close
Edukira joan

Arginina

Wikipedia, Entziklopedia askea
Arginina
Formula kimikoaC6H14N4O2
SMILES kanonikoa2D eredua
SMILES isomerikoa
N[C@@H](CCCNC(N)=N)C(O)=O
MolView3D eredua
KonposizioaNitrogeno eta karbono
MotaL-amino acid (en) Itzuli, Aminoazido proteinogeno eta conditionally essential amino acids (en) Itzuli
EstereoisomeroaD-arginine (en) Itzuli
Ezaugarriak
Azidotasuna (pKa)12,488
12,48
Masa molekularra174,111676 Da
Identifikatzaileak
InChlKeyODKSFYDXXFIFQN-BYPYZUCNSA-N
CAS zenbakia74-79-3
ChemSpider6082
PubChem6322 eta 28782
Reaxys1725413
Gmelin16467
ChEBI83283
ChEMBLCHEMBL1485
ZVG100469
EC zenbakia200-811-1
ECHA100.000.738
CosIng74314
MeSHD001120
RxNorm1091
Human Metabolome DatabaseHMDB0000517
KNApSAcKC00001340
UNII94ZLA3W45F
NDF-RTN0000146979
KEGGD02982 eta C00062

Arginina (Arg) konposatu organikoa da, C6H14N4O2 formula duena, aminoazidoen klasekoa eta guanidinaren deribatutzat jo daiteke. Argininak kirialitatea agertzen du eta bi enantiomero ditu: L-arginina eta D-arginina. L-Arginina aminoazido proteinogeno esentziala da eta proteinen sintesian parte hartzeaz gain, funtzio asko ditu gorputzean: amoniakoa iraizten laguntzen du, oxido nitrikoa, kreatina, L-glutamatoa, L-prolina eta antzeko konposatuak egiteko erabiltzen da, eta behar izanez gero glukosa eta glukogeno bihur daiteke[1]. D-Arginina gizakiaren, saguaren eta beste bizidun batzuen metabolitoa da. Arginina solido kristalinoa da. Disolbagarria da uretan, baina disolbaezina ohiko disolbatzaile organikoetan. Narritagarria da[2][3][4].

Nahiz eta L-arginina aminoazido esentzial bezala sailkatuta egon izaera hori pertsona bakoitzaren osasunaren edo egoeraren araberakoa da. Haur jaioberriek ezin dute arginina gorputzean sortu eta beharrezkoa dute arginina duten elikagaiak jatea, haurtzaroan guztiz esentziala baita. Pertsona osasuntsu heldu gehienek, ordea, L-arginina urearen zikloaren bidez lor dezakete, dietaren bidez jasotzen dutenaren gain.

L-Arginina CGU, CGC, CGA, CGG, AGA, eta AGG kodoien bidez adierazten da.

L-Arginin - L-Arginine D-Arginine
L-Arginina D-Arginina

Historia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Arginina Ernst Schulze eta Ernst Steiger laguntzaileak Lupinus luteus landaretik 1886an isolatu zuten lehenengo aldiz.[5][6] Grezieraz "zilarra" árgyros (ἄργυρος) deitu zioten, arginina nitratozko kirtalak zilar kolore-zuria zutelako.[7] Ondoren 1897. urtean, Schulze eta Ernst Wintersteinek (1865-1949) argininaren egitura zehaztu zuten.[8] Schulzek eta Winterseinek ornitina eta zianamidatik sintetizatu zuten arginina 1899an,[9] baina argininari buruzko zenbait zalantzek[10] 1910 arte iraun zuten, Sørensenek egindako sintesiraino.[11]

Sintesia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

L-arginina tradizionalki hainbat proteina-iturriren hidrolisiaren bidez lortzen da, gelatinarena adibidez. Komertzialki glukosaren hartzidura bidez lortzen da[12].

Erabilera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

L-Arginina hainbat erabilera ditu industrian, bereziki dieta-osagarri, kosmetiko eta aromatizatzaile moduan. Botika gisa ere usatzen da[13][14].

Iturriak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Dietako L-argininaren iturriak behikiak, oilaskoa, arrainak, esnekiak, arrautzak, egoskariak, fruitu lehorrak eta zerealak dira[14].

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ «T3DB: L-Arginine» www.t3db.ca (kontsulta data: 2025-12-26).
  2. ↑ Arginina. Zientzia eta teknologia hiztegi entziklopedikoa. Elhuyar fundazioa.
  3. ↑ (Ingelesez) PubChem. «L-Arginine» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (kontsulta data: 2025-12-26).
  4. ↑ (Ingelesez) PubChem. «D-Arginine» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (kontsulta data: 2025-12-26).
  5. ↑ Apel F (July 2015). "Biographie von Ernst Schulze" (PDF). Retrieved 2017-11-06.
  6. ↑ Schulze E, Steiger E (1887). "Ueber das Arginin" [On arginine]. Zeitschrift für Physiologische Chemie. 11 (1–2): 43–65.
  7. ↑ "BIOETYMOLOGY: ORIGIN IN BIO-MEDICAL TERMS: arginine (Arg R)". Retrieved 25 July 2019.
  8. ↑ Schulze E, Winterstein E (September 1897). "Ueber ein Spaltungs-product des Arginins" [On a cleavage product of arginine]. Berichte der Deutschen Chemischen Gesellschaft (in German). 30 (3): 2879–2882. doi:10.1002/cber.18970300389. The structure for arginine is presented on p. 2882.
  9. ↑ Schulze E, Winterstein E (October 1899). "Ueber die Constitution des Arginins" [On the constitution of arginine]. Berichte der Deutschen Chemischen Gesellschaft (in German). 32(3): 3191–3194. doi:10.1002/cber.18990320385.
  10. ↑ Cohen JB (1919). Organic Chemistry for Advanced Students, Part 3 (2nd ed.). New York, New York, USA: Longmans, Green & Co. p. 140.
  11. ↑ Sölrensen SP (January 1910). "Über die Synthese des dl-Arginins (α-Amino-δ-guanido-n-valeriansäure) und der isomeren α-Guanido-δ-amino-n-valeriansäure" [On the synthesis of racemic arginine (α-amino-δ-guanido-n-valeric acid) and of the isomeric α-guanido-δ-amino-n-valeric acid]. Berichte der Deutschen Chemischen Gesellschaft (in German). 43(1): 643–651. doi:10.1002/cber.191004301109.
  12. ↑ (Ingelesez) Drauz, Karlheinz; Grayson, Ian; Kleemann, Axel; Krimmer, Hans-Peter; Leuchtenberger, Wolfgang; Weckbecker, Christoph. (2007). «Amino Acids» Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry (John Wiley & Sons, Ltd)  doi:10.1002/14356007.a02_057.pub2. ISBN 978-3-527-30673-2. (kontsulta data: 2025-12-26).
  13. ↑ «Arginine - Hazardous Agents | Haz-Map» haz-map.com (kontsulta data: 2025-12-26).
  14. 1 2 Zer da eta zertarako balio du L-argininak? | Consumer. 2020-12-14 (kontsulta data: 2025-12-26).
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Arginina&oldid=10674442"(e)tik eskuratuta