Kim Novak

Kim Novak
	; Kim Novak (1964)
Imię i nazwisko	Marilyn Pauline Novak
Data i miejsce urodzenia	13 lutego 1933 ; Chicago
Współmałżonek	Richard Johnson; (1965–1966; rozwód); Robert Malloy; (1976–2020; jego śmierć)
Lata aktywności	1954–1991
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Cytaty w Wikicytatach
	Strona internetowa

Kim Novak, właśc. Marilyn Pauline Novak (ur. 13 lutego 1933 w Chicago) – amerykańska aktorka filmowa i malarka.

8 lutego 1960 otrzymała własną gwiazdę w Alei Gwiazd w Los Angeles znajdującą się przy 6332 Hollywood Boulevard^[1]^[2].

Życiorys

Urodziła się w Chicago w Illinois w rodzinie o korzeniach czeskich^[3] jako druga córka Blanche (z domu Kral) i Josepha Alberta Novaków^[4]. Miała siostrę Arlene (1930—2024). Jej ojciec był nauczycielem historii, a w okresie wielkiego kryzysu podjął pracę jako dyspozytor towarowy w towarzystwie kolejowym Chicago, Milwaukee and St. Paul Railroad. Novak uczęszczała do szkoły podstawowej William Penn Elementary, szkoły średniej Farragut High School i Wright Junior College w Chicago. Naukę kontynuowała w Los Angeles City College^[5]. Podczas wakacji w ostatnim semestrze nauki w college’u Novak wyruszyła w trasę po kraju, promując na targach domową zamrażarkę Deepfreeze firmy Detroit Motor Products Corporation jako modelka reklamowa. Otrzymała wówczas tytuł „Miss Deepfreeze”.

Po zakończeniu trasy promocyjnej producenta lodówek w San Francisco, Novak wyjechała za sławą do Los Angeles. Pracowała jako modelka dla Caroline Leonetti Modeling Agency w Hollywood. Była statystyką w filmie Syn Sindbada (nakręconym w 1953, a wprowadzonym na ekrany w 1955), a następnie w produkcji wytwórni RKO Pictures Francuska linia (The French Line, 1953)^[6] w reżyserii Lloyda Bacona z Jane Russell w roli głównej.

Początek jej kariery miał miejsce, gdy zauważył ją Harry Cohn, szef wytwórni Columbia^[7]. Szukał aktorki, która mogłaby rywalizować o względy męskiej publiczności z Marilyn Monroe i dostrzegł w Kim odpowiedni potencjał. Po kilku lekcjach aktorstwa wystąpiła w filmie Fałszywy krok (1954) i wypadła na tyle dobrze, że podpisał z nią długoterminowy kontrakt. Kolejny jej film, Piknik (1955) (z Williamem Holdenem jako partnerem) stał się przebojem kasowym sezonu i otrzymał dwa Oscary. Od tego momentu stała się jedną z najpopularniejszych gwiazd Hollywood^[8].

Następne filmy: Złotoręki (1955), The Eddy Duchin Story (1956), Jeanne Eagels (1957)^[9], dzięki jej urodzie cieszyły się sporym powodzeniem, jednak prawdziwe hity były dopiero przed nią. Wystąpiła u boku Rity Hayworth i Franka Sinatry w Kumpel Joey (1957), który odniósł wielki sukces kasowy, chociaż nie był doceniany przez krytyków. W 1958 zagrała z Jamesem Stewartem w najlepszym swoim filmie, arcydziele Alfreda Hitchcocka Zawrót głowy (Vertigo)^[10], a rok później pojawiła się u boku Fredrica Marcha w dramacie W środku nocy (1959).

