Galapagar está situado nos contrafortes da serra de Guadarrama. Dentro do municipio áchase parte do Parque Natural do Río Guadarrama e a súa Contorna, caracterizado polo predominio do bosque mediterráneo e de ribeira, así como pola existencia de amplas zonas de pastos. Aciñeiras, enebros,fresnos, xaras, quejigos e piñeiros cóntanse entre as principais especies vexetais do municipio.
A economía de Galapagar estivo tradicionalmente orientada cara ao sector primario, particularmente a gandería. O aumento demográfico rexistrado nos últimos lustros conduciu a un crecente peso do sector dos servizos (comercio, banca etc.). Desde finais da década de 1990, o auxe da actividade no sector da construción saldouse coa urbanización de numerosas hectáreas de chan municipal, con polémicas recualificacións que contaron co visto e prace dos sucesivos gobernos locais.
A poboación de Galapagar duplicouse nos últimos dez anos, superando xa a cota de 30.000 persoas. Cerca do 30% dos seus poboadores viven nas urbanizacións do termo municipal, non no núcleo urbano. Destaca especialmente a zona de A Navata, onde se asenta a estación de tren do municipio, que conta cun apartado postal propio. Outra das súas urbanizacións é a Colonia España. Trátase dun agradable e tranquilo lugar residencial situada nas proximidades do termo municipal de Collado Villalba e á beira da zona comercial P-29. Conta coa estación de tren de San Yago como infraestrutura fundamental. O seu eixo vertebrador é o Canellón Real Segoviano que destaca polo seu importante valor ecolóxico.
Actualmente, Galapagar é unha cidade dormitorio de Madrid. O municipio conta cun bo número de cidadáns de orixe estranxeira (un 17% da súa poboación empadroada), orixinarios de países tan diversos como Ecuador, Marrocos ou Romanía. Nel residen ademais moitos españois non naturais do pobo, procedentes sobre todo do resto da comunidade de Madrid.
Un ambicioso Plan Xeral de Ordenación Urbana (PGOU), redactado polo anterior equipo de goberno municipal do Partido Popular (PP), contemplaba que a poboación galapagueña alcanzase os 70.000 habitantes nun prazo de oito anos. Con todo, o concello xurdido das eleccións de 2007, cunha alcaldesa do Partido Socialista Obreiro Español (PSOE), anunciou a retirada de devandito plan e a súa substitución por outro máis moderado.
