gelmek

Türkçe

Köken

Osmanlı Türkçesi گلمك‎ (gelmek) sözcüğünden devralındı.

Söyleniş

• IPA^(anahtar): /ɟelˈmec/
• Heceleme: gel‧mek

Eylem

gelmek (üçüncü tekil şahıs geniş zaman çekimi gelir).

1. Ulaşmak, varmak
   • Suat Bey hastalanmış, bir hafta evvel İstanbul'a gelmiş, sanatoryumdaymış, o da oraya gidiyordu.

     — Ahmet Hamdi TANPINAR, 2022, 39. baskı, Huzur, s. 112, Dergâh Yayınları
2. Bir yerden getirmek
   • "Adamı Ödemiş’ten aldım geldim, her masrafını çektim." - Necati Cumalı
3. Oturmaya, ziyarete gitmek:
   • Dün akşam amcamlar bize geldi.
4. İsabet etmek
   • Attığı top gözüme geldi.
5. Varlığını sürdürmek, yaşamak, intikal etmek
   • Eski çağlardan birçok anıt çağımıza kadar gelmiştir.
6. Ortaya çıkmak, doğmak.
7. Belli bir zamana ulaşmak.
8. Kadar olmak.
   • Boyu ancak omzuna geliyor.
9. Çıkmak, yönelmek.
   • Merak etme, ondan kimseye kötülük gelmez.
10. İzlemek, takip etmek.
    • Çocuklar arkadan geliyordu.
11. Bir yerden alınıp bir yere ulaştırılmak.
    • Kahve Brezilya'dan geliyor.
12. Katılmak, eklenmek
    • Türkçede ekler kelimelerin sonuna gelir.
13. türemek
    • Öte yandan o "garip"in nasıl çatıldığı da önemli. Garip zaten etimolojik olarak dışarıya, dışarılıya işaret eder, tıpkı strange ya da bu İngilizce kelimenin geldiği Fransızca ètrange gibi (ki o da Latince extraneus'tan gelir.)

      — Kutlukhan KUTLU, 2025, “Tolkien'de Yolun Yücelikleri ve İncelikleri”, Notos, 105. sayı, s. 40
14. Daha önce üzerinde durulmuş olan bir konuya yeniden dönmek
    • Şimdi sözü burada kesip asıl konumuza gelelim.
15. Sonuç çıkmak.
    • Bu davranışlardan ne gelir bilinmez.
16. Dayanmak, tahammül etmek.
    • Birazcık üşütmeye gelmiyor, hemen hastalanıyor.
17. Kendine yapılan herhangi bir davranış veya durumu iyi karşılamak
    • "Kadri o adamlardandır ki iyi davranmaya, yüz vermeye gelmez." - Memduh Şevket Esendal
    • "Bizim baştan savma işe gelmediğimizi bilirsin." - Refik Halit Karay
18. Bir şeye sonradan inanmak, doğruluğuna hak vermek, eğilim göstermek, kabul etmek:
    • Dediğime geldiniz mi?
19. Etkisini herhangi bir biçimde göstermek.
    • Buranın havası iyi geldi.
20. Kazanılmak, sağlanılmak
    • "Allah sağlık versin cümlemize, pa­ra bir biçimde geliyor."

      — Emrah POLAT, 2014, Alocu Tilki'nin Serencamı, s. 91, İletişim Yayınları
21. uymak
    • Bu ayakkabı sana küçük gelir.
22. Olmak, bir şeye uğramak:
    • Başımıza bir bela geldi.
23. Özellikle sıvı nitelikli şeylerin akması.
    • Penisinin büyüklüğüyle övünen erkekleri fazla sevmem. Ancak gelmesini geciktirebiliyorsa hoşlanırım.

