close
Naar inhoud springen

Engels

Koppelingen bewerken
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Zie Engels (doorverwijspagina) voor andere betekenissen van Engels.
Engels
English
Engels
Gesproken in
Sprekers 335 miljoen moedertaalsprekers[1]
Rang 3 (moedertaal)
Taalfamilie
Dialecten
Creoolse talen
Alfabet Latijns
Officiële status
Officieel in


Ook in:


Zie ook: Lijst van landen waar Engels een officiële taal is
Taal­organisatie geen
Taalcodes
ISO 639-1 en
ISO 639-2 eng
ISO 639-3 eng
Portaal  Portaalicoon   Taal
Engels

Het Engels (English) is een Indo-Europese taal, die vanwege de nauwe verwantschap met talen als het Fries, Duits, Nederduits en Nederlands tot de West-Germaanse talen wordt gerekend.

De rechtstreekse voorloper van het moderne Engels is ergens in de vroege middeleeuwen – de tijd van de Angelsaksen – ontstaan in Engeland. Tegenwoordig is het Engels wereldwijd de belangrijkste lingua franca. Dit is het resultaat van de militaire, economische, culturele, wetenschappelijke en politieke invloed van het Britse Rijk gedurende de 18e, 19e en begin 20e eeuw[2], in combinatie met de invloed van de Verenigde Staten vanaf het begin van de 20e eeuw tot op heden. Het Engels wordt op grote schaal gebruikt als tweede taal of als officiële taal in de Gemenebestlanden. Het is de belangrijkste voertaal van de meeste internationale organisaties; zo is Engels bijvoorbeeld een van de zes officiële talen binnen de Verenigde Naties.

De woorden Engels en Engeland zijn afgeleid van de benaming Angelen, een volk dat in de 5e eeuw vanuit Sleeswijk-Holstein de Noordzee overstak richting Groot-Brittannië. Dit volk was afkomstig van het schiereiland Anglia.[3]

Geschiedenis

[bewerken | brontekst bewerken]

De basis van het huidige Engels ligt in de diverse Germaanse talen en dialecten die in Groot-Brittannië gesproken werden, in het bijzonder de taal van de Angelen, Saksen en Juten.[4] Oorspronkelijk is het Oudengels voortgekomen uit de verschillende West-Germaanse dialecten die naar Engeland werden overgebracht door de van het Europese vasteland afkomstige Angelsaksische kolonisten, wat begon in of rond de 5e eeuw. Na de verovering van Engeland door de Normandiërs in 1066 ontwikkelde het Oudengels zich tot het Middelengels. Een belangrijk onderdeel van deze taalevolutie was het gebruik van veel leenwoorden uit het Normandisch en het toepassen van aan het Normandisch ontleende spellingsregels.

De Engelse woordenschat werd aanvankelijk sterk beïnvloed door leenwoorden uit het Oudnoords, dankzij de vele Vikingen die zich in de periode 800-1000 in deze streken vestigden. Iets later werden de meeste nieuwe Engelse woorden ontleend aan het Oudfrans, vooral na de verovering door de Normandiërs in 1066. Weer enkele eeuwen later werden er met name uit het Latijn en Oudgrieks veel woorden geleend, zoals wetenschappelijke termen. Van de huidige Engelse woordenschat is in totaal circa 60% ontleend aan het Oudfrans en Latijn.

De grammaticale structuur van het hedendaagse Engels is nog steeds overwegend Germaans, op enkele aan de Romaanse talen ontleende zinsconstructies na. Men noemt het Engels daarom soms ook wel een "brugtaal" tussen de wereld van de Germaanse en die van de Romaanse talen.

Afbakeningen

[bewerken | brontekst bewerken]

Het Engels wordt doorgaans als volgt geperiodiseerd:

Hedendaagse maatschappelijke betekenis en gebruik

[bewerken | brontekst bewerken]
EN: Engels gesymboliseerd door taalcode ISO 639-1

Het Engels is met name sinds de 20e eeuw de invloedrijkste taal ter wereld geworden, door een combiantie van diverse factoren.

