close
Bước tới nội dung

Vulcan Centaur

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Vulcan Centaur
Tên lửa Vulcan Centaur ở định dạng VC2S trước lần phóng đầu tiên
Chức năngTên lửa đẩy hạng nặng
Hãng sản xuấtUnited Launch Alliance [en]
Quốc gia xuất xứHoa Kỳ
Chi phí phóngKhởi điểm: 110 triệu USD[1]
Kích cỡ
Chiều cao61,6–67,3 m (202–221 ft) (tùy theo cấu hình chóp nón bảo vệ vệ tinh)[2]
Đường kính5,4 m (18 ft)[3]
Khối lượng546.700 kg (1.205.300 lb)
Tầng tên lửa2
Sức tải
Tải đến quỹ đạo Trái đất tầm thấp
Độ nghiêng quỹ đạo28.7°
Khối lượng27.200 kg (60.000 lb)[4]
Tải đến quỹ đạo chuyển tiếp địa tĩnh
Độ nghiêng quỹ đạo27°
Khối lượng15.300 kg (33.700 lb)[4]
Tải đến quỹ đạo địa tĩnh
Khối lượng7.000 kg (15.000 lb)[4]
Tải đến quỹ đạo chuyển tiếp Mặt Trăng
Khối lượng12.100 kg (26.700 lb)[4]
Lịch sử
Hiện tạiĐang hoạt động
Nơi phóng
Tổng số lần phóng3
Số lần phóng thành công3
Ngày phóng đầu tiên8 tháng 1 năm 2024[6]
Tầng tách – GEM-63XL
No. boosters0, 2, 4 hoặc 6[7]
Chiều cao21,98 m (865,3 in)[8]
Đường kính1,62 m (63,7 in)[8]
Khối lượng4.521 kg (9.966 lb)[8]
Khối lượng tổng53.030 kg (116.920 lb)[8]
Khối lượng nhiên liệu47.853 kg (105.497 lb)[8]
Cung cấp bởiđộng cơ tên lửa nhiên liệu rắn
Lực đẩy tối đa2.061 kN (463.249 lbf) cho mỗi tầng[8]
Tổng lực đẩy12.364 kN (2.779.494 lbf) (6 tầng đẩy phụ)
Xung lực riêng280,3 s (2,749 km/s)
Thời gian đốt87,3 giây[8]
Nhiên liệuAP / HTPB [en] / Nhôm
Tầng đầu tiên – Vulcan
Chiều cao33,3 m (109 ft)
Đường kính5,4 m (18 ft)
Khối lượng28.600 kg (63.100 lb)[9]
Khối lượng tổng382.000 kg (842.000 lb)[9]
Cung cấp bởi2 × BE-4 [en]
Lực đẩy tối đa4.893 kN (1.100.000 lbf)[10]
Xung lực riêng320 s (3,1 km/s) (mực nước biển)[9]
340 s (3,3 km/s) (chân không)[11]
Thời gian đốt299 giây[12][13]
Nhiên liệuOxy lỏng / Methan lỏng
Tầng thứ hai – Centaur V
Chiều cao10,66–12,6 m (35,0–41,3 ft)[14]
Đường kính5,4 m (17,7 ft)
Khối lượngCV-HE: 7.100 kg (15.700 lb)[9]
Khối lượng tổngCV-HE: 53.600 kg (118.200 lb)[9]
Cung cấp bởi2 × RL10C [en][15]
2 × RL10E (kế hoạch nâng cấp sắp tới)[16]
Lực đẩy tối đaRL10C: 203,6 kN (45.780 lbf)
RL10E: 214,6 kN (48.240 lbf)[17]
Xung lực riêngRL10C: 453,8 s (4,450 km/s)
RL10E: 460,9 s (4,520 km/s)[17]
Thời gian đốtCV-HE: 1.077 giây[10]
Nhiên liệuOxy lỏng / Hydro lỏng

Vulcan Centaur là một tên lửa đẩy hạng nặng do công ty United Launch Alliance [en] (ULA) phát triển và vận hành. Đây là một tên lửa đẩy hai tầng lên quỹ đạo, bao gồm tầng đầu tiên Vulcan và tầng thứ hai Centaur V. Được thiết kế để thay thế các tên lửa Atlas V và Delta IV của ULA, Vulcan Centaur có chức năng chủ yếu là đáp ứng nhu cầu của chương trình phóng không gian vì an ninh quốc gia Hoa Kỳ [en] (NSSL), cũng như là hỗ trợ các cơ quan tình báo và Bộ Quốc phòng nước này, nhưng ULA cho rằng họ có thể định giá các vụ phóng đủ thấp cho các nhiệm vụ có tính chất thương mại.

ULA bắt đầu phát triển phương tiện phóng mới vào năm 2014, chủ yếu để cạnh tranh với Falcon 9 của SpaceX, đồng thời tuân thủ yêu cầu của Quốc hội Hoa Kỳ về việc loại bỏ động cơ RD-180 do Nga sản xuất, vốn được sử dụng cho Atlas V. Vụ phóng đầu tiên của Vulcan Centaur dự kiến diễn ra vào năm 2019 nhưng đã bị trì hoãn nhiều lần do những thách thức trong quá trình phát triển với động cơ tầng đầu tiên mới (BE-4 [en]) và tầng thứ hai Centaur V.[18]

Vulcan Centaur đã có chuyến bay đầu tiên gần như hoàn hảo vào ngày 8 tháng 1 năm 2024, mang theo tàu đổ bộ Mặt Trăng Peregrine [en]. Lần phóng thứ hai diễn ra vào ngày 4 tháng 10 năm 2024. Mặc dù vòi phun trên một trong tầng đẩy nhiên liệu rắn GEM-63XL bị rơi ra dẫn đến lực đẩy giảm và bất đối xứng, nhưng tên lửa đã đưa được tàu vũ trụ vào quỹ đạo. Sau năm tháng đánh giá, Lực lượng Không gian Hoa Kỳ đã chứng nhận Vulcan cho các sứ mệnh NSSL vào tháng 3 năm 2025.