      — Mehtap KANDEMİR, 2000, Komple Muamele, s. 108, Parantez Yayınları
24. Düşmek, rast gelmek
    • Buraya ışık gelmiyor.
25. Görünmek, sanılmak
    • "Baygın da olsa yabancı bir kadını böyle kucağında tutmak ona pek ayıp bir şey gibi geldi." - Haldun Taner
26. Uygun düşmek.
    • "Caddelerde oturmaya gelmez." - Ömer Seyfettin
27. Başlamak, ortaya çıkmak.
28. Mal olmak.
    • Bu bardakların tanesi yüz liraya geldi.
29. Biriyle birlikte gitmek
    • Ben İstanbul'a gidiyorum, benimle gelir misiniz?
30. bir şeye uğramak, olmak
    • Başımıza bir bela geldi. Felç gelmek.
31. Herhangi bir sırada bulunmak:
    • birinci gelmek.

Çekimleme

gelmek eyleminin çekimi

olumlu çekimler
			tekil			çoğul
			ben	sen	o	biz	siz	onlar
bildirme (haber) kipleri	belirli geçmiş	basit	geldim	geldin	geldi	geldik	geldiniz	geldiler
		hikâye	geldiydim	geldiydin	geldiydi	geldiydik	geldiydiniz	geldiydiler
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	geldiysem	geldiysen	geldiyse	geldiysek	geldiyseniz	geldiyseler geldilerse
	belirsiz geçmiş	basit	gelmişim	gelmişsin	gelmiş	gelmişiz	gelmişsiniz	gelmişler
		hikâye	gelmiştim	gelmiştin	gelmişti	gelmiştik	gelmiştiniz	gelmiştiler
		rivayet	gelmişmişim	gelmişmişsin	gelmişmiş	gelmişmişiz	gelmişmişsiniz	gelmişmişler
		şart	gelmişsem	gelmişsen	gelmişse	gelmişsek	gelmişseniz	gelmişseler gelmişlerse
	geniş	basit	gelirim	gelirsin	gelir	geliriz	gelirsiniz	gelirler
		hikâye	gelirdim	gelirdin	gelirdi	gelirdik	gelirdiniz	gelirdiler
		rivayet	gelirmişim	gelirmişsin	gelirmiş	gelirmişiz	gelirmişsiniz	gelirmişler
		şart	gelirsem	gelirsen	gelirse	gelirsek	gelirseniz	gelirseler gelirlerse
	şimdiki	basit	geliyorum	geliyorsun	geliyor	geliyoruz	geliyorsunuz	geliyorlar
		hikâye	geliyordum	geliyordun	geliyordu	geliyorduk	geliyordunuz	geliyordular
		rivayet	geliyormuşum	geliyormuşsun	geliyormuş	geliyormuşuz	geliyormuşsunuz	geliyormuşlar
		şart	geliyorsam	geliyorsan	geliyorsa	geliyorsak	geliyorsanız	geliyorsalar geliyorlarsa
	gelecek	basit	geleceğim	geleceksin	gelecek	geleceğiz	geleceksiniz	gelecekler
		hikâye	gelecektim	gelecektin	gelecekti	gelecektik	gelecektiniz	gelecektiler
		rivayet	gelecekmişim	gelecekmişsin	gelecekmiş	gelecekmişiz	gelecekmişsiniz	gelecekmişler
		şart	geleceksem	geleceksen	gelecekse	geleceksek	gelecekseniz	gelecekseler geleceklerse
dilek (tasarlama) kipleri	istek	basit	geleyim	gelesin	gele	gelelim	gelesiniz	geleler
		hikâye	geleydim	geleydin	geleydi	geleydik	geleydiniz	geleydiler
		rivayet	geleymişim	geleymişsin	geleymiş	geleymişiz	geleymişsiniz	geleymişler
		şart	—	—	—	—	—	—
	şart	basit	gelsem	gelsen	gelse	gelsek	gelseniz	gelseler
		hikâye	gelseydim	gelseydin	gelseydi	gelseydik	gelseydiniz	gelseydiler
		rivayet	gelseymişim	gelseymişsin	gelseymiş	gelseymişiz	gelseymişsiniz	gelseymişler
		şart	—	—	—	—	—	—
	gereklilik	basit	gelmeliyim	gelmelisin	gelmeli	gelmeliyiz	gelmelisiniz	gelmeliler
		hikâye	gelmeliydim	gelmeliydin	gelmeliydi	gelmeliydik	gelmeliydiniz	gelmeliydiler
		rivayet	gelmeliymişim	gelmeliymişsin	gelmeliymiş	gelmeliymişiz	gelmeliymişsiniz	gelmeliymişler
		şart	gelmeliysem	gelmeliysen	gelmeliyse	gelmeliysek	gelmeliyseniz	gelmeliyseler gelmelilerse
