Nvidia
 | |
 Siedziba firmy w Santa Clara (2023) | |
| Państwo | |
|---|---|
| Siedziba | |
| Data powstania |
1993 |
| Forma prawna |
Corporation |
| Prezes | |
| Zatrudnienie |
36,000 (FY 2025)[1] |
| ISIN | |
| Symbol akcji | |
| Dane finansowe (FY 2025[1]) | |
| Przychody |
|
| Wynik operacyjny |
|
| Wynik netto |
|
| Aktywa |
|
| Kapitał własny |
|
Położenie na mapie Kalifornii  | |
Położenie na mapie Stanów Zjednoczonych  | |
 37°22′23,9″N 121°57′57,6″W/37,373306 -121,966000 | |
| Strona internetowa | |
NVIDIA Corporation[2] (wymowa: ɛnˈvɪdiə; oficjalny zapis: NVIDIA, stylizowany nVIDIA[a]) – amerykańskie przedsiębiorstwo komputerowe będące jednym z największych na świecie producentów procesorów graficznych i innych układów scalonych przeznaczonych na rynek komputerowy. NVIDIA jest także głównym dostawcą (pod względem udziału w rynku) kart graficznych dla komputerów osobistych ze swoją standardową serią GeForce. Firma produkuje także konsole (NVIDIA Shield) oparte na Androidzie[3]. Logo firmy to zielony prostokąt, na który częściowo zachodzi spirala.
Założona została w 1993 roku przez Jen-Hsun Huanga, Chrisa Malachowsky’ego i Curtisa Priema. Główna siedziba firmy mieści się w Santa Clara, w stanie Kalifornia, w Stanach Zjednoczonych[4].
W 2026 tygodnik Time uznał firmę za jedną z dziesięciu najbardziej wpływowych w kategorii sprzętu komputerowego[5].
Dynamiczny rozwój sztucznej inteligencji od 2023 roku znacząco zwiększył popyt na układy NVIDII i jej wartość rynkową, dzięki czemu w 2025 roku przejściowo stała się ona najwyżej wycenianym przedsiębiorstwem na świecie[6].
Historia
[edytuj | edytuj kod]Początki (lata 90.)
[edytuj | edytuj kod]
NVIDIA powstała w kwietniu 1993 roku, a jej założyciele, wcześniej inżynierowie AMD, Sun Microsystems i IBM, postawili na akcelerację grafiki trójwymiarowej w czasie, gdy rynek komputerowy był zdominowany przez procesory ogólnego przeznaczenia. Pierwszy układ firmy, NV1 z 1995 roku, nie zdobył rynku i postawił młode przedsiębiorstwo na skraju bankructwa[4]. Przełom przyniósł wydany w 1997 roku akcelerator RIVA 128, a następnie układy z serii RIVA TNT. W 1999 roku, w którym NVIDIA zadebiutowała na giełdzie, ukazał się GeForce 256, dla którego firma ukuła termin „procesor graficzny” (GPU) i który jako pierwszy w segmencie konsumenckim sprzętowo realizował przekształcenia geometryczne i oświetlenie. Sukcesy te zapewniły jej kontrakt na układ graficzny do konsoli Xbox firmy Microsoft[7].
Gry, obliczenia równoległe i CUDA (lata 2000.)
[edytuj | edytuj kod]W 2000 roku NVIDIA przejęła aktywa upadającego konkurenta 3dfx, umacniając pozycję na rynku kart graficznych. Wytwarzała układy graficzne dla konsol, m.in. RSX („Reality Synthesizer”) dla PlayStation 3 firmy Sony, a przez kilka lat produkowała też chipsety płyt głównych z rodziny nForce dla procesorów AMD i Intela. Stopniowo wychodziła poza rynek gier, podejmując współpracę m.in. z NASA i producentami samochodów. Kamieniem milowym było wprowadzenie w 2006 roku platformy CUDA, która umożliwiła wykorzystanie równoległej mocy GPU do obliczeń ogólnego przeznaczenia i z czasem stała się fundamentem przewagi NVIDII w sztucznej inteligencji. Pod koniec dekady firma zmagała się z pozwem zbiorowym dotyczącym wadliwych układów mobilnych, zakończonym ugodą w 2010 roku[7].
