noaten en/as referinsjes: | ||
|