Đặc điểm

[sửa | sửa mã nguồn]

Tầng đầu tiên của Vulcan sử dụng chung thiết kế với Delta IV.[10]:1-5 Động cơ được sử dụng là do công ty Blue Origin [en] của Mỹ sản xuất, thay cho động cơ của Nga.[19]

Tầng thứ hai (Centaur V) là phiên bản nâng cấp của Centaur III được sử dụng cho mẫu tên lửa Atlas V, với hiệu suất cao hơn. Tầng này sử dụng hai động cơ RL10 [en] của công ty Aerojet Rocketdyne, sử dụng hydro lỏng.[20]

Vulcan Centaur có thể được lắp ráp kèm theo các tầng đẩy phụ nhiên liệu rắn GEM-63XL [en] do công ty Orbital ATK (nay là Northrop Grumman) sản xuất.[21] Tùy theo cấu hình và tải trọng mang lên quỹ đạo thấp của Trái Đất, Vulcan Centaur có thể được phóng với hai, bốn hoặc sáu tầng đẩy tăng cường. Bên cạnh đó, tên lửa này cũng có cấu hình không sử dụng tầng đẩy phụ nhiên liệu rắn.[7]

Vulcan Centaur có khả năng mang được tới 27,2 tấn tải trọng lên quỹ đạo Trái Đất thấp, tương đương với Falcon 9 của SpaceX.[22] Mức trọng tải này có thể đạt được nếu tên lửa này được phóng đi với cấu hình sử dụng sáu tầng đẩy tăng cường nhiên liệu rắn.[7]

Công ty Beyond Gravity [en] cung cấp thêm các linh kiện khác cho tên lửa, bao gồm bộ chuyển đổi tầng (interstage adapter), chóp nón bảo vệ tải trọng, tấm chắn nhiệt bảo vệ thiết bị, và phụ kiện đính kèm tải trọng, có vai trò kết nối tàu vũ trụ và chóp nón với tầng thứ hai của tên lửa cho đến khi có lệnh tách ra.[23]

Vulcan Centaur được thiết kế cho nhiều loại nhiệm vụ và khách hàng khác nhau, từ các nhiệm vụ có tính chất thương mại, dân sự, khoa học, chở hàng hóa cho đến các nhiệm vụ vì an ninh quốc gia của Hoa Kỳ.[2]

Tên lửa này còn được dự định sẽ trở thành một tên lửa đẩy có khả năng tái sử dụng.[24]

Quá trình phát triển

[sửa | sửa mã nguồn]

Bối cảnh

[sửa | sửa mã nguồn]

ULA quyết định phát triển Vulcan Centaur vào năm 2014 vì hai lý do chính. Lý do đầu tiên là sự phổ biến của tên lửa tái sử dụng Falcon 9 của SpaceX (vốn có chi phí mỗi lần phóng rẻ hơn) đối với các khách hàng thương mại, khiến ULA ngày càng phụ thuộc vào các hợp đồng với quân đội và các cơ quan tình báo của Mỹ.[25][26] Lý do thứ hai là việc Liên bang Nga sáp nhập Krym vào năm 2014 khiến Quốc hội Hoa Kỳ không hài lòng với việc Lầu Năm Góc phụ thuộc vào tên lửa Atlas V, vốn sử dụng động cơ RD-180 do Nga sản xuất. Năm 2016, Quốc hội Mỹ thông qua luật cấm quân đội nước này ký hợp đồng thực hiện các vụ phóng tên lửa đẩy sử dụng động cơ RD-180 sau năm 2022.[27]

Tháng 9 năm 2018, ULA thông báo về việc họ đã thay thế động cơ RD-180 của Nga bằng động cơ BE-4 của Blue Origin trên tầng đẩy đầu tiên mới. BE-4 sử dụng hỗn hợp nhiên liệu oxy lỏng và methan lỏng,[28] với lực đẩy 550.000 lbf (2.400 kN) cho mỗi động cơ. Có hai động cơ BE-4 được sử dụng cho tầng đẩy mới này.[29][30][31] Vào thời điểm đó, BE-4 đã trải qua năm thứ ba trong quá trình phát triển, và ULA dự kiến ​​tầng đẩy và động cơ mới sẽ bắt đầu được thử nghiệm trong năm 2019.[29]

Một tháng sau, ULA tái cấu trúc quy trình sản xuất và lực lượng lao động để giảm chi phí. Công ty cho biết mẫu tên lửa mới sẽ kế nhiệm cả Atlas V và Delta IV, với mục tiêu giảm một nửa chi phí phóng của Atlas V.[26]

Xuất hiện

[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 2015, ULA thông báo về mẫu tên lửa Vulcan Centaur và đề xuất sẽ thay thế các tên lửa đẩy mà ULA đang có vào thời điểm này bằng Vulcan.[32] Việc triển khai Vulcan dự kiến sẽ ​​bắt đầu với tầng đầu tiên mới dựa trên Delta IV. Động cơ được sử dụng dự kiến sẽ gồm hai động cơ BE-4; đồng thời, ULA cũng tính đến việc sử dụng động cơ AR1 [en] của Aerojet Rocketdyne làm phương án thay thế. Tầng thứ hai sẽ là Centaur III, đang được sử dụng trên Atlas V vào thời điểm đó. ULA dự kiến sẽ nâng cấp tầng thứ hai của Vulcan bằng một phiên bản mới, có tên là Advanced Cryogenic Evolved Stage [en] (Tầng tiến hóa đông lạnh tiên tiến – ACES), dự kiến sẽ được sử dụng một vài năm sau chuyến bay đầu tiên của Vulcan.[32] ULA cũng tiết lộ về việc tái sử dụng tầng đầu tiên của Vulcan. Theo ý tưởng này, tầng đầu tiên có thể được tách rời thành một mô-đun từ các thùng nhiên liệu sau khi động cơ đẩy đốt cháy hết nhiên liệu và dừng hoạt động; mô-đun này sẽ hồi quyển và được bảo vệ bởi một lớp chắn nhiệt.[33] Sau đó, một máy bay trực thăng sẽ "câu" lại mô-đun này.[24]

Chi phí

[sửa | sửa mã nguồn]

Trong nhưng năm đầu tiên, hội đồng quản trị của ULA đã cam kết cấp kinh phí theo quý cho việc phát triển Vulcan Centaur.[34] Tính đến tháng 10 năm 2018, chính phủ Mỹ cam kết khoảng 1,2 tỷ USD để phát triển Vulcan Centaur dưới hình thức đối tác công–tư. Mức đầu tư có thể tăng lên sau khi ULA hoàn thành hợp đồng phóng vệ tinh cho chương trình NSSL.[35]

Đến tháng 3 năm 2016, Không quân Mỹ cam kết số tiền 202 triệu USD cho quá trình phát triển Vulcan. ULA vẫn chưa ước tính tổng chi phí phát triển, nhưng ông Tory Bruno (giám đốc điều hành của ULA) cho hay "các tên lửa mới thường có giá 2 tỷ USD, bao gồm 1 tỷ USD cho động cơ chính".[34] Tháng 3 năm 2018, Bruno cho biết Vulcan Centaur được bơm 75% vốn tư nhân cho đến thời điểm đó.[36] Tháng 10 năm 2018, sau quá trình kêu gọi đề xuất và đánh giá kỹ thuật, ULA được tài trợ 967 triệu USD để phát triển nguyên mẫu tên lửa đẩy Vulcan như một phần của chương trình NSSL.[35]