Jak się okazało, były to ostatnie ważne tytuły w jej karierze. Pojawienie się nowej generacji aktorów na początku lat 60. spowodowało spadek zainteresowania klasycznymi pięknościami w typie Kim Novak. Zaczęła dostawać coraz słabsze propozycje ABC, Trzecia dziewczyna z lewe (The Third Girl from the Left, 1973) u boku Tony’ego Curtisa czy Trójkąt Szatana (Satan’s Triangle, 1975)^[11], grała coraz mniej i w co najwyżej średnich produkcjach; aż w końcu zdecydowała się całkowicie wycofać z ekranu. Jej ostatni film to Wychodząc z mroku (1991)^[3].

W ostatnich latach aktorka oddaje się artystycznym pasjom: pisze wiersze i maluje obrazy, które utrzymane są w estetyce surrealizmu i impresjonizmu^[3]. Od lat toczy walkę z depresją. Wraz ze swoim drugim mężem Robertem Malloyem przez lata mieszkała w południowym Oregonie. Malloy zmarł pod koniec 2020 roku^[3].

Wybrana filmografia

Fałszywy krok (1954) jako Lona McLane
Niefortunny rozwód (1954) jako Janis
Złotoręki (1955) jako Molly Novotny
Piknik (1955) jako Marjorie „Madge” Owens
Ostatnie akordy (1956) jako Marjorie Oelrichs-Duchin
Jeanne Eagels (1957) jako Jeanne Eagels
Kumpel Joey (1957) jako Linda English
Czarna magia na Manhattanie (1958) jako Gillian Holroyd
Zawrót głowy (1958) jako Judy Barton / Madeleine Elster
W środku nocy (1959) jako Betty Preisser
Obcy, gdy się spotkają (1960) jako Margaret Gault
Urocza gospodyni (1962) jako Carlyle „Carly” Hardwicke
Chłopcy wychodzą na noc (1962) jako Cathy
W niewoli uczuć (1964) jako Mildred Rogers
Pocałuj mnie, głuptasie (1964) jako Polly
Miłosne przygody Moll Flanders (1965) jako Moll Flanders
Legenda Lylah Clare (1968) jako Lylah Clare / Elsa Brinkmann / Elsa Campbell
Wielki skok na bank (1969) jako Lyda Kebanov
Różne drogi szaleństwa (1973) jako Auriol Pageant (część 4 Luau)
Szatański trójkąt (1975) jako Eva
Biały bizon (1977) jako Pokerowa Jenny Schermerhorn
Zwyczajny żigolo (1978) jako Helga von Kaiserling
Pęknięte zwierciadło (1980) jako Lola Brewster
Wychodząc z mroku (1991) jako Lillian Anderssen Munnsen

Nagrody

Rok	Nagroda	Kategoria	Film
1955	Złoty Glob	Najlepszy kobiecy debiut	Niefortunny rozwód (1954)
1957	Złoty Glob	Nagroda Henrietty dla najbardziej popularnych aktorów	–
1997	47. MFF w Berlinie	Honorowy Złoty Niedźwiedź za całokształt twórczości	–
2025	82. Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Wenecji	Honorowy Złoty Lew za całokształt twórczości	–

Przypisy

↑ Kim Novak. Walk of Fame. [dostęp 2026-07-12]. (ang.).
↑ PatrickP. Kevin PatrickP., Hollywood Star Walk: Kim Novak, Actress, „Los Angeles Times”, 24 czerwca 2010 [dostęp 2026-07-12] (ang.).
1 2 3 4 PaulaP. Apanowicz PaulaP., Kim Novak – słynna Madeleine z “Zawrotu głowy” [online], Historia filmu, stare kino – OldCamera.pl, 11 lipca 2019 [dostęp 2020-09-24] (pol.).
↑ Joseph Novak (1897–1987). Find a Grave. [dostęp 2026-07-12]. (ang.).
↑ Kim Novak Biography (1933–). Film Reference. [dostęp 2026-07-12]. (ang.).
↑ Leszek Armatys. Ostatni spreparowany wamp. „Film”. nr 25 (73) (1333/II), s. 12, 23 czerwca 1974. Warszawa: Film Polski. ISSN 0137-463X.
↑ Ludzie: Żona weterynarza. „Film”. nr 15 (1672/XXXVI), s. 24, 12 kwietnia 1981. Warszawa: Film Polski. ISSN 0137-463X.
↑ ValentineV. Ulgu-Servant ValentineV., Kim Novak: The Life of a Hollywood Rebel, in Photos, „Vanity Fair”, 5 września 2025 [dostęp 2026-07-12] (ang.).
↑ Kim Novak. Rotten Tomatoes]. [dostęp 2026-07-12]. (ang.).
↑ LeslieL. Felperin LeslieL., ‘Kim Novak’s Vertigo’ Review: Doc Tribute to an Icon of Hollywood’s Golden Age Crosses the Line From Loving to Fawning, „The Hollywood Reporter”, 1 września 2025 [dostęp 2026-07-12] (ang.).
↑ Kinorama: Kim Novak. „Film”. nr 12 (112) (1372/III), s. 10, 23 marca 1975. Warszawa: Film Polski. ISSN 0137-463X.