	emir	basit	—	gel	gelsin	—	gelin geliniz	gelsinler
		hikâye	—	—	—	—	—	—
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	—	—	—	—	—	—
olumsuz çekimler
			tekil			çoğul
			ben	sen	o	biz	siz	onlar
bildirme (haber) kipleri	belirli geçmiş	basit	gelmedim	gelmedin	gelmedi	gelmedik	gelmediniz	gelmediler
		hikâye	gelmediydim	gelmediydin	gelmediydi	gelmediydik	gelmediydiniz	gelmediydiler
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	gelmediysem	gelmediysen	gelmediyse	gelmediysek	gelmediyseniz	gelmediyseler gelmedilerse
	belirsiz geçmiş	basit	gelmemişim	gelmemişsin	gelmemiş	gelmemişiz	gelmemişsiniz	gelmemişler
		hikâye	gelmemiştim	gelmemiştin	gelmemişti	gelmemiştik	gelmemiştiniz	gelmemiştiler
		rivayet	gelmemişmişim	gelmemişmişsin	gelmemişmiş	gelmemişmişiz	gelmemişmişsiniz	gelmemişmişler
		şart	gelmemişsem	gelmemişsen	gelmemişse	gelmemişsek	gelmemişseniz	gelmemişseler gelmemişlerse
	geniş	basit	gelmem	gelmezsin	gelmez	gelmeyiz	gelmezsiniz	gelmezler
		hikâye	gelmezdim	gelmezdin	gelmezdi	gelmezdik	gelmezdiniz	gelmezdiler
		rivayet	gelmezmişim	gelmezmişsin	gelmezmiş	gelmezmişiz	gelmezmişsiniz	gelmezmişler
		şart	gelmezsem	gelmezsen	gelmezse	gelmezsek	gelmezseniz	gelmezseler gelmezlerse
	şimdiki	basit	gelmiyorum	gelmiyorsun	gelmiyor	gelmiyoruz	gelmiyorsunuz	gelmiyorlar
		hikâye	gelmiyordum	gelmiyordun	gelmiyordu	gelmiyorduk	gelmiyordunuz	gelmiyordular
		rivayet	gelmiyormuşum	gelmiyormuşsun	gelmiyormuş	gelmiyormuşuz	gelmiyormuşsunuz	gelmiyormuşlar
		şart	gelmiyorsam	gelmiyorsan	gelmiyorsa	gelmiyorsak	gelmiyorsanız	gelmiyorsalar gelmiyorlarsa
	gelecek	basit	gelmeyeceğim	gelmeyeceksin	gelmeyecek	gelmeyeceğiz	gelmeyeceksiniz	gelmeyecekler
		hikâye	gelmeyecektim	gelmeyecektin	gelmeyecekti	gelmeyecektik	gelmeyecektiniz	gelmeyecektiler
		rivayet	gelmeyecekmişim	gelmeyecekmişsin	gelmeyecekmiş	gelmeyecekmişiz	gelmeyecekmişsiniz	gelmeyecekmişler
		şart	gelmeyeceksem	gelmeyeceksen	gelmeyecekse	gelmeyeceksek	gelmeyecekseniz	gelmeyecekseler gelmeyeceklerse
dilek (tasarlama) kipleri	istek	basit	gelmeyeyim	gelmeyesin	gelmeye	gelmeyelim	gelmeyesiniz	gelmeyeler
		hikâye	gelmeyeydim	gelmeyeydin	gelmeyeydi	gelmeyeydik	gelmeyeydiniz	gelmeyeydiler
		rivayet	gelmeyeymişim	gelmeyeymişsin	gelmeyeymiş	gelmeyeymişiz	gelmeyeymişsiniz	gelmeyeymişler
		şart	—	—	—	—	—	—
	şart	basit	gelmesem	gelmesen	gelmese	gelmesek	gelmeseniz	gelmeseler
		hikâye	gelmeseydim	gelmeseydin	gelmeseydi	gelmeseydik	gelmeseydiniz	gelmeseydiler
		rivayet	gelmeseymişim	gelmeseymişsin	gelmeseymiş	gelmeseymişiz	gelmeseymişsiniz	gelmeseymişler
		şart	—	—	—	—	—	—
	gereklilik	basit	gelmemeliyim	gelmemelisin	gelmemeli	gelmemeliyiz	gelmemelisiniz	gelmemeliler
		hikâye	gelmemeliydim	gelmemeliydin	gelmemeliydi	gelmemeliydik	gelmemeliydiniz	gelmemeliydiler
		rivayet	gelmemeliymişim	gelmemeliymişsin	gelmemeliymiş	gelmemeliymişiz	gelmemeliymişsiniz	gelmemeliymişler
		şart	gelmemeliysem	gelmemeliysen	gelmemeliyse	gelmemeliysek	gelmemeliyseniz	gelmemeliyseler gelmemelilerse
	emir	basit	—	gelme	gelmesin	—	gelmeyin gelmeyiniz	gelmesinler
		hikâye	—	—	—	—	—	—
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	—	—	—	—	—	—