Phát triển, sản xuất và thử nghiệm các tầng

[sửa | sửa mã nguồn]

Tháng 9 năm 2015, dây chuyền sản xuất động cơ BE-4 được lên kế hoạch sẽ mở rộng, qua đó cho phép tiến hành thêm các cuộc thử nghiệm.[37] Đến tháng 1 năm 2016, ULA được ghi nhận đã thiết kế hai phiên bản tầng đầu tiên của Vulcan; trong đó, phiên bản được trang bị động cơ BE-4 có đường kính 5,4 m (18 ft) và sử dụng nhiên liệu methan có mật độ thấp hơn.[38] Cuối năm 2017, tầng trên của tên lửa được thay đổi thành Centaur V lớn hơn và nặng hơn, và tên lửa đẩy được đổi tên thành Vulcan Centaur.[36] Tháng 5 năm 2018, động cơ RL10 của Aerojet Rocketdyne được chọn làm động cơ cho tầng trên của Vulcan Centaur.[39] Bốn tháng sau, ULA cũng chọn động cơ BE-4 làm động cơ của tầng đầu tiên.[40][41] Vụ phóng ban đầu được dự kiến diễn ra trong năm 2020. Tháng 10 năm 2018, Không quân Hoa Kỳ công bố một thỏa thuận dịch vụ phóng tên lửa với các yêu cầu mới cho chương trình NSSL, khiến chuyến bay đầu tiên bị hoãn đến tháng 4 năm 2021.[42]

Tháng 2 năm 2021, ULA đã vận chuyển một phiên bản hoàn chỉnh của tầng đầu tiên của Vulcan đến Florida để tiến hành các thử nghiệm sơ bộ trước chuyến bay đầu tiên.[43] Các hoạt động thử nghiệm tiếp tục diễn ra trong cùng năm đó.[44][45]

Tháng 8 năm 2019, ULA cho biết Vulcan Centaur sẽ thực hiện chuyến bay đầu tiên vào đầu năm 2021, mang theo tàu đổ bộ Mặt Trăng Peregrine [en] của công ty Astrobotic Technology [en].[31][46][47] Đến tháng 12 năm 2020, những trục trặc kỹ thuật với động cơ chính BE-4 khiến chuyến bay đầu tiên của Vulcan Centaur bị dời đến năm 2022.[48][49] Những sự chậm trễ trong quá trình chế tạo tàu đổ bộ Peregrine khiến chuyến bay đầu tiên tiếp tục bị hoãn đến năm 2023.[50] Tháng 3 năm 2023, tầng tên lửa Centaur V đã gặp trục trặc trong quá trình thử nghiệm. Để khắc phục vấn đề này, ULA đã có những sự điều chỉnh về cấu trúc của tầng tên lửa này và chế tạo một tầng tên lửa Centaur V mới cho chuyến bay đầu tiên của Vulcan Centaur.[51] Tháng 10 năm 2023, ULA cho biết công ty này đặt mục tiêu sẽ thực hiện vụ phóng đầu tiên của Vulcan Centaur vào cuối năm.[52]

Những chuyến bay thử nghiệm

[sửa | sửa mã nguồn]
Chuyến bay đầu tiên của Vulcan Centaur với tàu đổ bộ Peregrine

Ngày 8 tháng 1 năm 2024, chuyến bay đầu tiên của Vulcan Centaur đã diễn ra, mang theo tàu đổ bộ mặt trăng Peregrine.[53] Cấu hình tên lửa được sử dụng trong chuyến bay là VC2S, gồm hai tầng đẩy tăng cường nhiên liệu rắn và phần chóp nón có chiều dài tiêu chuẩn. Một đợt đốt nhiên liệu dài bốn phút cho quá trình phóng chuyển tiếp Mặt Trăng và quá trình tách tàu bay đã đưa tàu Peregrine vào quỹ đạo chuyển tiếp Mặt Trăng. 78 phút sau, tầng trên Centaur thực hiện lần đốt nhiên liệu thứ ba để di chuyển vào quỹ đạo nhật tâm để kiểm tra khả năng hoạt động trong các nhiệm vụ dài ngày, chẳng hạn như các nhiệm vụ đưa tải trọng lên quỹ đạo địa tĩnh.[54][55]

Tàu Peregrine đã gặp sự cố trong hệ thống đẩy nên không thể hạ cánh xuống Mặt Trăng.[56] Công ty Astrobotic cho biết tên lửa Vulcan Centaur đã vận hành chính xác.[57]

Ngày 14 tháng 8 năm 2019, ULA đã trúng thầu hợp đồng phóng tàu vũ trụ Dream Chaser [en] của Tập đoàn Sierra Nevada [en]. Tàu vũ trụ này sẽ được phóng đi trên chuyến bay thử nhiệm thứ hai, mang tên SNC Demo-1, với cấu hình VC4 (gồm bốn tầng đẩy phụ nhiên liệu rắn).[58] Chuyến bay này dự kiến sẽ diễn ra vào tháng 4 năm 2024.[59]

Sau chuyến bay thử nghiệm thứ hai, Vulcan Centaur có thể được sử dụng cho các nhiệm vụ mang tính chất quân sự của quân đội Hoa Kỳ.[60] Tính đến tháng 8 năm 2020, Vulcan dự kiến ​​sẽ phóng 60% số lượng tải trọng của các vụ phóng trong chương trình NSSL mà ULA được ký hợp đồng trong giai đoạn 2022–2027.[61] Tuy nhiên, những sự trì hoãn đã xảy ra. Có hai chuyến bay vốn được thực hiện bằng tên lửa Vulcan Centaur nhưng đã được chuyển sang thực hiện bằng tên lửa Atlas V: chuyến bay USSF-51 của Lực lượng Không gian Hoa Kỳ và chuyến bay của nguyên mẫu vệ tinh Kuiper Systems [en].[62][63]