Era sztucznej inteligencji (od 2010)
[edytuj | edytuj kod]W 2011 roku NVIDIA wprowadziła Tegrę, układ typu SoC dla urządzeń mobilnych, stosowany później m.in. w konsoli Nintendo Switch i systemach samochodowych. Od 2012 roku, gdy wytrenowana na GPU NVIDII sieć neuronowa AlexNet zapoczątkowała rozkwit uczenia głębokiego, procesory graficzne firmy stały się podstawowym narzędziem badań nad sztuczną inteligencją. W 2017 roku NVIDIA weszła na rynek pojazdów autonomicznych z platformą Drive, a w 2020 roku za około 7 miliardów dolarów przejęła producenta sprzętu sieciowego Mellanox Technologies. Ogłoszona w 2020 roku próba przejęcia brytyjskiego projektanta układów Arm za 40 miliardów dolarów napotkała opór regulatorów i została porzucona w 2022 roku[8].
_029.png)
Wzrost zainteresowania generatywną sztuczną inteligencją zasadniczo zmienił skalę działalności firmy. Po premierze ChatGPT w 2022 roku, którego model wytrenowano na tysiącach układów NVIDII, wzrósł popyt na jej procesory do centrów danych. Kolejne architektury układów do centrów danych, Hopper (H100, 2022) i Blackwell (2024), przełożyły się na wzrost przychodów, które w roku obrotowym 2025 osiągnęły rekordowy poziom[9]. W 2023 roku wartość rynkowa firmy przekroczyła bilion dolarów, a w 2025 roku, jako pierwszej spółki w historii, 4 biliony dolarów[10].
Produkty i technologie
[edytuj | edytuj kod]Procesory graficzne
[edytuj | edytuj kod]Najważniejszym produktem NVIDII pozostają procesory graficzne. Konsumencka rodzina GeForce, rozwijana nieprzerwanie od 1999 roku przez kolejne generacje, od GeForce 256 po serię RTX 50, jest najpopularniejszą marką kart graficznych dla komputerów osobistych i graczy. W 2025 roku NVIDIA miała około 92% udziału w rynku samodzielnych kart graficznych[7]. Współczesne układy GeForce RTX wprowadziły sprzętowy ray tracing oraz technikę skalowania obrazu DLSS opartą na sztucznej inteligencji. Dla zastosowań profesjonalnych firma oferuje karty z linii Quadro (obecnie pod marką RTX), a do centrów danych i obliczeń naukowych akceleratory rodziny Tesla, a następnie układy serii A100, H100 i Blackwell, dostarczane także w gotowych systemach serwerowych. Wydajność kart wyznaczają kolejne architektury układów, nazywane od nazwisk uczonych, m.in. Tesla, Fermi, Kepler, Maxwell, Pascal, Volta, Turing, Ampere, Ada Lovelace, Hopper i Blackwell[4]. Na rynku kart graficznych dla graczy głównym konkurentem NVIDII jest AMD, a w segmencie układów zintegrowanych również Intel.
NVIDIA projektuje przede wszystkim same procesory graficzne, a gotowe karty wytwarzają na ich podstawie partnerzy w modelu OEM, tacy jak ASUS, Gigabyte Technology czy Palit. Część kart firma sprzedaje również we własnej wersji referencyjnej (Founders Edition)[1].
