صفحهٔ اصلی

دانشنامه‌ای آزاد که همه می‌توانند آن را ویرایش کنند؛
با ۱٬۰۷۷٬۵۷۶ مقاله به زبان فارسی

مقالهٔ برگزیده

تاکدا شینگن (۱۵۲۱–۱۵۷۳) نوزدهمین رهبر خاندان کای گنجی و شانزدهمین رهبر خاندان تاکدا در ولایت کای در قرن شانزدهم ژاپن و در اواخر دوره جنگ‌های داخلی موسوم به سنگوکو بود. شینگن به‌عنوان فرماندار ولایت کای نیز خدمت می‌کرد. ولایت کای در دوران پدر او، تاکدا نوبوتورا، به اتحاد داخلی دست پیدا کرد و شینگن پس از به ارث بردن رهبری این خاندان، حمله به ولایت همسایه، یعنی ولایت شینانو را آغاز کرد و سرانجام پس از ۱۰ سال نبرد توانست آن‌جا را به قلمروی خود الحاق کند. در این سال‌ها، نبردهای پنج‌گانه کاواناکاجیما که با اوئه‌سوگی کنشین در شمال ولایت شینانو رخ داد، شهرت بسیار دارند. شینگن خود را وقف مدیریت قلمرویش کرد و تصویب قوانین برای ولایت کای و ساخت «خاکریز شینگن» برای کنترل سیل در این راستا بودند. همسر پسر ارشد شینگِن، تاکدا یوشینوبو، از خاندان ایماگاوا بود و از آنجا که شینگن شروع به برنامه‌ریزی برای حمله به سوروگا سرزمین خاندان ایماگاوا کرده بود، شینوبو که علیه پدرش شورش کرده بود پس از دستگیری مجبور به خودکشی شد. پس از غلبه بر خاندان ایماگاوا، شینگِن نقشه پیشروی به پایتخت آن زمان کیوتو را در سر داشت. برای این حمله نخست لازم بود از قلمروی توکوگاوا ایه‌یاسو بگذرد. او ایه‌یاسو را در نبرد میکاتاگاهارا شکست داد و وارد قلمروی او ولایت میکاوا شد، اما پس از پیروزی در این نبرد به علت بیماری درگذشت و نیروهایش مجبور به عقب‌نشینی شدند. آکیرا کوروساوا در فیلم کاگه‌موشا حوادث پیرامون پنهان نگه داشتن مرگ او را به تصویر کشیده است. پس از او پسرش تاکدا کاتسویوری که نسبت به پدرش از توانایی‌هایی کمتری برخوردار بود، به ریاست خاندان رسید.

ادامه… مقاله‌های برگزیده – مقالهٔ امروز

آیا می‌دانستید که …؟

…وابستگان محمدعلی‌شاه قاجار در عکاس‌خانهٔ آنتوان سوریوگین، عکاس روس در ایرانِ عصر قاجار و پهلوی، بمب گذاشتند و حدود ۵ هزار نگاتیو شیشه‌ای او نابود شد؟ (در تصویر)
… در شاهنامه فردوسی آمده است که کی‌کاووس، پادشاه اساطیری ایران، چهار پرنده به دور تخت خویش بست تا بتواند پرواز کند؟
… قلم وزیرمتن که پیام‌رسان تلگرام نیز از آن استفاده می کند و در سال ۲۰۲۲ به قلم‌های گوگل افزوده شد توسط صابر راستی‌کردار طراحی شده است؟
… تیمورتاش چوپانی به کمک پدرش به امارت آناتولی رسید، ولی شورش به پا کرده و ادعا نمود مهدی و صاحب الزمان است؛ با این حال پس از سرکوب شورش، در امارتش ابقا شد؟
… درآمد اصلی‌ آدولف هیتلر تنها از فروش کتاب نبرد من بود و او تمام حقوقش از حکومت را به صندوق حمایت از کارگران آسیب‌دیده اهدا می‌کرد؟
… در سده‌های ۱۸ تا ۱۹ میلادی به منطقه امارات متحده عربی و شمال عمان ساحل دزدان گفته می‌شد که پس از پیروزی ارتش راج بریتانیا بر دزدان دریایی و امضای قرارداد صلح، نام این منطقه به ساحل آشتی تغییر یافت؟

بیشتر… – پیشنهاد یک مقاله

دربارهٔ ویکی‌پدیا

ویکی‌پدیا دانشنامه‌ای اینترنتی با بیش از ۳۲۹ زبان با محتوای آزاد است که با همکاری افراد داوطلب نوشته می‌شود و هر کس که به اینترنت دسترسی داشته باشد می‌تواند مقاله‌های آن را ویرایش کند. هدف ویکی‌پدیا آفرینش و انتشار جهانی یک دانشنامهٔ آزاد به تمامی زبان‌های زندهٔ دنیاست. با رشد روزافزون این دانشنامه گردانندگان آن در بنیاد ویکی‌مدیا چندین پروژهٔ مشابه دیگر همچون ویکی‌واژه، ویکی‌کتاب، ویکی‌گفتاورد، ویکی‌خبر، ویکی‌دانشگاه، ویکی‌سفر، ویکی‌داده و ویکی‌گونه را پدیدآوردند.