Sau chuyến bay đầu tiên, vì sự chậm trễ trong quá trình phát triển Dream Chaser mà ULA cân nhắc việc thay thế tàu vũ trụ này bằng một mô hình vệ tinh giả lập để Vulcan có thể thực hiện các chuyến bay chứng nhận theo yêu cầu của hợp đồng với Không quân Hoa Kỳ.[64] Tháng 5 năm 2024, tờ Bloomberg News cho biết United Launch Alliance có thể bị phạt do sự trì hoãn với các hợp đồng phóng tên lửa cho quân đội Mỹ.[65] Ngày 10 tháng 5, Trợ lý Bộ trưởng Không quân Mỹ Frank Calvelli [en] đã viết thư cho các giám đốc điều hành của Boeing và Lockheed Martin. Trong đó, ông bày tỏ lo ngại về khả năng của công ty trong việc mở rộng sản xuất Vulcan Centaur, dẫn đến sự suy giảm năng lực vệ tinh quân sự của Hoa Kỳ.[66] Tháng 6 năm 2024, ông Tory Bruno (giám đốc ULA) cho biết Vulcan sẽ thực hiện chuyến bay thứ hai vào tháng 9 với một vệ tinh giả lập có khối lượng lớn cùng với một số "thí nghiệm và trình diễn", qua đó giúp phát triển những công nghệ sẽ được sử dụng trong tương lai cho tầng đẩy trên Centaur.[67]

Chuyến bay thứ hai phục vụ chứng nhận cho các nhiệm vụ NSSL của Vulcan Centaur diễn ra vào ngày 4 tháng 10 năm 2024. Khoảng 37 giây sau vụ phóng, vòi phun của một trong số các tầng đẩy gặp trục trặc, khiến các mảnh vỡ rơi ra ở luồng khí phun ra từ tầng đẩy. Mặc dù tầng đẩy tăng cường nhiên liệu rắn hoàn thành trọn vẹn 90 giây đốt nhiên liệu, trục trặc khiến lực đẩy giảm xuống và trở nên bất đối xứng. Điều này khiến tên lửa hơi nghiêng trước khi hệ thống dẫn hướng và động cơ chính điều chỉnh thành công và kéo dài thời gian đốt cháy thêm khoảng 20 giây để bù lại. Dù vậy, tên lửa có thể đưa được vệ tinh vào quỹ đạo, mặc dù khả năng này chỉ dừng ở mức "chấp nhận được".[68][69]

Trục trặc ở vòi phun trong chuyến bay thứ hai khiến quy trình chứng nhận Vulcan cho các nhiệm vụ NSSL kéo dài. Sau quá trình xem xét kéo dài năm tháng, ngày 26 tháng 3 năm 2025, Lực lượng Không gian Hoa Kỳ chứng nhận Vulcan cho các nhiệm vụ NSSL.[70]

Mặc dù được chứng nhận, các quan chức quân đội vẫn bày tỏ sự không hài lòng với hiệu suất của Vulcan trong suốt thời gian phát triển. Trong văn bản điều trần gửi tới Ủy ban Dịch vụ Vũ trang Hạ viện Hoa Kỳ vào tháng 5 năm 2025, Thiếu tướng Stephen G. Purdy [en] cho biết quá trình phát triển không đạt yêu cầu trong năm trước đó. Ông lưu ý rằng quá trình chuyển đổi chậm chạp từ các tên lửa Atlas và Delta cũ hơn sang Vulcan đã làm trì hoãn bốn vụ phóng vệ tinh phục vụ mục đích quân sự, đồng thời cản trở việc hoàn thành các mục tiêu của Lực lượng Không gian nước này. Ông Purdy cũng cho rằng, trong tương lai, United Launch Alliance cần phải "khôi phục lòng tin" và thể hiện trách nhiệm giải trình cao hơn.[71]

Các phiên bản và cấu hình

[sửa | sửa mã nguồn]

Các cấu hình của Vulcan Centaur có tên gồm bốn kí tự, bắt đầu bằng "VC" (tên viết tắt của tên lửa, gồm: tầng đầu tiên Vulcan và tầng trên Centaur). Kí tự thứ ba chỉ số lượng tầng đẩy tăng cường nhiên liệu rắn được gắn kèm theo tầng đầu tiên, có thể là 0, 2, 4 hoặc 6. Ký tự cuối cùng chỉ loại chóp nón bảo vệ tải trọng theo độ dài: S cho phiên bản chiều dài tiêu chuẩn, dài 15,5 m (51 ft); còn L là phiên bản có chóp nón dài hơn, với chiều dài 21,3 m (70 ft). Ví dụ, "VC6L" là phiên bản sử dụng tầng đầu Vulcan, tầng trên Centaur, sáu tầng đẩy phụ nhiên liệu rắn và chóp nón bảo vệ tải trọng loại kéo dài.[72] Vulcan Centaur được cung cấp mặc định với các cấu hình sử dụng hai hoặc sáu tầng đẩy tăng cường, còn các cấu hình không sử dụng hoặc sử sụng bốn tầng đẩy phụ sẽ được cung cấp theo nhiệm vụ cụ thể.[2]

Bắt đầu từ cuối năm 2025, ULA dự định nâng cấp tầng trên Centaur với động cơ RL10E [en], cho lực đẩy mạnh hơn. Qua đó, tên lửa sẽ có sự cải thiện nhỏ về tải trọng phóng.[2][16]

Khối lượng tải trọng

[sửa | sửa mã nguồn]

Theo ULA, khối lượng tải trọng mà Vulcan Centaur mang được đến các loại quỹ đạo khác nhau như sau:[2][10]

