Rubus

Rubus
	Blackberry bush with ripe and unripe fruit
Научна класификација [ у ]
Непознат таксон (попр):	Rubus
Вид:	Rubus
Научен назив
	Rubus ; L.
Синоними
	Список Ametron Raf. ; Ampomele Raf. ; Batidaea (Dumort.) Greene ; Bossekia Neck. ex Greene ; Calyctenium Greene ; Cardiobatus Greene ; Chamaemorus Hill ; Comarobatia Greene ; Cumbata Raf. ; Cylactis Raf. ; Dalibarda Kalm ; Dyctisperma Raf. ; Idaeobatus (Focke) Börner ; Manteia Raf. ; Melanobatus Greene ; Oligacis Raf. ; Oreobatus Rydb. ; Parmena Greene ; Psychrobatia Greene ; Rubacer Rydb. ; Selnorition Raf. ;

Rubusе голем и разновиден род на цветни растенија од семејството Rosaceae, потсемејство Rosoideae.^[2]^[3]^[4]^[5] Плодовите од различни видови се познати како малини, капини, боровинки, капини и грмушки. Тоа е разновиден род, а проценките за бројот на видовите Рубус варираат од 250 до над 1.000. Тие растат на сите континенти освен Антарктикот.

Повеќето од овие растенија имаат дрвенести стебла со боцки како рози; боцки, влакна и влакна со врвови на жлезди се исто така чести во родот. Стеблата на ваквите растенија се нарекуваат и трски.

Опис

Грмушки или повеќегодишни тревести растенија. Стеблото обично со специфични трња, со проширена основа, а на врвот се срповидно свиткани. Листовите тројни, дланковидни или перести, со 3-7 назабени ливчиња. Прилисниците јајцевидни, ланцетни или линејни, најчесто повеќе или помалку сраснати со лисната дршка, поретко слободни. Цветовите поединечни или собрани во гроздовидни или метличести соцветија. Цветовите хермафродитни, хипантиумот плоснат, обично со испакната цветна ложа. Чашкините ливчиња 5. Венечните ливчиња 5, црвени, пурпурни, розови, жолтеникаво-бели или бели. Прашниците во голем број, подолги, со иста должина или покуси од столпчињата на плодникот. Карпелите во голем број, голи или влакнести, поставени на една топчеста цветна ложа, столпчињата речиси терминални и обично отпаѓаат. Плодчињата групирани во збирни плодови, образувани од голем број, едносемени костелки.^[6]

Таксономија

Модерна класификација

Rubus е единствениот род во племето Rubeae.^[7]

Rubus е многу сложен, особено во рамките на подродот капина (Rubus), со полиплоидија, хибридизација и факултативна апомиксис кои очигледно се јавуваат често, што ја прави класификацијата на видовите на големата варијација во подродот еден од големите предизвици на систематската ботаника. Во публикациите помеѓу 1910 и 1914 година, германскиот ботаничар Вилхелм Олберс Фоке се обидел да го организира родот во 12 подродови, систем на класификација кој оттогаш станал широко прифатен, иако современите генетски студии откриле дека многу од овие подродови не се монофилетски.^[8]

Некои препознаваат десетици видови кои квалификувани ботаничари го сметаат за единечни, попроменливи видови. Од друга страна, видовите во другите подродови Rubus (како што се малините) генерално се различни или се вклучени во порутински таксономски дебати за една или неколку, како на пример дали европските и американските црвени малини се подобро третирани како еден вид или два (во овој случај, тука се следи гледиштето за два вида, со Rubus idaeus и Rubus strigosus се препознаваат и двата вида; ако овие видови се комбинираат, тогаш постарото име R. idaeus има приоритет за поширокиот вид).

Класификацијата презентирана подолу препознава 13 подродови во рамките на Rubus, при што најголемиот подрод (Rubus) е поделен на 12 делови. Претставени се репрезентативни примери, но многу повеќе видови не се споменати овде. Сеопфатна студија од 2019 година покажаla дека подродовите Orobatus и Anoplobatus се монофилетски, додека сите други подродови се парафилетски или полифилетски.^[9]

Филогенеза

Родот има веројатно северноамериканско потекло,^[9] со фосили познати од еоценската Флорисантска формација во Колорадо, стара околу 34 милиони години.^[10] Rubus се проширил во Евроазија, Јужна Америка и Океанија за време на миоценот.^[9] Фосилни семиња од раниот миоцен на Rubus се пронајдени во чешкиот дел од базенот Цитау. Многу фосилни плодови од † Rubus laticostatus, † Rubus microspermus и † Rubus semirotundatus се извадени од примероци од бушотини на слатководните наоѓалишта од средниот миоцен во базенот Нови Сач, Западни Карпати, Полска.

