Apsyrtos

Apsyrtos
Ἄψυρτος
	królewicz kolchidzki
	; Medea w ucieczce poświęcająca Apsyrtosa; (mal. Herbert J. Draper, 1904)
Inne imiona	Absyrtos
Występowanie	mitologia grecka
	Rodzina
Ojciec	Ajetes
Rodzeństwo	Medea

Apsyrtos, Absyrtos (gr. Ἄψυρτος Ápsyrtos, łac. Absyrtus) – w mitologii greckiej królewicz kolchidzki.

Był synem króla Kolchidy Ajetesa i młodszym (przyrodnim)^[a] bratem Medei. Uciekając wraz z Jazonem przed Ajetesem, Medea porwała go ze sobą jako zakładnika. W trakcie ucieczki, dla opóźnienia pogoni zamordowała go i poćwiartowała jego zwłoki wrzucając je do morza. Ajetes wstrzymał wówczas pościg, nakazując zebranie szczątków syna, aby sprawić mu godny pogrzeb^[1]^[2] w najbliższej przystani^[b].

Natomiast według literackiej wersji Apolloniosa z Rodos podanej w Argonautykach (IV, 305nn), Apsyrtos był dorosłym bratem Medei. Kiedy Jazon z Medeą i Argonautami uciekali ze zdobytym złotym runem, wysłany przez ojca dowodził okrętami pogoni i wojownikami z Kolchidy. Wprawdzie doścignął ich Argo u ujścia rzeki Ister (Dunaj), lecz Jazon przy pomocy Medei zwabił go do tamtejszej świątyni Artemidy, zdradziecko zabił, a rozczłonkowane ciało wrzucił do rzeki, powstrzymując dalszy pościg jego wojownków^[3]. Podobnie jak w poprzedniej wersji mitu, ze zbrodni tej Medeę później oczyściła jej ciotka, czarodziejka Kirke^[4].

Imię Apsyrtos nosił także grecki lekarz z Bitynii opiekujący się końmi (hipiatra) w wojskach Konstantyna I Wielkiego. Uczestniczący w jego kampanii przeciw Sarmatom (332-334), był autorem dwóch ksiąg o weterynarii stanowiących fundamentalne źródło dla jego następców w tej dziedzinie^[5].

Uwagi

↑ Por. Lucyna Stankiewicz: Ilustrowany słownik mitologii greckiej i rzymskiej, Wrocław: Ossolineum, s. 47. Jego pochodzenie od matki szczegółowo przedstawia William Smith w Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology, dz. cyt.
↑ Jak za Argonautykami Apollodorosa podaje też Owidiusz (Tristia III 9,1), miało nią być Tomis (gr. Τόμοι), którego nazwę wywodzono od temno (τέμνω) – rozcinać, rozczłonkowywać.

Przypisy

↑ Słownik kultury antycznej. Grecja – Rzym (pod red. Lidii Winniczuk). Warszawa: Wiedza Powszechna, 1988, s. 281, ISBN 83-214-0406-5.
↑ Jan Parandowski: Mitologia. Wierzenia i podania Greków i Rzymian. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1989, s. 170, ISBN 83-210-0677-9.
↑ Pierre Grimal: Słownik mitologii greckiej i rzymskiej. Wrocław: Ossolineum, 1997, s. 40, ISBN 83-0404-389-0.
↑ Pierre Grimal: Słownik mitologii greckiej i rzymskiej, dz. cyt., s. 185.
↑ Max Wellmann: Apsyrtos (2). Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. T. II/1. Stuttgart: J.B. Metzler, 1895, kol. 286.

Linki zewnętrzne

Absyrtos w Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie (pod red. W.H. Roschera). T. 1/1. Leipzig: B.G. Teubner, 1886, kol. 3-4
Absyrtus w William Smith: Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology. T. 1. Boston: Little, Brown & Co, 1867, s. 3-4

[1] Por. Lucyna Stankiewicz: Ilustrowany słownik mitologii greckiej i rzymskiej, Wrocław: Ossolineum, s. 47. Jego pochodzenie od matki szczegółowo przedstawia William Smith w Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology, dz. cyt.

[4] Jak za Argonautykami Apollodorosa podaje też Owidiusz (Tristia III 9,1), miało nią być Tomis (gr. Τόμοι), którego nazwę wywodzono od temno (τέμνω) – rozcinać, rozczłonkowywać.

[2] Słownik kultury antycznej. Grecja – Rzym (pod red. Lidii Winniczuk). Warszawa: Wiedza Powszechna, 1988, s. 281, ISBN 83-214-0406-5.

[3] Jan Parandowski: Mitologia. Wierzenia i podania Greków i Rzymian. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1989, s. 170, ISBN 83-210-0677-9.

[5] Pierre Grimal: Słownik mitologii greckiej i rzymskiej. Wrocław: Ossolineum, 1997, s. 40, ISBN 83-0404-389-0.

[6] Pierre Grimal: Słownik mitologii greckiej i rzymskiej, dz. cyt., s. 185.

[7] Max Wellmann: Apsyrtos (2). Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. T. II/1. Stuttgart: J.B. Metzler, 1895, kol. 286.

[a]

[1]

[2]

[b]

[3]

[4]

[5]