CUDA i obliczenia równoległe
[edytuj | edytuj kod]Trwałą przewagę konkurencyjną zapewnia NVIDII rozbudowany ekosystem oprogramowania wokół platformy CUDA, która udostępnia równoległą moc obliczeniową GPU programistom i jest powszechnie stosowana w uczeniu maszynowym, symulacjach naukowych oraz obliczeniach wielkiej skali. Dzięki niej procesory NVIDII stały się standardem w superkomputerach i ośrodkach obliczeń o wysokiej wydajności (HPC). Firma dostarcza również gotowe systemy serwerowe DGX, szybkie łącza NVLink między układami oraz, po przejęciu Mellanoksa, sieci InfiniBand, a w 2020 roku udostępniła platformę Omniverse do współpracy nad grafiką i symulacjami 3D[7].
Otwarte oprogramowanie
[edytuj | edytuj kod]NVIDIA przez lata była krytykowana za słabe wsparcie dla wolnego oprogramowania, w szczególności za zamknięte sterowniki dla systemu Linux, przez co społeczność stworzyła zastępczy sterownik Nouveau metodą inżynierii odwrotnej. W 2012 roku publicznej krytyki firmie udzielił sam twórca Linuksa Linus Torvalds[11]. W 2022 roku firma udostępniła na otwartych licencjach (GPL i MIT) moduły jądrowe sterownika GPU, a od 2024 roku uczyniła je domyślnymi dla nowszych układów[11]. Najważniejsze komponenty pozostają jednak zamknięte, w tym platforma CUDA oraz działające w przestrzeni użytkownika biblioteki OpenCL i Vulkan. Zamknięty, lecz dominujący ekosystem CUDA bywa wskazywany jako źródło uzależnienia klientów od sprzętu NVIDII.
Inne produkty
[edytuj | edytuj kod]Poza grafiką NVIDIA rozwija układy Tegra (stosowane m.in. w konsoli Nintendo Switch), platformę Drive dla pojazdów autonomicznych, sprzęt sieciowy dla centrów danych przejęty wraz z Mellanoksem oraz konsolę do gier NVIDIA Shield opartą na Androidzie. W przeszłości firma dostarczała też układy graficzne do konsol Xbox i PlayStation 3[7].
Łańcuch dostaw
[edytuj | edytuj kod]NVIDIA działa w modelu fabless i nie ma własnych fabryk. Wytwarzanie układów zleca w przeważającej części tajwańskiemu TSMC, które realizuje też ich zaawansowane pakowanie w technologii CoWoS, łączące procesor z pamięcią w jednym module[1]. Niezbędną do pracy akceleratorów AI pamięć o wysokiej przepustowości (HBM) dostarczają głównie SK Hynix, a także Micron Technology i Samsung. Tak silne uzależnienie od wąskiego grona dostawców skupionych w dużej mierze na Tajwanie uznaje się za jedno z głównych ryzyk strategicznych firmy, zwłaszcza wobec napięć geopolitycznych i okresowych niedoborów mocy produkcyjnych[1].
Pozycja rynkowa i finanse
[edytuj | edytuj kod]W roku obrotowym 2025, zakończonym w styczniu 2025, przychody NVIDII wyniosły rekordowe 130,5 miliarda dolarów, o 114% więcej niż rok wcześniej, z czego 115,2 miliarda przypadło na segment centrów danych[9]. Dzięki dominacji w układach do sztucznej inteligencji firma stała się okresowo najwyżej wycenianym przedsiębiorstwem na świecie[10]. Akcje NVIDII są notowane na giełdzie NASDAQ. Firma dwukrotnie przeprowadziła split akcji, w stosunku 4:1 w 2021 roku i 10:1 w 2024 roku, a w listopadzie 2024 roku weszła w skład indeksu Dow Jones Industrial Average, zastępując Intela i będąc już wcześniej częścią indeksu S&P 500[12].
Akcjonariat i zarządzanie
[edytuj | edytuj kod]Współzałożyciel Jensen Huang od powstania firmy w 1993 roku pełni funkcję prezesa i dyrektora generalnego oraz przewodniczy radzie dyrektorów[13]. Pozostaje on największym indywidualnym akcjonariuszem NVIDII, choć większość kapitału należy do inwestorów instytucjonalnych, takich jak fundusze BlackRock i Vanguard[13].
