Dialekt algierski
| Obszar | |||
|---|---|---|---|
| Liczba mówiących |
42 milionów (2022)[1] | ||
| Pismo/alfabet | |||
| Klasyfikacja genetyczna | |||
| Status oficjalny | |||
| Ethnologue | 3 środek szerszej komunikacji↗ | ||
| Kody języka | |||
| ISO 639-3 | arq | ||
| IETF | arq | ||
| Glottolog | alge1239 | ||
| Ethnologue | arq | ||
| Dialekty | |||
| Zachodnioalgierski dialekt języka arabskiego Wschodnioalgierski dialekt języka arabskiego | |||
| Występowanie | |||
 Mapa rozmieszczenia geograficznego różnych dialektów języka arabskiego uznawanych za języki przez standard ISO 639-3, w tym języki kreolskie oparte na języku arabskim, ale z wyłączeniem języków judeoarabskich. Dialekt algierski (algierski arabski) | |||
| W Wikipedii | |||
| |||
| Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu. | |||
Dialekt algierski, nazywany również algierskim arabskim (arab. الدارجة الجزائرية), a w języku ojczystym jako Dziria, Dardża lub Derdża – dialekt języka arabskiego mówiony w Algierii. Należy on do kontinuum dialektalnego dialektu maghrebskiego i jest w większości zrozumiały w dialektach tunezyjskich i marokańskich[2]. Dardża (arab. الدارجة) oznacza „dialekt codzienny/potoczny”.
Podobnie jak inne odmiany języka arabskiego maghrebskiego, dialekt algierski ma głównie semickie słownictwo. 20% słów w dialekcie algierskim pochodzi z języka arabskiego, a 34% słów algierskich jest nim inspirowanych[3]. Zawiera wpływy berbreyjskie, punickie i afrykańskie[4], a także zapożyczenia z języka francuskiego, arabskiego andaluzyjskiego, tureckiego osmańskiego i hiszpańskiego. Zapożyczenia berberyjskie stanowią od 8% do 9% jego słownictwa[5].
Użycie
[edytuj | edytuj kod]Według danych z 2022 roku dialektem algierskim posługiwało się łącznie 42 milionów osób; dla 36 milionów osób jest on ojczystym, a dla 5,7 miliona drugim językiem[1].
Poza nieformalna komunikacją, dialekt algierski jest rzadko używany. W 2008 roku książka Mały Książę została przetłumaczona na algieski arabski. Pierwsza powieść napisana w tym języku została wydana przez Rabeh Sebaa w 2021 roku i nosi tytuł Fahla[6].
Dialekty
[edytuj | edytuj kod]Klasyfikacja dialektów algierskich jest szczególnie trudna ze względu na ukształtowanie geograficzne kraju, umożliwiające powstawanie grup odizolowanych użytkowników, a także ze względu na mieszanie się dialektów w ośrodkach miejskich. Mimo to dialekty arabskie można podzielić na dwie genetycznie różne grupy: dialekty przedhilalijskie i hilalijskie[7][8].
Dialekt algierski dzieli się na trzy dialekty hilalijskie (wschodni hilalijski, centralny hilalijski i dialekty mâqil)[8], oraz na cztery dialekty prehilalijskie[8].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- 1 2 Algerian Arabic. Ethnologue. [dostęp 2026-06-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-06-20)]. (ang.).
- ↑ Abdel Kader Chanderli: Languages of Algeria. [w:] Britannica [on-line]. [dostęp 2026-06-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-12-31)]. (ang.).
- ↑ Salima Harrat, Karima Meftouh, Mourad Abbas, Kamel Samaili: Building Resources for Algerian Arabic Dialect. 2014, seria: 15th Annual conference of the International Speech Communication Association. DOI: 10.13140/RG.2.1.3963.6000. [dostęp 2026-06-20]. (ang.).
- ↑ Haspelmath i Tadmor 2009 ↓, s. 195.
- ↑ Wexler 2012 ↓, s. 174.
- ↑ Par Ali Boukhlef: Rabeh Sbaa : « L’algérien n’est pas un dialecte, c’est une langue à part entière ». Middle East Eye, 2022-06-03. [dostęp 2026-06-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-05-22)]. (fr.).
- ↑ Kees Versteegh: Dialects of Arabic. Maghreb Dialects. The Arabic Language, 1997. [dostęp 2026-06-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-07-15)]. (ang.).
- 1 2 3 Dominique Caubet: Questionnaire de dialectologie du Maghreb. leiop.unizar.es. s. 74. [dostęp 2026-06-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-11-12)]. (hiszp.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Martin Haspelmath, Uri Tadmor: Loanwords in the World's Languages: A Comparative Handbook. Walter de Gruyter, 22 grudnia 2009. ISBN 978-3-11-021844-2. [dostęp 2026-06-20]. (ang.).
- Paul Waxler: The Non-Jewish Origins of the Sephardic Jews. State University of New York Press, 1 lutego 2012. ISBN 978-1-4384-2393-7. [dostęp 2026-06-20].
