rzeka

See also: Rzeka, rzéka, rzéką, rzékã, rzeką, and Rzeką

Old Polish

Etymology

Etymology tree

Proto-Indo-European *h₃er-

Proto-Indo-European *h₃royH-keh₂

Proto-Balto-Slavic *raikāˀ

Proto-Slavic *rěka

Old Polish rzeka

Inherited from Proto-Slavic *rěka. First attested in the 13th century.

Pronunciation

• IPA^(key): (10^th–15^th CE) /r̝ɛːka/
• IPA^(key): (15^th CE) /r̝eka/

Noun

rzeka f (diminutive rzeczka, related adjective rzeczny)

1. (attested in Lesser Poland) river (stream of water)
   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^{scan transliteration, transcription}, numbers 65, 5, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:

     Po rzecze poydze peszi (in flumine pertransibunt pede)

     [Po rzece pojdą pieszy (in flumine pertransibunt pede)]

   • 1930 [c. 1455], “Num”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 13, 30:

     Cananevs przebiwa... podle rzeki Iordanskey (circa fluenta Iordanis)

     [Kananeus przebywa... podle rzeki jordańskiej (circa fluenta Iordanis)]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^{scan transliteration, transcription}, numbers 64, 10, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:

     Rzeka bosza (flumen dei) napelnona iest wod

     [Rzeka boża (flumen dei) napełniona [j]est wód]

   1. river (stream of anything)
      • 1915 [End of the 15th century], Jan Łoś, editor, Przegląd językowych zabytków staropolskich do r. 1543‎^[2], page 536:

        Thamo byla yedna rzeka ognyewą... Dym they rzeky podnosyl sya asz do nyeba

        [Tamo była jedna rzeka ogniewa... Dym tej rzeki podnosił się aż do nieba]

Derived terms

nouns

• rzeczyca
• rzeczysko
• stara rzeka

Related terms

nouns

• rzeczne

Descendants

• Polish: rzeka
• Silesian: rzyka

References

• Boryś, Wiesław (2005), “rzeka”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
• Mańczak, Witold (2017), “rzeka”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
• Bańkowski, Andrzej (2000), “rzeka”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
• Bożena Sieradzka-Baziur, et al., editors (2011–2015), “rzeka”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

Polish

Etymology

Etymology tree

Proto-Indo-European *h₃er-

Proto-Indo-European *h₃royH-keh₂

Proto-Balto-Slavic *raikāˀ

Proto-Slavic *rěka

Old Polish rzeka

Polish rzeka

Inherited from Old Polish rzeka. Doublet of Rijeka.

Rzeka Wisła

Pronunciation

 

• IPA^(key): /ˈʐɛ.ka/

• (Middle Polish) IPA^(key): (16^th c.) /ˈr̝e.ka/, (17^th–18^th c.) /ˈʐe.ka/

• Audio 1:

  (file)

• Audio 2:

  (file)

• Audio 3:

  (file)

• Rhymes: -ɛka
• Syllabification: rze‧ka
• Homophone: Rzeka

Noun

rzeka f (diminutive rzeczka or rzeczułka, related adjective rzeczny)

1. river (large stream which drains a landmass)
2. river (any large flow of a liquid)
3. (figuratively) river (large number of objects moving in an uninterrupted, steady motion)

Declension

Declension of rzeka

	singular	plural
nominative	rzeka	rzeki
genitive	rzeki	rzek
dative	rzece	rzekom
accusative	rzekę	rzeki
instrumental	rzeką	rzekami
locative	rzece	rzekach
vocative	rzeko	rzeki

Derived terms

adjectives

• nadrzeczny
• porzeczny
• zarzeczny

nouns

• dorzecze
• powieść rzeka
• starorzecze
• temat rzeka

verbs

• kijem rzeki nie zawrócić pf

Trivia

According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), rzeka is one of the most used words in Polish, appearing 40 times in scientific texts, 20 times in news, 2 times in essays, 25 times in fiction, and 9 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 96 times, making it the 658th most common word in a corpus of 500,000 words.

Further reading

• “rzeka”, in Wielki słownik języka polskiego‎^[3] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
• “rzeka”, in Polish dictionaries at PWN‎^[4] (in Polish)
• Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “rzeka”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
• “RZEKA”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 11.05.2016
• Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “rzeka”, in Słownik języka polskiego
• Aleksander Zdanowicz (1861), “rzeka”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
• J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1912), “rzeka”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 5, Warsaw, page 811