Sztorm
Sztorm (z ang. Storm i z niem. Sturm) – zjawisko meteorologiczne, występujące nad obszarami mórz i oceanów w postaci silnego, porywistego, długotrwałego wiatru o sile nie mniejszej niż 8° w skali Beauforta. Pogodzie sztormowej zwykle towarzyszy odpowiednio silne falowanie powierzchni wody (stan morza). Często występują również rzęsiste deszcze, znacznie ograniczające widzialność. W razie prognozowanego sztormu, jednostki o mniejszej dzielności morskiej zwykle nie opuszczają portu, a te będące w morzu starają się znaleźć schronienie w porcie lub na osłoniętym kotwicowisku. Jednak przebywanie w czasie silnego sztormu (czy huraganu) w porcie bez dostatecznej osłony czy na nie dostatecznie osłoniętym kotwicowisku może być bardziej niebezpieczne, niż sztormowanie na wodach otwartych.
Dla zapobiegania niszczenia wybrzeża morskiego przez sztormowe fale (abrazja) bywają budowane odpowiednie umocnienia.
Sztormy na Bałtyku
[edytuj | edytuj kod]Źródła historyczne odnotowały wiele razy niszczące sztormy na Bałtyku.
- 1624
- 20 lutego 1624 roku nagłe uderzenie silnego wiatru z północnego wschodu spowodowało rozległe zniszczenia nie tylko w Greifswald, Stralsundzie i Wolinie, lecz także w Wismarze, Lubece oraz w innych miejscowościach położonych wzdłuż wybrzeża, uszkadzając zabudowania, umocnienia i przeprawy[1].
- 1649
- Na fragmencie wybrzeża Morza Bałtyckiego – od okolic Rostocku przez Wismar i Lubeckę po Holsztyn – wystąpił gwałtowny sztorm z kierunku północno-wschodniego. Poziom wody podniósł się wówczas o około jeden łokieć ponad stan odnotowany w 1625 roku, a napór żywiołu doprowadził do zniszczenia wszystkich mostów i tam[2].
- 1693
- Szczególnie silny sztorm[3]
- 25 października (według kalendarza juliańskiego) nad Kamieniem Pomorskim nadciągnął gwałtowny sztorm z północy, połączony z zamiecią śnieżną, który w dniach 26 i 27 spowodował poważne zniszczenia i wywołał powszechną trwogę[4].
- 17 grudnia w Gdańsku silny wiatr z północy spowodował spiętrzenie wody przy ujściu Wisły i wyrządził znaczne zniszczenia w wale ochronnym przy śluzie[4].
- 1694
- Między 10 a 11 lutego (według kalendarza juliańskiego), przy utrzymującym się przez długi czas silnym wietrze ze wschodu, doszło do wyjątkowo wysokiego wezbrania. Woda zalała wówczas całe Eckernförde, a w tamtejszym kościele sięgnęła około jednego łokcia wysokości[5].
- 1718
- Z kierunków zachodniego i południowo-zachodniego nadciągnęła sztormowa wichura, która na zalewie spiętrzyła wodę morską i lód. Wskutek tego utrudniony został odpływ wód Pregoły, co doprowadziło do zalania starego miasta oraz części zajazdu. Poziom wody przewyższał stan odnotowany w 1669 roku[6].
- 1730
- 17 grudnia w Kamieniu Pomorskim i Wolinie odnotowano silny sztorm połączony z podniesieniem poziomu wody. Wichura zerwała most, powodując znaczne zniszczenia[7]. Tego samego dnia w Kołobrzegu wystąpiła fala sztormowa, w wyniku której całkowicie zniszczono port.
- 23 grudniu na morzu rozpętała się tak silna burza, że kilka statków handlowych zerwało się z kotwic i zostało zniesionych na otwarte wody, a następnie wyrzuconych na mielizny[8].
- 1771
- 20 listopada odnotowano serię katastrof morskich na Morzu Bałtyckim, w których ucierpiały liczne okręty handlowe. Incydenty miały miejsce w rejonach Sund, Gothenburga, Rewla, Rygi, Gdańska i Cronhnstadu. Brak jest informacji o podobnych zdarzeniach w innych portach. Zdarzenia te stanowiły część powtarzających się od kilku tygodni wypadków na tym akwenie[9].
- 1785
- 27 września: odnotowany w gdańskiej prasie silny sztorm 1785 spowodował zatonięcie brytyjskiego statku „General Carleton” w okolicy Dębek[10].
W Polsce sztormy o ogromnej sile wystąpiły zimą 1913/1914, 1917/1918 i 1921/1922. Niemieckie służby ochrony wybrzeża zanotowały, że w latach 1872–1925 na trzykilometrowym odcinku wybrzeża koło Darłowa ląd cofnął się o 70–100 metrów. W roku 1884 fale zmyły w Darłówku kilka domów. W pamięci mieszkańców wybrzeża pozostały wielkie sztormy z roku 1955, 1962, a także ze stycznia 1983 oraz ze stycznia i lutego 1993. Żywioł morza pożarł plażę, kawałki wydm i niektóre urządzenia techniczne zimą 2007. Urząd Morski w Słupsku, gospodarz wybrzeża od Dźwirzyna pod Kołobrzegiem po Łebę, wyliczył straty sztormowe z 2007 na ponad 18 milionów złotych. Runęły 652 drzewa, wielkie szkody powstały w Kołobrzegu w rejonie Szańca Wschodniego oraz w Dźwirzynie.[potrzebny przypis]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Girguś 2022 ↓, s. 25-26.
- ↑ Girguś 2022 ↓, s. 35-36.
- ↑ Girguś 2022 ↓, s. 84.
- 1 2 Girguś 2022 ↓, s. 85.
- ↑ Girguś 2022 ↓, s. 86.
- ↑ Girguś 2022 ↓, s. 111.
- ↑ Girguś 2022 ↓, s. 120.
- ↑ Girguś 2022 ↓, s. 121.
- ↑ Girguś 2022 ↓, s. 151.
- ↑ Wrak W-32 za Narodowe Muzeum Morskie w Gdańsku: Wrak W-32 – pozostałości angielskiego statku „General Carleton”. [dostęp 2008-12-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2 października 2011)]. (pol.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]
- Ryszard Girguś: Wyjątki ze źródeł historycznych o nadzwyczajnych zjawiskach hydrologicznych i meteorologicznych na ziemiach polskich w latach 1601-1920. Warszawa: Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej Państwowy Instytut Badawczy, 2022. ISBN 978-83-64979-43-9. OCLC 1309402289.
- Józef Narkowicz. Gniew Neptuna. „Kołobrzeskie wiadomości”. Lipiec-wrzesień. Numer 17. s. 5.