Yardımcı eylem

1. kök veya gövdelerin sonuna -a -e eki almış fiilere gelerek süreklilik bildiren birleşik fiiller oluşturur.
   • Alışageldiğimiz bir anlamı vardı.
2. (yapı bilgisi) -dikçe, -esi şeklinde kullanılan sıfat-fiil eklerinden sonra geldiğinde önceki fiille alakalı olarak pekiştirilmiş bir istek ve sürerlik bildiren bir eylem
   • Baktıkça bakası gelmek. Yedikçe yiyesi gelmek.
3. (yapı bilgisi) -maz(-mazlık|lık)/-mez(-mezlik|lik) ile birlikte yapmacık anlatan deyimler yapar
   • görmezden gelmek

Alt kavramlar

akla gelmek, hatıra gelmek, meydana gelmek, yola gelmek, zora gelmek

Deyimler

acı gelmek, ak sakaldan yok sakala gelmek, aklı başına gelmek, Azrail ile burun buruna gelmek, Azraille burun buruna gelmek, biçime gelmek, canı burnuna gelmek, çorap söküğü gibi gelmek, dize gelmek, eğrisi doğrusuna gelmek, gibi gelmek meydana gelmek, şekle gelmek, üstesinden gelmek, üstün gelmek

Kaynakça

• Türk Dil Kurumuna göre "gelmek" maddesi

Çeviriler

çeviriler

• Aari dili: ade
• Almanca: kommen (de)
• Azerice: gəlmək (az)
• Felemenkçe: komen (nl)
• Fince: saapua (fi), tulla (fi), lähetä (fi)
• Fransızca: venir (en)
• İngilizce: come (en), come across (en)
• İsveççe: komma (sv)
• Karaçay-Balkarca: kel (krc)
• Kazakça: келу (kk) (kelu)
• Kırım Tatarcası: kelmek (crh)
• Kürtçe: hatin (ku)
• Latince: veniō (la)
• Macarca: jön (hu)
• Norveççe: komme (no)
• Osmanlı Türkçesi: Eğer biliyorsanız lütfen bir çeviri ekleyiniz.
• Özbekçe: kelmoq (uz)
• Tatarca: kilü (tt)
• Türkmence: gelmek (tk), kelmek (tk)
• Uygurca: kəlmək (ug)

Türkmence

Söyleniş

• Heceleme: gel‧mek

Eylem

gelmek

1. gelmek
2. meydana gelmek