Irisosaurus

*Irisosaurus*
	Peyre de Fabrègues, 1942
	Okres istnienia: 201–190 mln lat temu PreꞒ Ꞓ O S D C P T J K Pg N Q
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	zauropsydy
Podgromada	diapsydy
Nadrząd	dinozaury
Rząd	dinozaury gadziomiedniczne
Podrząd	zauropodomorfy
Infrarząd	anchizaury
Rodzaj	Irisosaurus
	Multimedia w Wikimedia Commons

Irisosaurus – wymarły rodzaj dinozaurów gadziomiednicznych z grupy zauropodomorfów, żyjący w jurze wczesnej w hettangu na terenie dzisiejszych Chin.

Odkrycie i nazwa

Holotypowy okaz, oznaczony CVEB 21901 został wydobyty w 2018 roku ze skał formacji Fengjiahe w powiecie Yimen w prowincji Junnan przez Claire Peyre de Fabrègues et. al.^[1]. W 2020 roku takson został opisany jako nowy rodzaj dinozaura, nazwany Irisosaurus yimenensis. Nazwa rodzajowa, „irisosaurus” odwołuje się do charakterystycznych dla prowincji Junnan iryzujących chmur^[2], nazwa gatunkowa „yimensis” wskazuje na obszar znalezienia skamieniałości, powiat Yimen^[3].

Opisu holotypu Irisosaurus dokonano na podstawie niekompletnego szkieletu, na który składają się: fragment lewej kości szczękowej, fragment lewej kości zębowej, trzy zęby, 5 niekompletnych kręgów szyjnych, 3 niekompletne kręgi grzbietowe, niemal w całości zachowane kończyny przednie (kości krucze, barkowe, łokciowe, ramienne oraz kości nadgarstków, śródręczy i palców) oraz fragment kości kulszowej^[1].

Pomimo różnic anatomicznych Irisosaurus uważany jest za takson siostrzany muszaura^[1].

Opis

Na podstawie opisu materiału zespół Peyre de Fabrègues et. al. szacuje długość Irisosaurus na ok. 5 metrów^[1]. Irisosaurus poruszał się na dwóch kończynach, wspomagając się chwytnymi łapami^[1].

W odróżnieniu od większości wczesnojurajskich zauropodomorfów, Irisosaurus posiadał na żuchwie znacznie mniej otworów nerwowo-naczyniowych oraz nie miał dołu przedoczodołowego^[1]. Zachowane zęby Irisosaurus, podobnie jak u junnanozaura nie posiadały piłkowanych krawędzi, jak u większości przedstawicieli zauropodomorfów^[1]. Prowadzi to badaczy do konkluzji, że żyjące w tym rejonie zauropodomorfy posiadały wyspecjalizowaną dietę roślinną, inną niż u większości pokrewnych im taksonów.

Przypisy

1 2 3 4 5 6 7 Claire Peyre deC.P. Fabrègues Claire Peyre deC.P. i inni, A new species of early-diverging Sauropodiformes from the Lower Jurassic Fengjiahe Formation of Yunnan Province, China, „Scientific Reports”, 10 (1), 2020, DOI: 10.1038/s41598-020-67754-4, ISSN 2045-2322, PMID: 32620800, PMCID: PMC7335049 [dostęp 2026-03-14] (ang.).
↑ Dynamic rainbow clouds captured in Ning'er, SW China's Yunnan [online], People's Daily Online, 30 listopada 2023 [dostęp 2026-03-14] .
↑ Claire Peyre deC.P. Fabrègues Claire Peyre deC.P. i inni, Author Correction: A new species of early-diverging Sauropodiformes from the Lower Jurassic Fengjiahe Formation of Yunnan Province, China, „Scientific Reports”, 10 (1), 2020, DOI: 10.1038/s41598-020-74208-4, ISSN 2045-2322, PMID: 33028950, PMCID: PMC7542162 [dostęp 2026-03-14] (ang.).

[:0-1] 1 2 3 4 5 6 7 Claire Peyre deC.P. Fabrègues Claire Peyre deC.P. i inni, A new species of early-diverging Sauropodiformes from the Lower Jurassic Fengjiahe Formation of Yunnan Province, China, „Scientific Reports”, 10 (1), 2020, DOI: 10.1038/s41598-020-67754-4, ISSN 2045-2322, PMID: 32620800, PMCID: PMC7335049 [dostęp 2026-03-14] (ang.).

[2] Dynamic rainbow clouds captured in Ning'er, SW China's Yunnan [online], People's Daily Online, 30 listopada 2023 [dostęp 2026-03-14] .

[3] Claire Peyre deC.P. Fabrègues Claire Peyre deC.P. i inni, Author Correction: A new species of early-diverging Sauropodiformes from the Lower Jurassic Fengjiahe Formation of Yunnan Province, China, „Scientific Reports”, 10 (1), 2020, DOI: 10.1038/s41598-020-74208-4, ISSN 2045-2322, PMID: 33028950, PMCID: PMC7542162 [dostęp 2026-03-14] (ang.).

[1]

[2]

[3]