Phiên bản Số lượng tầng đẩy tăng cường nhiên liệu rắn Tải trọng
Trạm Vũ trụ Quốc tế[a] Quỹ đạo đồng bộ Mặt Trời[b] Quỹ đạo Trái đất trung bình [en][c] Quỹ đạo địa tĩnh[d] Quỹ đạo chuyển tiếp địa tĩnh[e] Quỹ đạo Molniya[f] Quỹ đạo chuyển tiếp Mặt Trăng[g] Quỹ đạo chuyển tiếp Sao Hỏa[h]
VC0 0 8.800 kg (19.400 lb) 7.900 kg (17.400 lb) 300 kg (660 lb) — 3.300 kg (7.300 lb) 2.500 kg (5.500 lb) 2.100 kg (4.600 lb) —
VC2 2 16.300 kg (35.900 lb) 14.400 kg (31.700 lb) 3.800 kg (8.400 lb) 2.500 kg (5.500 lb) 8.300 kg (18.300 lb) 6.200 kg (13.700 lb) 6.200 kg (13.700 lb) 3.600 kg (7.900 lb)
VC4 4 21.400 kg (47.200 lb) 18.500 kg (40.800 lb) 6.100 kg (13.400 lb) 4.800 kg (10.600 lb) 11.600 kg (25.600 lb) 8.900 kg (19.600 lb) 9.100 kg (20.100 lb) 6.000 kg (13.000 lb)
VC6 6 25.600 kg (56.400 lb) 22.300 kg (49.200 lb) 7.900 kg (17.400 lb) 6.300 kg (13.900 lb) 14.400 kg (31.700 lb) 10.600 kg (23.400 lb) 11.300 kg (24.900 lb) 7.600 kg (16.800 lb)
VC6
(nâng cấp)[i]		 6 26.900 kg (59.300 lb) TBA 8.600 kg (19.000 lb) 7.000 kg (15.000 lb) 15.300 kg (33.700 lb) TBA 12.100 kg (26.700 lb) 7.600 kg (16.800 lb)
Ghi chú
  1. ↑ Độ cao 407 km (253 mi), độ nghiêng 51,6°
  2. ↑ Độ cao 555 km (345 mi), độ nghiêng 98,75°
  3. ↑ Độ cao 20.368 km (12.656 mi), độ nghiêng 55°
  4. ↑ Độ cao 36.101 km (22.432 mi), độ nghiêng 0°
  5. ↑ Quỹ đạo có cận điểm 185 km (115 mi), viễn điểm 35.786 km (22.236 mi), độ nghiêng 27° và delta-V là 1.800 m/s
  6. ↑ Quỹ đạo có cận điểm 1.203 km (748 mi), viễn điểm 39.170 km (24.340 mi), độ nghiêng 63,4°
  7. ↑ Năng lượng đặc trưng: C3 = −2 km2/giây2
  8. ↑ C3 = +20 km2/giây2
  9. ↑ Biến thể sử dụng động cơ RL10E của tầng trên Centaur

Những thông tin về tải trọng này phản ánh các yêu cầu của chương trình NSSL, cộng thêm khả năng phát triển trong tương lai.[4][73]

Một tên lửa Vulcan Centaur với sáu tầng đẩy nhiên liệu rắn có thể đưa 27.200 kg (60.000 lb) vào quỹ đạo Trái Đất tầm thấp, gần bằng tải trọng của tên lửa Delta IV Heavy (ba tầng lõi) tới cùng quỹ đạo.[20]

Các lần phóng được ghi nhận

[sửa | sửa mã nguồn]
Lần phóng Ngày Nơi phóng Tải trọng Quỹ đạo Biến thể Kết quả
1 8 tháng 1 năm 2024[53] Mũi Canaveral[74] Tàu đổ bộ Peregrine [en]
Sứ mệnh chôn cất ngoài không gian Enterprise		 Quỹ đạo chuyển tiếp Mặt Trăng

Quỹ đạo nhật tâm

 VC2S[75] Thành công
Đây là chuyến bay đầu tiên của Vulcan Centaur, mang theo tàu đổ bộ Peregrine và tro cốt hoặc ADN của 268 người, bao gồm ADN của một số cố tổng thống Hoa Kỳ như George Washington, Dwight D. Eisenhower và John F. Kennedy, của sứ mệnh chôn cất ngoài không gian Enterprise. Tàu Peregrine gặp trục trặc nên không thể đáp xuống Mặt Trăng.[76]
2 4 tháng 10 năm 2024[75] Mũi Canaveral[75] Vệ tinh giả lập Quỹ đạo nhật tâm VC2S[75] Thành công
Đây là chuyến bay thứ hai của Vulcan Centaur, mang tên Cert-2.[77] Chuyến bay này cũng nhằm mục đích chứng nhận tên lửa cho các lần phóng tên lửa phục vụ chương trình NSSL. Khoảng 37 giây sau khi phóng, vòi phun của một trong số các tầng đẩy gặp trục trặc, khiến các mảnh vỡ rơi ra ở luồng khí phun ra từ tầng đẩy. Mặc dù tầng đẩy tăng cường nhiên liệu rắn hoàn thành trọn vẹn 90 giây đốt nhiên liệu, trục trặc khiến lực đẩy giảm xuống và trở nên bất đối xứng. Điều này khiến tên lửa hơi nghiêng trước khi hệ thống dẫn hướng và động cơ chính điều chỉnh thành công và kéo dài thời gian đốt cháy thêm khoảng 20 giây để bù lại. Dù vậy, tên lửa có thể đưa được vệ tinh vào quỹ đạo, mặc dù khả năng này chỉ dừng ở mức "chấp nhận được".[68][69] Tải trọng trong vụ phóng này là một vệ tinh giả lập,[75] bay theo quỹ đạo nhật tâm.[77]
3 13 tháng 8 năm 2025[75] Mũi Canaveral[75] USSF-106 (bao gồm vệ tinh NTS-3) Quỹ đạo địa đồng bộ VC4S[75] Thành công
Đây là vụ phóng đầu tiên của Vulcan Centaur trong khuôn khổ chương trình NSSL.[78] Chuyến bay có mã số USSF-106, bao gồm một vệ tinh có tên NTS-3.[79]

Kế hoạch nâng cấp

[sửa | sửa mã nguồn]

ULA có kế hoạch nâng cấp Vulcan Centaur, bắt đầu từ năm 2025. Những sự nâng cấp cho tên lửa sẽ diễn ra mỗi hai đến ba năm.[1] Công ty này đã lên kế hoạch cho những nâng cấp và cải tiến sau:

  • Tầng trên mới: Tại phiên bản Step Two, tầng trên Centaur sẽ được thay thế bởi một tầng trên khác mạnh hơn có tên là Advanced Cryogenic Evolved Stage [en] (ACES). ACES có thể đốt không giới hạn thời gian, cho lực đẩy tương đương tầng trên của Delta IV Heavy.[24]
  • Tái sử dụng: Tên lửa sẽ sử dụng hệ thống SMART (Sensible, Modular, Autonomous Return Technology), một dạng động cơ lắp ghép có thể tái sử dụng các động cơ đẩy chính. Sau khi tải trọng tách khỏi tên lửa trên quỹ đạo, mô đun tầng 1 chứa động cơ sẽ thâm nhập khí quyển bằng một tấm chắn nhiệt. Sau khi bung dù, một máy bay trực thăng Chinook sẽ "câu" lại động cơ. Bộ phận này sẽ được tái sử dụng trên một tên lửa Vulcan Centaur khác, giúp giảm chi phí phóng.[24]
  • Vulcan Heavy: Sẽ có ba tầng tên lửa Vulcan được sử dụng. Một tầng sẽ được sử dụng làm tầng thứ nhất của tên lửa, hai tầng còn lại sẽ làm tầng đẩy tăng cường.[20]

Trong văn hóa đại chúng

[sửa | sửa mã nguồn]

