مەڕ

مەڕ
A research flock at U.S. Sheep Experiment Station near Dubois, Idaho
Conservation status
Domesticated
Scientific classification
Kingdom:	Animalia
Phylum:	Chordata
Class:	شیردەرەکان
Order:	Artiodactyla
Family:	Bovidae
Subfamily:	Caprinae
Genus:	Ovis
Species:	O. aries
Binomial name
Ovis aries Linnaeus, 1758

مەڕ (ناوی زانستی: Ovis aries) ئاژەڵێکی گوانداری ماڵییە.

بە کوردی بە بەچکەکەی دەوترێ بەرخ و کاتێک لە شیر دەبڕدرێتەوە کاوڕ و کاتێک دوو بەھار تێپەڕدەکات شەک و ئەگەر بۆ یەکەم جار بزێ شەکمەڕی پێ دەوترێ، کاتێ کە بە تەواوی پێدەگات بە نێرەکەی دەوترێ بەران و بە مێیەکەی دەڵێن مەڕ.

ناوی مەڕ بەگوێرەی سوڕی ژیانی

سوڕی ژیان و ناونانی قۆناغەکانی تەمەنی مەڕ

مەڕ، وەک زۆربەی ئاژەڵەکانی تر، لە سەرەتای پایزدا جفت دەبێت (بەبەران دێت). دوای ماوەی دووگیانی کە نزیکەی ٥ مانگ دەخایەنێت، لە کۆتایی شوبات یان سەرەتای ئاداردا دەزێت. بە بێچووی مەڕ دەگوترێت بەرخ.

قۆناغەکانی تەمەنی مەڕ و شێوازی ناونانیان:

• بەرخ (تەمەنی ١ ڕۆژ تا ٦ مانگ): لەم قۆناغەدا بە بێچووەکە دەگوترێت بەرخ. ئەو خورییە نەرمەی لەسەریەتی پێی دەگوترێت لوا، کە لە تەمەنی ٦ مانگیدا دەبڕدرێت.
• کاوڕ (تەمەنی ٦ مانگ تا ١ ساڵ): دوای بڕینی خوریی لوا، ئیدی بە بەرخ ناونابڕێت. ئەگەر نێر بێت پێی دەگوترێت کاوڕە نێر و ئەگەر مێ بێت پێی دەگوترێت کاوڕە مێ. ئەگەر کاوڕە مێ لەم تەمەنەدا پیتاندنی بۆ بکرێت و بپڕێت، پێی دەگوترێت کاوڕەزا.
• بەردیل و شەک (تەمەنی ١ ساڵ تا ٢ ساڵ):
  • بەردیل: ئەگەر کاوڕە مێ ساڵێکی بەسەردا تێپەڕێت، پێی دەگوترێت بەردیل. ئەگەر بەردیل لە پایزدا بەبەران بێت و لە بەهاردا بپڕێت، پێی دەگوترێت بەردیلەزا، بەڵام ئەگەر نەزێت پێی دەگوترێت بەربوارد. دوای تەمەنی ٢ ساڵی، بە بەردیلەزا یان بەربوارد دەگوترێت مەڕ.
  • شەک: ئەگەر کاوڕە نێر ساڵێکی بەسەردا تێپەڕێت، پێی دەگوترێت شەک.
• خرت (تەمەنی ٢ ساڵ تا ٣ ساڵ): شەک ئەگەر تەمەنی بێتە نێوان دوو تا سێ ساڵ، پێی دەگوترێت خرت.
• قەیرە و بەران (دوای تەمەنی ٣ ساڵی): لە دوای تەمەنی ٣ ساڵییەوە بە خرت دەگوترێت قەیرە (یان بەران). لەناو خەڵکی ئاساییدا بە هەر نێرێک کە تەمەنی لە ٢ ساڵ تێپەڕێت دەگوترێت بەران، بەڵام شوان و شارەزایانی ئەم بوارە بە وردی جیاوازییان دەکەن.

ژمارەی سک و تەمەنی ئاژەڵەکە: تەمەن و ئەزموونی مەڕ و بەران بەپێی زایین یان ساڵانی تێپەڕبوو دەپێورێت؛ بۆ نموونە بۆ مەڕ دەگوترێت: "مەڕی یەک‌بەڕخەزا" یان "دووبەڕخەزا". بۆ بەڕانیش کاتێک دەبێتە قەیرە، دەگوترێت: "بەڕانی یەک‌قەیرە" یان "دووقەیرە"، کە ئاماژەیە بۆ ئەوەی چەند ساڵ بەسەر قۆناغی قەیرابوونیدا تێپەڕیوە.

پێشانگا

• 
  وێنەی بەرخێکی تاڵە
• 
  مەڕێک و دوو بەرخی تاڵە
• 
  مەڕێکی چار