Soman

Soman
Formula kimikoa	C7H16FO2
SMILES kanonikoa	2D eredua
MolView	3D eredua
Konposizioa	fosforo, fluor eta karbono
Mota	konposatu kimiko
Ezaugarriak
Dentsitatea	1,0131 g/cm³
Fusio-puntua	−80 ℃
Irakite-puntua	190 ℃
Masa molekularra	182,087 Da
Erabilera
Rola	chemical warfare agent (en) , acetylcholinesterase inhibitor (en) eta convulsant (en)
Arriskuak
NFPA 704	1 4 1
Eragin dezake	soman exposure (en)
Identifikatzaileak
InChlKey	GRXKLBBBQUKJJZ-UHFFFAOYSA-N
CAS zenbakia	96-64-0
ChemSpider	7032
PubChem	7305
Gmelin	9195
ChEMBL	CHEMBL15910
ZVG	570179
MeSH	D012999
Human Metabolome Database	HMDB0249500
UNII	3OF3WXB67Q
KEGG	C07494

Somana edo GD konposatu organikoa da, C₇H₁₆FO₂P formula duena organofosforoen klasekoa. Fruta ustelduaren usaineko likido gardena da. Nerbio-agentea da, ondorioz oso toxikoa. Korrosiboa da^[1].

Somana G serieko nerbio-agente deiturikoen artean sailkatzen da GA (tabuna), GB (sarina), eta GFrekin (ziklosarina) batera.

Egitura

Somanek (C(±)P(±)-soman) lau estereoisomero ditu, bakoitza toxikotasun ezberdin batekin, nahiz eta neurri handi batean antzekoa izan. Estereoisomeroak C(+)P(+)-soman, C(+)P(−)-soman C(−)P(−)-soman eta C(−)P(+)-soman dira^[2].

Sintesia

Somana sintetizatzeko, pinakolil alkohola metilfosfonil difluoruroarekin erreakzionatzen da, azpiko eskeman ikusten den moduan.

Erabilera

Somana arma kimiko gisa erabiltzen da, eta nerbio-agente gisa sailkatuta dago. Ugaztunen nerbio-sistemaren funtzionamendu normala oztopatuz jarduten du, kolinesterasa entzima inhibituz.

Nazio Batuen Erakundeak suntsipen handiko arma gisa sailkatzen du, NBEren 687 ebazpenaren arabera. Bere ekoizpena zorrozki kontrolatua dago, eta gordetzea edo pilatzea 1993ko Arma Kimikoen Hitzarmenak legez kanpo uzten du.

Sintomak

Somana hartzearen sintomak aldatu egin daitezke pertsona batetik bestera, baina hauek dira gehien ikusten direnak:

Biktima, konbultsioak hartuta, koman jaisten da, eta itota hiltzen da dosi hilgarri bat xurgatu eta handik ordu-laurdenera^[3].

Tratamendua

Somanez toxiktuz gero berehala erantzi behar da arropa eta garbitu begiak eta azala urarekin eta xaboiarekin. Piridostigmina "aurremedikazio" antidotoa da (hau da, somanarekin edo beste agente batzuekin kontaktuan jarri aurretik hartu beharrekoa). Nahiko eraginkorra da toxikapena gertatu eta berehala antidoto "zuzen" baten dosi bat edo batzuk aplikatzen dira, atropina eta asoxima batera, edo eraginkorragoa dena, metoxima, konbultsioaren aurkako dosi batekin konbinatua, hala nola diazepamarekin, eta, ondoren, oso azkar deskontaminatzen dira gorputz sintomatiko guztiak. Dena delal oso gaitza da somanaren tratamendu arrakastatsua lortzea^[4].

Erreferentziak

↑ (Ingelesez) PubChem. «Soman» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (kontsulta data: 2025-10-22).
↑ De Jong, Leo P. A.; Van Dijk, Corry; Benschop, Hendrik P.. (1988-08-01). «Hydrolysis of the four stereoisomers of soman catalyzed by liver homogenate and plasma from rat, guinea pig and marmoset, and by human plasma» Biochemical Pharmacology 37 (15): 2939–2948. doi:10.1016/0006-2952(88)90279-1. ISSN 0006-2952. (kontsulta data: 2025-10-22).
↑ Sidell, Frederick R.. (1974-01-01). «Soman and Sarin: Clinical Manifestations and Treatment of Accident of Accidental Poisoning by Organophosphates» Clinical Toxicology 7 (1): 1–17. doi:10.3109/15563657408987971. ISSN 0009-9309. PMID 4838227. (kontsulta data: 2025-10-22).
↑ Gupta, Ramesh Chandra. (2009). Handbook of toxicology of chemical warfare agents. (1st ed. argitaraldia) Elsevier/Academic Press ISBN 978-0-12-374484-5. (kontsulta data: 2025-10-22).

Kanpo estekak

Datuak: Q408044
Multimedia: Soman / Q408044

[1] (Ingelesez) PubChem. «Soman» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (kontsulta data: 2025-10-22).

[2] De Jong, Leo P. A.; Van Dijk, Corry; Benschop, Hendrik P.. (1988-08-01). «Hydrolysis of the four stereoisomers of soman catalyzed by liver homogenate and plasma from rat, guinea pig and marmoset, and by human plasma» Biochemical Pharmacology 37 (15): 2939–2948. doi:10.1016/0006-2952(88)90279-1. ISSN 0006-2952. (kontsulta data: 2025-10-22).

[3] Sidell, Frederick R.. (1974-01-01). «Soman and Sarin: Clinical Manifestations and Treatment of Accident of Accidental Poisoning by Organophosphates» Clinical Toxicology 7 (1): 1–17. doi:10.3109/15563657408987971. ISSN 0009-9309. PMID 4838227. (kontsulta data: 2025-10-22).

[4] Gupta, Ramesh Chandra. (2009). Handbook of toxicology of chemical warfare agents. (1st ed. argitaraldia) Elsevier/Academic Press ISBN 978-0-12-374484-5. (kontsulta data: 2025-10-22).

[1]

[2]

[3]

[4]