Молекуларните податоци ги поткрепуваат класификациите врз основа на географијата и бројот на хромозоми, но следните морфолошки податоци, како што се структурата на листовите и стеблата, не се чини дека даваат филогенетска класификација.^[11]

Галерија

Бобинка Rubus caesius
Цвет од R. arcticus
Листови и цветови од R. odoratus
Листови и бобинки од R. saxatilis
Листови и цветови од R. ellipticus var. obcordatus
R. ulmifolius боцки
Плод од R. chamaemorus
Лист од R. caesius
Цвет од R. parviflorus
Листови од R. idaeus
Цвет од R. fruticosus
Бобинки од R. laciniatus
Бобинка R. hawaiensis
R. spectabilis var. spectabilis цвет
Комерцијално произведени малини од R. strigosus
Листови и бобинки од R. rosifolius
Цвеќиња од R. phoenicolasius
Цвеќиња од R. hirsutus

Видови

Rubus е разновиден род, со проценки за бројот на видови кои варираат од 250 до над 1.000, пронајдени на сите континенти освен Антарктикот.^[8] Попознати видови вклучуваат:

Хибридни бобинки

Терминот „хибридна бобинка“ често се користи колективно за оние плодови од родот Rubus, кои се развиени главно во САД и Велика Британија во последните 130 години. Бидејќи видовите Rubus лесно се вкрстуваат и се апомици (способни да снесат семе без оплодување), потеклото на овие растенија често е многу сложено, но генерално е договорено да се вклучат и сорти капини (R. ursinus, R. fruticosus) и малини (R. idaeus). Британската национална колекција на Rubus содржи над 200 видови, и иако не е во рамките на Националната колекција, содржи и многу сорти.^[12]

Етимологија

Генеричкото име на латински значи капина и е изведено од зборот ruber, што значи „црвено“.^[13]

Капините, како и разни други видови Rubus со навики на раст на насип или раскошен раст, често изгледаат како трње.^[5] Сепак, ова име не се користи за оние како малината што растат како исправени трски, ниту за видови што растат како ползечки или се протегаат, како што се повеќето бобинки, или разни нискорастечки бореални, арктички или алпски видови.

Наводи

↑ „Rubus“. Информативна мрежа за гермоплазмени ресурси. Служба за земјоделско истражување, Министерство за земјоделство на САД. Посетено на 2010-06-27. (англиски)
1 2 „Rubus L.“. Plants of the World Online. Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew. 2021. Архивирано од изворникот на 31 March 2023. Посетено на 4 September 2021.
↑ Flora of North America Editorial Committee (уред.), „Rosaceae (subfam. Rosoideae) tribe Rubeae“, Flora of North America North of Mexico (FNA), New York and Oxford – преку eFloras.org, Ботаничка градина на Мисури, Сент Луис и Хербариуми на Харвард, Кемриџ Invalid |mode=CS1 (help)
↑ „the definition of bramble“. Dictionary.com. Архивирано од изворникот на 2016-02-15. Посетено на 2016-02-15.
1 2 „Bramble“. Woodland Trust. Архивирано од изворникот на 20 December 2024. Посетено на 20 February 2025.
↑ Мицевски, Кирил (2001). Флора на Република Македонија Том I, св. 4. Скопје: МАНУ. стр. 890.
↑ Chen, Xun; Li, Jinlu; Cheng, Tao; Zhang, Wen; Liu, Yanlei; Wu, Ping; Yang, Xueying; Wang, Ling; Zhou, Shiliang (February 2020). „Molecular systematics of Rosoideae (Rosaceae)“. Plant Systematics and Evolution (англиски). 306 (1): 9. Bibcode:2020PSyEv.306....9C. doi:10.1007/s00606-020-01629-z. ISSN 0378-2697.
1 2 Huang, Ti-Ran; Chen, Jian-Hui; Hummer, Kim E.; Alice, Lawrence A.; Wang, Wen-He; He, Yi; Yu, Sheng-Xiang; Yang, Ming-Feng; Chai, Tuan-Yao (April 2023). „Phylogeny of Rubus (Rosaceae): Integrating molecular and morphological evidence into an infrageneric revision“. Taxon (англиски). 72 (2): 278–306. Bibcode:2023Taxon..72..278H. doi:10.1002/tax.12885. ISSN 0040-0262.
1 2 3 Carter, Katherine A.; Liston, Aaron; Bassil, Nahla V.; Alice, Lawrence A.; Bushakra, Jill M.; Sutherland, Brittany L.; Mockler, Todd C.; Bryant, Douglas W.; Hummer, Kim E. (2019-12-20). „Target Capture Sequencing Unravels Rubus Evolution“. Frontiers in Plant Science. 10. Bibcode:2019FrPS...10.1615C. doi:10.3389/fpls.2019.01615. ISSN 1664-462X. PMC 6933950. PMID 31921259.
↑ Leopold, Estella B.; Manchester, Steven R.; Meyer, Herbert W. (2008), „Phytogeography of the late Eocene Florissant flora reconsidered“, Paleontology of the Upper Eocene Florissant Formation, Colorado (англиски), Geological Society of America, doi:10.1130/2008.2435(04), ISBN 978-0-8137-2435-5, Архивирано од изворникот на 2024-05-24, Посетено на 2021-09-23
↑ Lawrence A. Alice; Christopher S. Campbell (1999). „Phylogeny of Rubus (rosaceae) based on nuclear ribosomal DNA internal transcribed spacer region sequences“. American Journal of Botany. Botanical Society of America. 86 (1): 81–97. Bibcode:1999AmJB...86...81A. doi:10.2307/2656957. JSTOR 2656957. PMID 21680348.
↑ „Plant Heritage – National Collections Scheme, UK Garden Plants“. nccpg.com. Архивирано од изворникот на 20 January 2015. Посетено на 20 January 2015.
↑ Quattrocchi, Umberto (2000). CRC World Dictionary of Plant Names. IV R-Z. Taylor & Francis US. стр. 2345. ISBN 978-0-8493-2678-3. Архивирано од изворникот на 2024-05-24. Посетено на 2020-12-29.