Một tên lửa Vulcan Centaur mô hình đã được bé gái người Anh Elizabeth Norman chế tạo vì niềm đam mê vũ trụ của mình. Bị thu hút bởi niềm đam mê của cô bé, công ty United Launch Alliance đã dành chỗ trống cho cô bé được gửi vật dụng cá nhân là một tấm sticker lên tàu vũ trụ do công ty Astrobotic Technology [en] chế tạo mà không mất chi phí, dự kiến được phóng đi vào cuối năm 2021.[80][81]

Xem thêm

[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo

[sửa | sửa mã nguồn]
  1. 1 2 Roulette, Joey (ngày 26 tháng 1 năm 2024). "Vulcan rocket's debut brings long-awaited challenge to SpaceX dominance" (bằng tiếng Anh). Reuters. Truy cập ngày 3 tháng 1 năm 2026.
  2. 1 2 3 4 5 "Vulcan Centaur Cutaway Poster" (PDF) (bằng tiếng Anh). ULA. Lưu trữ (PDF) bản gốc ngày 22 tháng 12 năm 2022. Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2025.
  3. ↑ Peller, Mark. "United Launch Alliance" (PDF). Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 12 tháng 4 năm 2016. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  4. 1 2 3 4 5 "Vulcan". United Launch Alliance. Lưu trữ bản gốc ngày 9 tháng 5 năm 2022. Truy cập ngày 3 tháng 1 năm 2026.
  5. ↑ Clark, Stephen (ngày 12 tháng 10 năm 2015). "ULA selects launch pads for new Vulcan rocket" (bằng tiếng Anh). Spaceflight Now. Lưu trữ bản gốc ngày 14 tháng 10 năm 2015. Truy cập ngày 3 tháng 1 năm 2026.
  6. ↑ Robinson-Smith, Will (ngày 21 tháng 12 năm 2023). "ULA stacks Vulcan rocket for the first time ahead of Jan. 8 debut launch". Spaceflight Now (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 22 tháng 12 năm 2023. Truy cập ngày 3 tháng 1 năm 2026.
  7. 1 2 3 "ULA Rocket Rundown" (PDF). United Launch Alliance. tháng 3 năm 2022. Truy cập ngày 3 tháng 1 năm 2026.
  8. 1 2 3 4 5 6 7 Propulsion Products Catalog (PDF) (bằng tiếng Anh). Northrop Grumman. tr. 39. Truy cập ngày 3 tháng 1 năm 2026.
  9. 1 2 3 4 5 Reichl, Eugen; Röttler, Dietmar (2020). Raketen: Die Internationale Enzyklopädie (bằng tiếng Đức). Motorbuch Verlag. tr. 235. ISBN 978-3-613-04260-5. Truy cập ngày 3 tháng 1 năm 2026.
  10. 1 2 3 4 Peller, Mark; Wentz, Gary L.; Burkholder, Tom, biên tập (ngày 16 tháng 10 năm 2023). "Vulcan Launch Systems User's Guide" (PDF). United Launch Alliance (bằng tiếng Anh). Lưu trữ (PDF) bản gốc ngày 24 tháng 9 năm 2024. Truy cập ngày 3 tháng 1 năm 2026.
  11. ↑ Jeff Bezos, Tim Dodd (ngày 15 tháng 8 năm 2024). First Look Inside Blue Origin's New Glenn Factory w/ Jeff Bezos (bằng tiếng Anh). Sự kiện xảy ra vào lúc 1:10:48. Truy cập ngày 3 tháng 1 năm 2026.
  12. ↑ Jan. 8 LIVE Broadcast: Vulcan Cert-1 (bằng tiếng Anh). United Launch Alliance. Sự kiện xảy ra vào lúc 57:11. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026 – qua YouTube.
  13. ↑ "Vulcan Cert-1". United Launch Alliance (bằng tiếng Anh). ngày 8 tháng 1 năm 2024. Truy cập ngày 3 tháng 1 năm 2026.
  14. ↑ Kanayama, Lee (ngày 9 tháng 5 năm 2022). "As Centaur turns 60 years old, ULA prepares to evolve Centaur V". NASASpaceFlight.com (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 1 tháng 8 năm 2023. Truy cập ngày 3 tháng 1 năm 2026.
  15. ↑ "United Launch Alliance Selects Aerojet Rocketdyne's RL10 Engine" (bằng tiếng Anh). ULA. ngày 11 tháng 5 năm 2018. Lưu trữ bản gốc ngày 12 tháng 5 năm 2018. Truy cập ngày 3 tháng 1 năm 2026.
  16. 1 2 Foust, Jeff (ngày 28 tháng 11 năm 2023). "New RL10 engine to be introduced on Vulcan in 2025". SpaceNews (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 3 tháng 1 năm 2026.
  17. 1 2 "RL10 Propulsion System Datasheet" (PDF). L3Harris. Truy cập ngày 3 tháng 1 năm 2026.
  18. ↑ Berger, Eric (ngày 5 tháng 1 năm 2024). "As Vulcan nears debut, it's not clear whether ULA will live long and prosper". Ars Technica (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 6 tháng 1 năm 2024. Truy cập ngày 3 tháng 1 năm 2026.
  19. ↑ An Khang (ngày 8 tháng 1 năm 2024). "Mỹ phóng tàu đổ bộ lên Mặt Trăng". VnExpress. Truy cập ngày 3 tháng 1 năm 2026.
  20. 1 2 3 Foust, Jeff (ngày 11 tháng 9 năm 2020). "ULA studying long-term upgrades to Vulcan". SpaceNews (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 8 tháng 1 năm 2024. Truy cập ngày 3 tháng 1 năm 2026.
  21. ↑ Rhian, Jason (ngày 23 tháng 9 năm 2015). "ULA selects Orbital ATK's GEM 63/63 XL SRBs for Atlas V and Vulcan boosters". Spaceflight Insider. Bản gốc lưu trữ ngày 11 tháng 1 năm 2016. Truy cập ngày 3 tháng 1 năm 2026.
  22. ↑ "5 dự án nổi bật sẽ làm thay đổi cuộc đua chinh phục vũ trụ trong tương lai". VietnamPlus. Thông tấn xã Việt Nam. ngày 18 tháng 12 năm 2023. Truy cập ngày 3 tháng 1 năm 2026. Vulcan Centaur có thể mang trọng tải lên tới 27,2 tấn vào quỹ đạo thấp của Trái Đất, tương đương với tên lửa Falcon 9.
  23. ↑ "Beyond Gravity Celebrates the Successful Launch of ULA's Vulcan Centaur Rocket". Beyond Gravity (bằng tiếng Anh). ngày 9 tháng 1 năm 2024. Truy cập ngày 3 tháng 1 năm 2026.
  24. 1 2 3 4 "Vulcan – tên lửa đẩy với động cơ có thể thu hồi bằng máy bay trực thăng". Chuyên trang Giao thông. Tạp chí điện tử Xây dựng. ngày 24 tháng 4 năm 2015. Truy cập ngày 3 tháng 1 năm 2026.
  25. ↑ Shalal, Andrea (ngày 21 tháng 5 năm 2015). "Lockheed-Boeing rocket venture needs commercial orders to survive". Yahoo! News (bằng tiếng Anh). Bản gốc lưu trữ ngày 23 tháng 7 năm 2015. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  26. 1 2 Avery, Greg (ngày 16 tháng 10 năm 2014). "ULA plans new rocket, restructuring to cut launch costs in half". Denver Business Journal (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 15 tháng 3 năm 2017. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  27. ↑ Erwin, Sandra (ngày 19 tháng 8 năm 2021). "National security launch in transition as Space Force waits for Vulcan". SpaceNews (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 3 tháng 1 năm 2026.