Kontrowersje
[edytuj | edytuj kod]Dominująca pozycja NVIDII bywa przedmiotem zastrzeżeń. Zamknięty charakter platformy CUDA utrudnia przenoszenie oprogramowania na sprzęt konkurencji i bywa krytykowany jako forma uzależnienia od jednego dostawcy. W czasie boomu na kryptowaluty w latach 2020–2021 karty GeForce masowo wykupywali minerzy i pośrednicy, co przy ograniczonej podaży wywindowało ich ceny na rynku wtórnym. W odpowiedzi firma ograniczyła wydajność miningu w części kart (technologia LHR) i wprowadziła osobne układy CMP[14]. Skala działalności firmy stała się też przedmiotem zainteresowania organów antymonopolowych w USA, Unii Europejskiej i Chinach[15]. Od 2022 roku amerykańskie obostrzenia eksportowe ograniczają sprzedaż najwydajniejszych układów do sztucznej inteligencji do Chin. W 2025 roku, po objęciu restrykcjami przeznaczonego na ten rynek modelu H20, NVIDIA zaksięgowała z tego tytułu odpis w wysokości około 5,5 miliarda dolarów[16].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Mała litera n tej samej wysokości, co reszta napisu. W latach 90. i wczesnych 2000. stylizowany zapis miał pochyloną literę n – nVIDIA.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- 1 2 3 4 5 NVIDIA Consolidated Statements of Income 2024 [online].
- ↑ NVIDIA, NVIDIA Logo Guidelines at a Glance [PDF] [online], NVIDIA.com [dostęp 2020-06-05] (ang.).
- ↑ Nowa Nvidia Shield jest już dostępna w Polsce / CD-Action – NVIDIA, Nvidia Shield [online], www.cdaction.pl [dostęp 2017-11-25] (pol.).
- 1 2 3 The History of Nvidia GPUs: NV1 to Turing [online], Tom's Hardware [dostęp 2026-06-12] (ang.).
- ↑ The 10 Most Influential Hardware Companies of 2026 [online], Time.com, 27 kwietnia 2026 [dostęp 2026-05-22] (ang.).
- ↑ Pierwsza taka wycena w historii giełdy. Nvidia przebiła sufit [online], Business Insider Polska, 9 lipca 2025 [dostęp 2025-10-05].
- 1 2 3 4 5 NVIDIA Corporation [online], Encyclopædia Britannica [dostęp 2026-06-12] (ang.).
- ↑ Nvidia-Arm deal: The biggest chip deal in history has fallen apart [online], CNN Business, 8 lutego 2022 [dostęp 2026-06-12] (ang.).
- 1 2 NVIDIA Announces Financial Results for Fourth Quarter and Fiscal 2025 [online], NVIDIA, 26 lutego 2025 [dostęp 2026-06-12] (ang.).
- 1 2 Nvidia becomes first company to reach $5 trillion valuation, fueled by AI boom [online], CNBC, 29 października 2025 [dostęp 2026-06-12] (ang.).
- 1 2 Kevin Mittman, NVIDIA Transitions Fully Towards Open-Source GPU Kernel Modules [online], NVIDIA [dostęp 2026-06-12] (ang.).
- ↑ Nvidia to join Dow Jones Industrial Average, replacing rival chipmaker Intel [online], CNBC, 1 listopada 2024 [dostęp 2026-06-12] (ang.).
- 1 2 NVIDIA Corporation – ownership [online], CNBC [dostęp 2026-06-12] (ang.).
- ↑ Nvidia's contradictory relationship with crypto mining [online], Proactive Investors [dostęp 2026-06-12] (ang.).
- ↑ Nvidia office reportedly raided over cloud dominance inquiry [online], TechRadar, 29 września 2023 [dostęp 2026-06-12] (ang.).
- ↑ Kif Leswing, Nvidia says it will record $5.5 billion charge tied to H20 processors exported to China [online], CNBC, 15 kwietnia 2025 [dostęp 2026-06-12] (ang.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]
