Sutegana
Sutegana (Japans: 捨て仮名, [sɯ̥te̞ɡana]?, Nederlands: Weggegooide kana; soms ook Kogaki moji Japans: 小書き文字, [ko̞ːɡa̠kʲi mo̞dʑi]?, Nederlands: Kleingeschreven-karakter) is een kleine kana die kleiner wordt geschreven dan normaliter het geval is, zoals ァ versus ア. Sutegana beïnvloeden altijd de uitspraak van de kana waarop ze volgen, daarom zijn っ en ッ "de sokuon" geen sutegana en is ヶ "Kleine Ke" ook geen sutegana.[1]
Etymologie
[bewerken | brontekst bewerken]Het woord sutegana (kanji + kana: 捨て仮名; hiragana: [すてかな]; katakana: [ステカナ]; bestaande uit 4 morae: su-te-ga-na) is de rōmaji-transliteratie in het hepburnsysteem. Het is een gemengd kango-wago-lexeem. Het betreft een samenstelling van twee samenstellingen, een attributief gebruikt werkwoord en een zelfstandig naamwoord.
- Het eerste deel van de samenstelling bestaat uit de kanji 捨 [su] "weggooien" in de kun-lezing, afgeleid van de Middel-Chinese uitspraak: ɕiaH.[2] met de hiragana て, samen vormen 捨て [sute] de stam van het werkwoord 捨てる [suteru].[3]
- Het tweede deel van samenstelling bestaat uit de kanji 仮 [ka] "tijdelijk" of "aangenomen" in de on-lezing, afgeleid van de Middel-Chinese uitspraak: kaeX; en 名 [na] "naam" eveneens in de on-lezing, afgeleid van de Middel-Chinese uitspraak: mjaeng. De stemloze 'k' in 'kana' verandert in de stemhebbende 'g' vanwege rendaku.[4]
Sutegana kan worden vertaald als weggegooide kana.
Gebruik
[bewerken | brontekst bewerken]Sutegana worden gebruikt voor:
- yōon, gepalataliseerde en gediftongeerde morae, worden gevormd met ゃ, ゅ, ょ en ャ, ュ, ョ in combinatie met de gojūon-kana die eindigen op -i.[1]
- morae met buitengewone klanken die niet voorkomen in de gojūon, meestal gairaigo (leenwoorden). Worden gevormd met ァ, ィ, ゥ, ェ, en ォ.[1]
Voorbeelden van yōon
[bewerken | brontekst bewerken]Yōon zijn I-kana, dit zijn kana die eindigen in -i, deze worden gepalataliseerd met de sutegana: ゃ [ya], ゅ [yu], ょ [yo] voor hiragana en ャ [ya], ュ [yu], ョ [yo] voor katakana.
| Japans | Hiragana | Katakana | Hepburn | Vertaling |
|---|---|---|---|---|
| 客 | きゃく | キャク | kyaku | gast |
| 今日 | きょう | キョウ | kyō | vandaag |
| 中学 | ちゅうがく | チュウガク | chūgaku | middelbare school |
| 写真 | しゃしん | シャシン | shashin | foto |
| 趣味 | しゅみ | シュミ | shumi | hobby |
| 旅行 | りょこう | リョコウ | ryokō | reis |
| 旅館 | りょかん | リョカン | ryokan | herberg |
| 百 | ひゃく | ヒャク | hyaku | honderd |
| 鉄道 | てつどう | テツドウ | tetsudō | spoorweg |
| 教育 | きょういく | キョウイク | kyōiku | onderwijs |
| 病院 | びょういん | ビョウイン | byōin | ziekenhuis |
Voorbeelden van buitengewone klanken in gairaigo
[bewerken | brontekst bewerken]De katakana-sutegana ァ [a], ィ [i], ゥ [u], ェ [e], en ォ [o] worden ingevoegd om de voorgaande katakana-karakter een andere klinker te geven. Hun functie is vergelijkbaar met dat van een diakritisch teken in een abugida.
| Japans | Hepburn | Vertaling |
|---|---|---|
| ファイル | fairu | bestand |
| ファン | fan | fan |
| ティー | tī | thee |
| ディスク | disuku | schijf |
| ウェブ | webu | web |
| フォーク | fōku | vork |
| フォト | foto | foto |
| コンフィグ | konfigu | configuratie |
| ジュース | jūsu | sap / juice |
| シェフ | shefu | chef |
| チョコレート | chokorēto | chocolade |
| トゥール | tūru | tour / rondleiding |
Zie ook
[bewerken | brontekst bewerken]
· 
· 
.png)
- 1 2 3 (en) Japanese with Anime - Small Kana - ゃゅょぁぃぅぇぉっ japanesewithanime.com 03-12-2017, geraadpleegd: 15-03-2026
- ↑ (en) Jisho - 捨 jisho.org, geraadpleegd: 15-03-2026
- ↑ (en) Jisho - 捨てる jisho.org, geraadpleegd: 15-03-2026
- ↑ (en) Jisho - 仮名 jisho.org; geraadpleegd: 15-03-2026