Bibliografia

Krystyna Szymańska. Znajome i nieznajome. „Ekran”. nr 28 (I), s. 5, 20 października 1957. Warszawa: Zarząd Główny TPPR. ISSN 0137-463X.
Twoja gwiazda. „Ekran”. nr 48 (138/III), s. 12, 29 listopada 1959. Warszawa: Zarząd Główny TPPR. ISSN 0137-463X.
Alicja Helman. Kim Novak – laleczka z kompleksem syreny. „Ekran”. nr 14 (156/IV), s. 4, 20 października 1960. Warszawa: Zarząd Główny TPPR. ISSN 0137-463X.

Linki zewnętrzne

Kim Novak w bazie IMDb (ang.)
Kim Novak w bazie Filmweb
Kim Novak w bazie Notable Names Database (ang.)

[1] Kim Novak. Walk of Fame. [dostęp 2026-07-12]. (ang.).

[2] PatrickP. Kevin PatrickP., Hollywood Star Walk: Kim Novak, Actress, „Los Angeles Times”, 24 czerwca 2010 [dostęp 2026-07-12] (ang.).

[:0-3] 1 2 3 4 PaulaP. Apanowicz PaulaP., Kim Novak – słynna Madeleine z “Zawrotu głowy” [online], Historia filmu, stare kino – OldCamera.pl, 11 lipca 2019 [dostęp 2020-09-24] (pol.).

[4] Joseph Novak (1897–1987). Find a Grave. [dostęp 2026-07-12]. (ang.).

[5] Kim Novak Biography (1933–). Film Reference. [dostęp 2026-07-12]. (ang.).

[6] Leszek Armatys. Ostatni spreparowany wamp. „Film”. nr 25 (73) (1333/II), s. 12, 23 czerwca 1974. Warszawa: Film Polski. ISSN 0137-463X.

[7] Ludzie: Żona weterynarza. „Film”. nr 15 (1672/XXXVI), s. 24, 12 kwietnia 1981. Warszawa: Film Polski. ISSN 0137-463X.

[8] ValentineV. Ulgu-Servant ValentineV., Kim Novak: The Life of a Hollywood Rebel, in Photos, „Vanity Fair”, 5 września 2025 [dostęp 2026-07-12] (ang.).

[rt-9] Kim Novak. Rotten Tomatoes]. [dostęp 2026-07-12]. (ang.).

[10] LeslieL. Felperin LeslieL., ‘Kim Novak’s Vertigo’ Review: Doc Tribute to an Icon of Hollywood’s Golden Age Crosses the Line From Loving to Fawning, „The Hollywood Reporter”, 1 września 2025 [dostęp 2026-07-12] (ang.).

