Haptonema

Haptonema – organellum komórkowe przypominające wić występujące u haptofitów, służące do pobierania pokarmu.

Schemat budowy haptofita. Haptonema oznaczona numerem 1

Haptonema jest podłużnym, cienkim wyrostkiem umieszczonym między dwiema zwykłymi wiciami. W odróżnieniu od nich nie ma funkcji lokomotorycznej. U niektórych gatunków jest ledwo zauważalnym wyrostkiem, podczas gdy u innych jest dłuższa niż komórka. Z reguły jest spiralnie skręcona. Podobieństwo do wici wyraża się nie tylko w wyglądzie zewnętrznym, ale również w budowie wewnętrznej, jako że u jej podstawy znajduje się zestaw mikrotubul. Różnią się jednak ich układem. Mikrotubule u podstawy haptonemy są łukowato zagłębione w retikulum endoplazmatycznym. Tworzą krąg o średnicy ok. 100 nm. U podstawy jest ich sześć lub siedem, a liczba ta zmniejsza się do trzech na końcu.

Haptonema potrafi bardzo szybko zginać się i prostować. Gdy wiciowiec pływa, do wysuniętej ku przodowi haptonemy przyczepiają się drobne cząstki pokarmu, takie jak bakterie. Wtedy organellum zgina się, przenosząc je w region komórki nieokryty tarczkami, gdzie mogą zostać wchłonięte do jej wnętrza na drodze fagocytozy.

Początkowo haptofitów nie wyodrębniano spośród złotowiciowców, które najczęściej mają dwie wici, a haptonemę uważano za trzecią, nietypową wić, o funkcjach innych niż ruch, np. jako organellum dotykowe. Ponieważ haptofity są zdolne do fotosyntezy, haptonema umożliwia im miksotrofię.