ویکی‌پدیای فارسی دو سال پس از شروع پروژهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، در ۲۸ آذر ۱۳۸۲ (۱۹ دسامبر ۲۰۰۳) فعالیت خود را آغاز کرد و اکنون در ردهٔ نوزدهم ویکی‌پدیاها قرار دارد و بزرگترین دانشنامهٔ فارسی محسوب می‌شود. ویکی‌پدیای فارسی هم اکنون (۲۸ خرداد ۱۴۰۵ خورشیدی) ۱٬۰۷۷٬۵۷۶ نوشتار دارد.

ادامه… ویکی‌پدیا، بدون نیاز به اینترنت

از میان خبرها

نیکول پاشینیان

دیوید هاکنی هنرمند انگلیسی، در ۸۸ سالگی درگذشت.
حزب پیمان مدنی به رهبری نیکول پاشینیان (در تصویر) نخست وزیر فعلی، در انتخابات پارلمانی ارمنستان پیروز شد.
پاپ لئون چهاردهم اولین بخشنامه کلیسایی خود با عنوان انسانیت باشکوه را منتشر کرد که در آن نگرانی‌هایی در مورد هوش مصنوعی ابراز شده است.
در فوتبال، آرسنال، قهرمان لیگ برتر شد.
در عراق، علی الزیدی جانشین محمد شیاع السودانی به عنوان نخست‌وزیر شد.
شیوع هانتاویروس در کشتی کروز ام‌وی هوندیوس باعث شد اکثر مسافران باقی‌مانده در کشتی قرنطینه شوند.

یادبودها

امروز: پنجشنبه، ۱۸ ژوئن ۲۰۲۶ میلادی برابر ۲۸ خرداد ۱۴۰۵ هجری خورشیدی و ۲ محرّم ۱۴۴۸ هجری قمری (UTC)

رویدادها

۶۱ قمری - ورود کاروان حسین بن علی به سرزمین کربلا.
۶۱ قمری - روبرویی حسین بن علی با حر بن یزید ریاحی در قصر بنی‌مقاتل.

۶۱۸ - کائوتسو، امپراتوری تانگ در کشور چین را بنیان نهاد.
۱۸۱۵ – در جریان جنگ واترلو، ناپلئون بناپارت در برابر صدها هزار نیروی بریتانیا، پروس، روسیه و اتریش شکست خورد و به جزیرهٔ سنت هلن تبعید شد.
۱۸۵۸ – چارلز داروین (در تصویر)، پس از دریافت دست‌نویس آلفرد راسل والاس در تأیید نظریه‌اش، اقدام به انتشار نظریه فرگشت کرد.
۱۹۴۰ – در جریان جنگ جهانی دوم، شارل دوگل فرماندهٔ نیروهای فرانسه آزاد با آغاز اشغال فرانسه توسط آلمان نازی، در سخنرانی‌ای رادیویی که به درخواست ۱۸ ژوئن مشهور شد، از تمامی فرانسویان خواست تا با مبارزه در برابر اشغال‌گران، مقاومت کنند.
۱۹۵۳ – در مصر جمهوری اعلام و ملک فاروق، آخرین پادشاه دودمان خدیوی، خلع شد.

زادروزها

۱۸۴۵ - زادروز چارلز لاورن زیست‌شناس فرانسوی، برندهٔ جایزه نوبل فیزیولوژی و پزشکی در سال ۱۹۰۷
۱۹۲۹ - زادروز یورگن هابرماس فیلسوف آلمانی
۱۹۴۲ - زادروز راجر ایبرت خبرنگار، منتقد فیلم و فیلم‌نامه‌نویس اهل آمریکا
۱۹۴۲ - زادروز پل مک‌کارتنی خواننده و آهنگساز موسیقی راک انگلیسی، عضو گروه بیتلز
۱۹۴۶ - زادروز فابیو کاپلو بازیکن و مربی فوتبال اهل ایتالیا
۱۹۴۹ - زادروز لخ کاچینسکی سیاستمدار لهستانی، رئیس‌جمهور این کشور از دسامبر سال ۲۰۰۵ تا ۱۰ آوریل ۲۰۱۰

درگذشت‌ها

۱۹۲۸ - درگذشت روئال آمونسن کاوشگر مناطق قطبی اهل نروژ
۱۹۳۶ - درگذشت ماکسیم گورکی نویسنده روس، از بنیان‌گذاران سبک رئالیسم سوسیالیستی
۱۹۷۱ - درگذشت پل کارر شیمیدان سوئیسی، برندهٔ جایزه نوبل شیمی سال ۱۹۳۷
۱۹۷۴ - درگذشت گئورگی ژوکوف فرماندهٔ نظامی و سیاستمدار اتحاد شوروی
۲۰۱۰ - درگذشت ژوزه ساراماگو نویسنده پرتغالی، برندهٔ جایزه نوبل ادبیات سال ۱۹۹۸

→ روز قبل – روز بعد ←
یادبودهای ژوئن – یادبودهای بیشتر…