[11] Kinorama: Kim Novak. „Film”. nr 12 (112) (1372/III), s. 10, 23 marca 1975. Warszawa: Film Polski. ISSN 0137-463X.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

1982–1999	James Stewart (1982) Alec Guinness (1988) Dustin Hoffman (1989) Oliver Stone (1990) Gregory Peck / Billy Wilder (1993) Sophia Loren (1994) Alain Delon (1995) Elia Kazan / Jack Lemmon (1996) Kim Novak (1997) Catherine Deneuve (1998) Shirley MacLaine (1999)
2000–2019	Jeanne Moreau (2000) Kirk Douglas (2001) Robert Altman / Claudia Cardinale (2002) Anouk Aimée (2003) Fernando Solanas (2004) Fernando Fernán Gómez / Im Kwon-taek (2005) Ian McKellen / Andrzej Wajda (2006) Arthur Penn (2007) Francesco Rosi (2008) Maurice Jarre (2009) Wolfgang Kohlhaase / Hanna Schygulla (2010) Armin Mueller-Stahl (2011) Meryl Streep (2012) Claude Lanzmann (2013) Ken Loach (2014) Wim Wenders (2015) Michael Ballhaus (2016) Milena Canonero (2017) Willem Dafoe (2018) Charlotte Rampling (2019)
2020–2039	Helen Mirren (2020) Isabelle Huppert (2022) Steven Spielberg (2023) Martin Scorsese (2024) Tilda Swinton (2025) Michelle Yeoh (2026)

1969–1989	Luis Buñuel (1969) Orson Welles (1970) Ingmar Bergman / Marcel Carné / John Ford (1971) Charles Chaplin / Anatolij Gołownia / Billy Wilder (1972) Alessandro Blasetti / Luis Buñuel / Frank Capra / George Cukor / Jean-Luc Godard / Siergiej Jutkiewicz / Alexander Kluge / Akira Kurosawa / Michael Powell / Satyajit Ray / King Vidor / Cesare Zavattini (1982) Michelangelo Antonioni (1983) Federico Fellini / John Huston / Manoel de Oliveira (1985) Paolo i Vittorio Taviani (1986) Luigi Comencini / Joseph L. Mankiewicz (1987) Joris Ivens (1988) Robert Bresson (1989)
1990–2009	Miklós Jancsó / Marcello Mastroianni (1990) Mario Monicelli / Gian Maria Volonté (1991) Francis Ford Coppola / Jeanne Moreau / Paolo Villaggio (1992) Claudia Cardinale / Robert De Niro / Roman Polański / Steven Spielberg (1993) Suso Cecchi D’Amico / Ken Loach / Al Pacino (1994) Woody Allen / Giuseppe De Santis / Goffredo Lombardo / Ennio Morricone / Alain Resnais / Martin Scorsese / Alberto Sordi / Monica Vitti (1995) Robert Altman / Vittorio Gassman / Dustin Hoffman / Michèle Morgan (1996) Gérard Depardieu / Stanley Kubrick / Alida Valli (1997) Warren Beatty / Sophia Loren / Andrzej Wajda (1998) Jerry Lewis (1999) Clint Eastwood (2000) Éric Rohmer (2001) Dino Risi (2002) Dino De Laurentiis / Omar Sharif (2003) Stanley Donen / Manoel de Oliveira (2004) Hayao Miyazaki / Stefania Sandrelli (2005) David Lynch (2006) Bernardo Bertolucci / Tim Burton (2007) Ermanno Olmi (2008) John Lasseter / Brad Bird / Pete Docter / Andrew Stanton / Lee Unkrich (2009)
2010–2029	John Woo (2010) Marco Bellocchio (2011) Francesco Rosi (2012) William Friedkin (2013) Thelma Schoonmaker / Frederick Wiseman (2014) Bertrand Tavernier (2015) Jean-Paul Belmondo / Jerzy Skolimowski (2016) Jane Fonda / Robert Redford (2017) David Cronenberg / Vanessa Redgrave (2018) Pedro Almodóvar / Julie Andrews (2019) Ann Hui / Tilda Swinton (2020) Roberto Benigni / Jamie Lee Curtis (2021) Catherine Deneuve / Paul Schrader (2022) Liliana Cavani / Tony Leung Chiu Wai (2023) Sigourney Weaver / Peter Weir (2024) Kim Novak / Werner Herzog (2025)