  28. ↑ "Blue Origin's BE-4 Engine Selected by ULA to Power Vulcan". Blue Origin (bằng tiếng Anh). Bản gốc lưu trữ ngày 30 tháng 11 năm 2024. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  29. 1 2 Fleischauer, Eric (ngày 7 tháng 2 năm 2015). "ULA's CEO talks challenges, engine plant plans for Decatur". Decatur Daily (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 12 tháng 6 năm 2017. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  30. ↑ Ferster, Warren (ngày 17 tháng 9 năm 2014). "ULA To Invest in Blue Origin Engine as RD-180 Replacement". SpaceNews (bằng tiếng Anh). Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 9 năm 2014. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  31. 1 2 Neal, Mihir (ngày 8 tháng 6 năm 2020). "Vulcan on track as ULA eyes early – 2021 test flight to the Moon". NASASpaceFlight.com (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 9 tháng 6 năm 2020. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  32. 1 2 Gruss, Mike (ngày 13 tháng 4 năm 2015). "ULA's Vulcan Rocket To be Rolled out in Stages". SpaceNews (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  33. ↑ Ray, Justin (ngày 14 tháng 4 năm 2015). "ULA chief explains reusability and innovation of new rocket" (bằng tiếng Anh). Spaceflight Now. Lưu trữ bản gốc ngày 17 tháng 4 năm 2015. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  34. 1 2 Gruss, Mike (ngày 10 tháng 3 năm 2016). "ULA's parent companies still support Vulcan ... with caution". SpaceNews (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 8 tháng 1 năm 2024. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  35. 1 2 Erwin, Sandra (ngày 10 tháng 10 năm 2018). "Air Force awards launch vehicle development contracts to Blue Origin, Northrop Grumman, ULA". SpaceNews (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 11 tháng 10 năm 2018. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  36. 1 2 Erwin, Sandra (ngày 25 tháng 3 năm 2018). "Air Force stakes future on privately funded launch vehicles. Will the gamble pay off?". SpaceNews. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  37. ↑ "Boeing, Lockheed Differ on Whether to Sell Rocket Joint Venture". Wall Street Journal (bằng tiếng Anh). ngày 10 tháng 9 năm 2015. Lưu trữ bản gốc ngày 15 tháng 4 năm 2017. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  38. ↑ de Selding, Peter B. (ngày 16 tháng 3 năm 2016). "ULA intends to lower its costs, and raise its cool, to compete with SpaceX". SpaceNews (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 17 tháng 3 năm 2016. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026. Methane rocket has a lower density so we have a 5.4 meter design outside diameter, while drop back to the Atlas V size for the kerosene AR1 version.
  39. ↑ Tribou, Richard (ngày 11 tháng 5 năm 2018). "ULA chooses Aerojet Rocketdyne over Blue Origin for Vulcan's upper stage engine". Orlando Sentinel (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 5 năm 2018. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  40. ↑ "United Launch Alliance Building Rocket of the Future with Industry-Leading Strategic Partnerships – ULA Selects Blue Origin Advanced Booster Engine for Vulcan Centaur Rocket System" (Thông cáo báo chí). United Launch Alliance. ngày 27 tháng 9 năm 2018. Lưu trữ bản gốc ngày 6 tháng 10 năm 2018. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  41. ↑ Johnson, Eric M.; Roulette, Joey (ngày 27 tháng 9 năm 2018). "Jeff Bezos' Blue Origin to supply engines for Vulcan rocket". Reuters (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 9 năm 2018. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  42. ↑ Foust, Jeff (ngày 25 tháng 10 năm 2018). "ULA now planning first launch of Vulcan in 2021". SpaceNews (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 8 tháng 1 năm 2024. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  43. ↑ "Three rockets depart factory aboard RocketShip" (bằng tiếng Anh). United Launch Alliance. ngày 4 tháng 2 năm 2021. Lưu trữ bản gốc ngày 5 tháng 2 năm 2021. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  44. ↑ "Vulcan: Pathfinder fueling tests planned". United Launch Alliance (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 7 tháng 4 năm 2022. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  45. ↑ "Vulcan: First demonstration of launch day completed". United Launch Alliance (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 14 tháng 4 năm 2022. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  46. ↑ Chow, Denise (ngày 4 tháng 2 năm 2023). "Bigger, faster, farther: A batch of new rockets is set to blast into space this year" (bằng tiếng Anh). NBC News. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 2 năm 2023. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  47. ↑ "Astrobotic Selects United Launch Alliance Vulcan Centaur Rocket to Launch its First Mission to the Moon" (bằng tiếng Anh). United Launch Alliance. ngày 19 tháng 8 năm 2019. Lưu trữ bản gốc ngày 19 tháng 8 năm 2019. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  48. ↑ "Bezos' Blue Origin to deliver first flight-ready rocket engines next summer". Reuters (bằng tiếng Anh). ngày 17 tháng 12 năm 2020. Bản gốc lưu trữ ngày 22 tháng 12 năm 2020. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  49. ↑ Weapon Systems Annual Assessment (PDF) (Báo cáo) (bằng tiếng Anh). US Government Accountability Office (GAO). ngày 8 tháng 6 năm 2021. tr. 106. GAO-21-222. Lưu trữ (PDF) bản gốc ngày 24 tháng 6 năm 2021. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026. ...a U.S. produced rocket engine under development for ULA's Vulcan launch vehicle is experiencing technical challenges related to the igniter and booster capabilities required and may not be qualified in time to support first launches beginning in 2021.
  50. ↑ Roulette, Joey (ngày 10 tháng 10 năm 2022). "United Launch Alliance's debut Vulcan mission slips to 2023 -CEO" (bằng tiếng Anh). Reuters. Lưu trữ bản gốc ngày 10 tháng 10 năm 2022. Truy cập ngày 11 tháng 10 năm 2022.