Ten eerste is dit het gevolg geweest van de Britse koloniale expansie in de 19e eeuw. De verspreiding van de Engelse taal vanaf de Britse eilanden over een groot deel van de rest van de wereld begon met de groei van het Britse Rijk, en aan het eind van de 19e eeuw was deze verspreiding min of meer voltooid.[5] Het Engels is sindsdien in veel voormalige Britse koloniën altijd de belangrijkste ambtelijke en bestuurlijke taal gebleven.

Daarbij komt vooral ook de zeer sterke culturele en wetenschappelijke invloed vanuit de Verenigde Staten over de hele wereld sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog. Door de groeiende economische en culturele invloed en status van dit in de eerste plaats Engelstalige land als wereldmacht is ook de positie van de Engelse taal als een echte wereldtaal nog veel verder versterkt.[6]

Eerste taal

[bewerken | brontekst bewerken]

Engels is de officiële taal van onder andere Australië, Belize, Nieuw-Zeeland en Nigeria, en een van de officiële talen van onder andere Canada, Ierland en Zuid-Afrika. Engels fungeert de facto als officiële taal van het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten van Amerika.

Landen en staten van de wereld waar het Engels een officiële of de facto officiële functie vervult.
■ Landen en staten waar het Engels de officiële taal is of de moedertaal van de meerderheid.
■ Landen en staten waar het Engels een officiële maar niet de meest gesproken taal is.

Wordt er louter gekeken naar het aantal eerstetaalsprekers, dan wordt het Engels hierin in aantal overtroffen door zowel het Mandarijn als het Spaans.[1][7]

"Engels" vs. de "Angelsaksische wereld"

[bewerken | brontekst bewerken]

De gezamenlijke Engelstalige landen en hun gewoonten worden soms aangeduid als Angelsaksisch, om verwarring te voorkomen met de andere betekenis van 'Engels', namelijk 'uit Engeland'.

Gebruik als tweede taal/lingua franca

[bewerken | brontekst bewerken]

Modern Engels wordt wel betiteld als de eerste echte wereldwijde lingua franca.[8][6] Het wordt door een zeer groot deel van de wereldbevolking als tweede taal gesproken. Dit is het geval bij de internationale communicatie op de gebieden van wetenschap, techniek en het wereldwijde politieke en economische verkeer. Het is de belangrijkste internationale voertaal voor bijvoorbeeld luchtvaart, toerisme, radio, diplomatie, geneeskunde, informatica en in de zakenwereld.[9]

Taalkundigen als David Crystal wijzen er in dit verband op dat een van de gevolgen van de groei van het Engels, net als andere Europese gesproken talen, is dat de taalkundige diversiteit op veel plekken ter wereld verloren gaat, vooral in Australazië en Noord-Amerika.

In het onderwijs

[bewerken | brontekst bewerken]

Een initiatief van de Universiteit van Cambridge is de University of Cambridge ESOL examination een serie examens die de beheersing van de Engelse taal toetst van personen die Engels niet als moedertaal spreken. Wereldwijd nemen jaarlijks twee miljoen mensen deel aan de examens, die in meer dan 130 landen worden afgenomen.

Het Engels is in het onderwijs in Nederland voor veel mensen hun tweede taal, en voor een aantal hun eerste taal. In Vlaanderen is het de derde taal. In het voortgezet onderwijs is Engels een verplicht eindexamenvak.

Woordenschat

[bewerken | brontekst bewerken]

Het Engels heeft vergeleken met de meeste andere talen een zeer grote woordenschat. Dit ligt onder andere aan het feit dat er vaak twee (of soms nog wat meer) woorden zijn voor één begrip: een Germaans erfwoord en een Romaans leenwoord (zo betekenen bijvoorbeeld freedom en liberty allebei 'vrijheid'). Het verschil in gebruik wordt grotendeels bepaald door het register: de woorden met een Germaanse oorsprong zijn vooral gebruikelijk in het dagelijks leven, terwijl veel Romaanse synoniemen eerder tot de formele geschreven taal behoren.[noten 1] Nog een andere factor van belang is hier dat de Engelse taal, als gevolg van de zeer grote geografische spreiding, in contact is gekomen met allerlei verschillende culturen en hun eigen talen, waarvan weer allerlei woorden werden overgenomen.