Надворешни врски

Rubus на Викивидовите ^?
Rubus Архивирано на 30 август 2008 г. Archived 2008-08-30 at the Wayback Machine at the Western Kentucky University

[GRIN-1] „Rubus“. Информативна мрежа за гермоплазмени ресурси. Служба за земјоделско истражување, Министерство за земјоделство на САД. Посетено на 2010-06-27. (англиски)

[POWO-2] 1 2 „Rubus L.“. Plants of the World Online. Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew. 2021. Архивирано од изворникот на 31 March 2023. Посетено на 4 September 2021.

[3] Flora of North America Editorial Committee (уред.), „Rosaceae (subfam. Rosoideae) tribe Rubeae“, Flora of North America North of Mexico (FNA), New York and Oxford – преку eFloras.org, Ботаничка градина на Мисури, Сент Луис и Хербариуми на Харвард, Кемриџ Invalid |mode=CS1 (help)

[dict-4] „the definition of bramble“. Dictionary.com. Архивирано од изворникот на 2016-02-15. Посетено на 2016-02-15.

[:0-5] 1 2 „Bramble“. Woodland Trust. Архивирано од изворникот на 20 December 2024. Посетено на 20 February 2025.

[:02-6] Мицевски, Кирил (2001). Флора на Република Македонија Том I, св. 4. Скопје: МАНУ. стр. 890.

[7] Chen, Xun; Li, Jinlu; Cheng, Tao; Zhang, Wen; Liu, Yanlei; Wu, Ping; Yang, Xueying; Wang, Ling; Zhou, Shiliang (February 2020). „Molecular systematics of Rosoideae (Rosaceae)“. Plant Systematics and Evolution (англиски). 306 (1): 9. Bibcode:2020PSyEv.306....9C. doi:10.1007/s00606-020-01629-z. ISSN 0378-2697.

[Huang-2023-8] 1 2 Huang, Ti-Ran; Chen, Jian-Hui; Hummer, Kim E.; Alice, Lawrence A.; Wang, Wen-He; He, Yi; Yu, Sheng-Xiang; Yang, Ming-Feng; Chai, Tuan-Yao (April 2023). „Phylogeny of Rubus (Rosaceae): Integrating molecular and morphological evidence into an infrageneric revision“. Taxon (англиски). 72 (2): 278–306. Bibcode:2023Taxon..72..278H. doi:10.1002/tax.12885. ISSN 0040-0262.

[Carter-2019-9] 1 2 3 Carter, Katherine A.; Liston, Aaron; Bassil, Nahla V.; Alice, Lawrence A.; Bushakra, Jill M.; Sutherland, Brittany L.; Mockler, Todd C.; Bryant, Douglas W.; Hummer, Kim E. (2019-12-20). „Target Capture Sequencing Unravels Rubus Evolution“. Frontiers in Plant Science. 10. Bibcode:2019FrPS...10.1615C. doi:10.3389/fpls.2019.01615. ISSN 1664-462X. PMC 6933950. PMID 31921259.

[10] Leopold, Estella B.; Manchester, Steven R.; Meyer, Herbert W. (2008), „Phytogeography of the late Eocene Florissant flora reconsidered“, Paleontology of the Upper Eocene Florissant Formation, Colorado (англиски), Geological Society of America, doi:10.1130/2008.2435(04), ISBN 978-0-8137-2435-5, Архивирано од изворникот на 2024-05-24, Посетено на 2021-09-23

[11] Lawrence A. Alice; Christopher S. Campbell (1999). „Phylogeny of Rubus (rosaceae) based on nuclear ribosomal DNA internal transcribed spacer region sequences“. American Journal of Botany. Botanical Society of America. 86 (1): 81–97. Bibcode:1999AmJB...86...81A. doi:10.2307/2656957. JSTOR 2656957. PMID 21680348.

[12] „Plant Heritage – National Collections Scheme, UK Garden Plants“. nccpg.com. Архивирано од изворникот на 20 January 2015. Посетено на 20 January 2015.

[13] Quattrocchi, Umberto (2000). CRC World Dictionary of Plant Names. IV R-Z. Taylor & Francis US. стр. 2345. ISBN 978-0-8493-2678-3. Архивирано од изворникот на 2024-05-24. Посетено на 2020-12-29.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]