Patronage

Patronage is een term die verwijst naar een asymmetrische sociale relatie waarin een persoon met een hogere maatschappelijke positie, de patroon of beschermheer, voordelen, gunsten of middelen verstrekt aan een lagergeplaatste persoon, de cliënt of beschermeling. In ruil daarvoor biedt de cliënt loyaliteit, steun, eerbetoon of specifieke diensten. Deze relatie kan rechtstreeks verlopen, maar ook worden bemiddeld door een tussenpersoon of makelaar. Bovendien zijn de rollen van patroon en cliënt niet noodzakelijk vaststaand: een individu kan in de ene relatie als patroon optreden en in een andere relatie zelf cliënt zijn. Patronagerelaties zijn doorgaans informeel van aard en ontstaan vaak in situaties waarin formele regels ontbreken, onvoldoende ontwikkeld zijn of niet consequent worden nageleefd.

In de moderne praktijk wordt patronage vaak geassocieerd met informele vormen van machtsuitoefening en kan het, afhankelijk van de context, worden beschouwd als een vorm van corruptie.

Geschiedenis

De term patronus is, net als cliens, ontleend aan het Latijn. Een erfenis uit het late Romeinse Rijk is het verschijnsel patroonheilige, waarbij een stad of een groep personen een heilige opvat als de patroon en bidt dat deze bij God de belangen van de gemeenschap behartigt. Zo is de patroonheilige van Maastricht de heilige Servatius.

In katholieke landen wil de peter nog weleens worden geselecteerd op de mogelijkheid de rol van patroon op zich te nemen.

In de politiek was en is de patronage een belangrijk instrument. Opvallend is de patronage van de Britse premier. Deze leider van de grootste partij in het Lagerhuis heeft de koninklijke patronage overgenomen. Tot in de 18e eeuw verbleef men aan het hof omdat daar de banen en eervolle titels zoals lidmaatschap van de ridderorden werden verdeeld. De Britse premier heeft deze rol overgenomen. Hij beschikt over honderden mogelijkheden voor patronage in de vorm van verheffing in het lagerhuis, banen in de partij-organisatie, lucratieve contracten voor adviseurs en consultants, bevorderingen, ambten en onderscheidingen.

Zie ook

• Kunstpatronage tijdens de renaissance
• Patronaat
• Mecenas

Bronnen, noten en/of referenties