Het totale aantal woorden in de Engelse taal is onderwerp van discussie, maar volgens de Oxford Dictionary zijn het er minimaal 500.000.

Naar aanleiding van een onderzoek dat werd uitgevoerd op 80.000 woorden in de Shorter Oxford Dictionary (derde editie) in 1973[10] wordt de oorsprong van de Engelse woorden als volgt ingeschat:

Franse oorsprong

[bewerken | brontekst bewerken]

Een groot deel van de Engelse woordenschat is van Franse of langues d'oïl-oorsprong. Deze woorden werden overgenomen in het Engels via de Anglo-Normandische taal die werd gesproken door de bovenklasse in Engeland in de eeuwen na de Normandische verovering van Engeland. Woorden van Normandisch-Franse herkomst zijn onder andere competition, mountain, art, table, publicity, police, role, routine, machine en force. In de loop van de tijd zijn deze woorden verder verengelst, waardoor ze beter passen bij de Engelse regels op het gebied van fonologie, uitspraak en spelling.

Sommige Franse woorden werden pas later overgenomen, van de 17e tot de 19e eeuw, toen het Frans de dominante taal was van de westerse internationale politiek en handel. Deze woorden kunnen normaal gesproken van de andere worden onderscheiden, doordat ze de Franse regels voor uitspraak en spelling met inbegrip van diakritische tekens hebben behouden. Het zijn vaak ook frases in plaats van losse woorden. Voorbeelden hiervan zijn façade, table d'hôte en affaire de cœur. Typisch voor deze woorden en frasen is dat ze hun oorspronkelijke Franse spelling en uitspraak hebben behouden, omdat historisch gezien de nadruk werd gelegd op de Franse herkomst om te benadrukken dat de gebruiker van de woorden goed opgeleid en wel bereisd was, wat duidde op een hogere sociale status van de gebruiker.

Nederlandse woorden in het Engels

[bewerken | brontekst bewerken]
Zie Lijst van Nederlandse leenwoorden in het Amerikaans-Engels voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Het Nederlands heeft ook een aanzienlijke bijdrage geleverd aan het Engels, vooral in woorden die te maken hebben met de scheepvaart. Enkele redelijk gangbare Engelse (vaak Amerikaanse) woorden met een Nederlandse oorsprong zijn: cookie (koekje), cruise (doorkruisen), dike (dijk), Santa Claus (van Sinterklaas), waffle (wafel), bourse (beurs) en yacht (jacht (boot)). Ook het woord apartheid is een woord dat via Zuid-Afrika van het Nederlands naar het Engels verhuisd is.

Spelling

[bewerken | brontekst bewerken]

Het Engels heeft een zeer diepe orthografie, dat wil zeggen, er is weinig verband tussen uitspraak en schrijfwijze. 44 klanken kunnen op 75 hoofdwijzen worden geschreven. Het leren gaat makkelijker als uitgegaan wordt van 75 fonogrammen en 31 spellingregels, die ook worden gebruikt bij het leren van Engels aan dyslectici, zoals Denise Eide beschrijft in haar boek Uncovering the Logic of English. Volgens onderzoeker Eraldo Paulesu van de Milaanse universiteit is dit er de oorzaak van, dat in Engelstalige landen tweemaal zoveel dyslexie-diagnoses worden gesteld als in Italië. In het Italiaans worden 25 klanken op slechts 33 verschillende wijzen geschreven. Het Italiaans laat zich echter moeilijk met het Engels vergelijken, omdat het Engels drie keer zoveel klinkers heeft.

Die onregelmatigheid van de Engelse spelling en uitspraak kan geïllustreerd worden met het gedicht The Chaos van Charivarius.

Varia

[bewerken | brontekst bewerken]
  • De officiële "taaldag van de Verenigde Naties voor het Engels" wordt wereldwijd gevierd op 23 april.[11]

Zie ook

[bewerken | brontekst bewerken]
Zoek Engels op in het WikiWoordenboek.
Zie de categorie English language van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.
Werken van of over dit onderwerp zijn te vinden op de pagina Engels op Wikisource.
Wikibooks heeft meer over dit onderwerp: Engels.
Overgenomen van "https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Engels&oldid=71399159"