  51. ↑ Foust, Jeff (ngày 24 tháng 6 năm 2023). "First Vulcan launch further delayed for Centaur modifications". SpaceNews (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 8 tháng 1 năm 2024. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  52. ↑ Foust, Jeff (ngày 24 tháng 10 năm 2023). "ULA sets Christmas Eve launch date for first Vulcan Centaur". SpaceNews (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 8 tháng 1 năm 2024. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  53. 1 2 "Mỹ phóng tàu đổ bộ mặt trăng đầu tiên sau hơn 50 năm". Bắc Ninh TV. Báo và phát thanh, truyền hình Bắc Ninh. ngày 8 tháng 1 năm 2024. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  54. ↑ Foust, Jeff (ngày 8 tháng 1 năm 2024). "Vulcan Centaur launches Peregrine lunar lander on inaugural mission". SpaceNews (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 8 tháng 1 năm 2024. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  55. ↑ McCrea, Aaron (ngày 8 tháng 1 năm 2024). "Vulcan successfully launches Peregrine lunar lander on inaugural flight". NASASpaceFlight.com (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 8 tháng 1 năm 2024. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  56. ↑ Tú Linh (ngày 19 tháng 1 năm 2024). "Sứ mệnh tàu đổ bộ Mặt trăng của Mỹ kết thúc bi thảm". Tiền Phong. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  57. ↑ "Update #8 for Peregrine Mission One". Astrobotic (bằng tiếng Anh). ngày 9 tháng 1 năm 2024. Lưu trữ bản gốc ngày 12 tháng 1 năm 2024. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  58. ↑ "SNC Selects ULA for Dream Chaser® Spacecraft Launches: NASA Missions to Begin in 2021" (bằng tiếng Anh). United Launch Alliance. ngày 14 tháng 8 năm 2019. Lưu trữ bản gốc ngày 14 tháng 8 năm 2019. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  59. ↑ Klotz, Irene; Reim, Garrett (ngày 25 tháng 10 năm 2023). "ULA Sets Dec. 24 As Target Date For Vulcan's Debut". Aviation Week Network (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 12 năm 2023. Truy cập ngày 19 tháng 1 năm 2026.
  60. ↑ Foust, Jeff (ngày 5 tháng 1 năm 2024). "Vulcan on the pad for its first launch". SpaceNews (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  61. ↑ "Contracts for August 7, 2020". Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ. Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 9 năm 2020. Truy cập ngày 9 tháng 8 năm 2020. Phạm vi công cộng Bài viết này tích hợp văn bản từ nguồn này, vốn thuộc phạm vi công cộng.
  62. ↑ Erwin, Sandra (ngày 20 tháng 5 năm 2021). "With ULA's new rocket Vulcan behind schedule, Space Force agrees to let Atlas 5 fill in". SpaceNews (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 8 tháng 1 năm 2024. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  63. ↑ Clark, Stephen (ngày 7 tháng 8 năm 2023). "Amazon shifts launch of its first Internet satellites to Atlas V rocket". Ars Technica (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 7 tháng 8 năm 2023. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  64. ↑ Erwin, Sandra (ngày 13 tháng 5 năm 2024). "ULA could fly dummy payload on next Vulcan launch if Dream Chaser is delayed". SpaceNews (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  65. ↑ "Lockheed-Boeing Alliance Hit With US Fine for Launch Delays". Bloomberg (bằng tiếng Anh). ngày 14 tháng 5 năm 2024. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  66. ↑ Davenport, Christian (ngày 13 tháng 5 năm 2024). "Pentagon worried its primary satellite launcher can't keep pace". Washington Post (bằng tiếng Anh). ISSN 0190-8286. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  67. ↑ Decker, Audrey (ngày 26 tháng 6 năm 2024). "ULA owners add 'review team' after Pentagon airs concerns about launch schedule". Defense One (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  68. 1 2 Clark, Stephen (ngày 4 tháng 10 năm 2024). "ULA's second Vulcan rocket lost part of its booster and kept going". Ars Technica (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  69. 1 2 Foust, Jeff (ngày 4 tháng 10 năm 2024). "Vulcan competes second flight despite SRB anomaly". Space News (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  70. ↑ Berger, Eric (ngày 26 tháng 3 năm 2025). "With Vulcan's certification, Space Force is no longer solely reliant on SpaceX". Ars Technica (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  71. ↑ Berger, Eric (ngày 22 tháng 5 năm 2025). "The Pentagon seems to be fed up with ULA's rocket delays". Ars Technica (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  72. ↑ "Vulcan Centaur". United Launch Alliance (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 25 tháng 2 năm 2021. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  73. ↑ Space and Missile Systems (ngày 5 tháng 10 năm 2018). "EELV LSA RFP OTA" (bằng tiếng Anh). Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 2 năm 2019. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026. table 10 of page 27
  74. ↑ Anh Thư (ngày 10 tháng 1 năm 2024). "Sứ mệnh Peregrine của Mỹ gặp sự cố". Người Lao Động. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  75. 1 2 3 4 5 6 7 8 Krebs, Gunter (ngày 19 tháng 12 năm 2023). "Vulcan". Gunter's Space Page (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  76. ↑ Phương Võ (ngày 16 tháng 2 năm 2024). "Độc lạ dịch vụ mai táng ngoài không gian". Người Lao Động. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  77. 1 2 Krebs, Gunter (ngày 11 tháng 11 năm 2025). "Cert 2". Gunter's Space Page (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  78. ↑ Erwin, Sandra (ngày 27 tháng 2 năm 2023). "Air Force navigation satellite to launch on Vulcan's first national security mission". SpaceNews (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  79. ↑ Erwin, Sandra (ngày 9 tháng 4 năm 2022). "Air Force space experiment will seek to demonstrate multi-orbit satellite navigation". SpaceNews (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  80. ↑ La Vi; Quỳnh Phương (ngày 15 tháng 5 năm 2021). "'Phi hành gia' 7 tuổi vì sao được ưu tiên gửi đồ lên mặt trăng?". Thanh Niên. Truy cập ngày 3 tháng 1 năm 2026.
  81. ↑ "Seven-year-old space fan from Leicester is joining forces with Nasa". Metro (bằng tiếng Anh). ngày 11 tháng 5 năm 2021. Truy cập ngày 20 tháng 1 năm 2026.

Liên kết ngoài

[sửa | sửa mã nguồn]
Lấy từ “https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Vulcan_Centaur&oldid=75209823”