Ь
| เครื่องหมายอ่อน (Soft sign) | |
|---|---|
| Ь ь | |
| การใช้งาน | |
| ระบบการเขียน | ซีริลลิก |
| Type | ชุดตัวอักษร |
| ภาษาต้นกำเนิด | ภาษาสลาฟคริสตจักรโบราณ, กลุ่มภาษาสลาฟตะวันออก |
| แทนการออกเสียง | [◌ʲ] |
| รหัสชุดอักขระยูนิโคด | U+042C, U+044C |
| ประวัติ | |
| พัฒนาการ | Ⱐ ⱐ
|
| อื่น ๆ | |
| อักษรอื่นที่นิยมใช้ร่วมกัน | ꚝ |
| soft sign | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| อักษรซีริลลิก | ||||||
| А | Б | В | Г | Ґ | Ѓ | Д |
| Ђ | Е | Ѐ | Ё | Є | Ж | З |
| Ѕ | И | Ѝ | І | Ї | Й | Ј |
| К | Л | Љ | М | Н | Њ | О |
| П | Р | С | Т | Ћ | Ќ | У |
| Ў | Ф | Х | Ц | Ч | Џ | Ш |
| Щ | Ъ | Ы | Ь | Э | Ю | Я |
| ไม่ใช่กลุ่มภาษาสลาฟ | ||||||
| Ӑ | Ӓ | Ә | Ӛ | Ӕ | Ғ | Ҕ |
| Ӻ | Ӷ | Ԁ | Ԃ | Ӗ | Ӂ | Җ |
| Ӝ | Ԅ | Ҙ | Ӟ | Ԑ | Ӡ | Ԇ |
| Ӣ | Ҋ | Ӥ | Қ | Ӄ | Ҡ | Ҟ |
| Ҝ | Ԟ | Ԛ | Ӆ | Ԓ | Ԡ | Ԉ |
| Ԕ | Ӎ | Ӊ | Ң | Ӈ | Ҥ | Ԣ |
| Ԋ | Ӧ | Ө | Ӫ | Ҩ | Ҧ | Ҏ |
| Ԗ | Ҫ | Ԍ | Ҭ | Ԏ | Ӯ | Ӱ |
| Ӳ | Ү | Ұ | Ҳ | Ӽ | Ӿ | Һ |
| Ҵ | Ҷ | Ӵ | Ӌ | Ҹ | Ҽ | Ҿ |
| Ӹ | Ҍ | Ӭ | Ԙ | Ԝ | Ӏ | |
| อักษรซีริลลิกโบราณ | ||||||
| Ҁ | Ѻ | Ѹ | Ѡ | Ѿ | Ѣ | Ꙓ |
| Ꙗ | Ѥ | Ѧ | Ѫ | Ѩ | Ѭ | Ѯ |
| Ѱ | Ѳ | Ѵ | Ѷ | Ꙟ | ||

เครื่องหมายอ่อน (soft sign) (Ь ь; ตัวเอียง: Ь ь หรือ Ь ь; ตัวเอียง: Ь ь) คือตัวอักษรในอักษรซีริลลิกที่ใช้ในภาษาสลาฟหลากหลายภาษา[1] ในภาษาสลาฟคริสตจักรโบราณ อักษรนี้เคยแทนเสียงสระหน้าแบบสั้นหรือลดรูป อย่างไรก็ตาม เมื่อเวลาผ่านไป เสียงสระเฉพาะที่เคยแทนนั้นได้เลือนหายไปเป็นส่วนใหญ่และไปรวมกับเสียงสระอื่น ๆ
ในระบบการเขียนด้วยอักษรซีริลลิกของภาษาสลาฟร่วมสมัยส่วนใหญ่ เช่น ในกลุ่มภาษาสลาฟตะวันออก (ภาษารัสเซีย, ภาษา украинська (ยูเครน), ภาษา беларусская (เบลารุส)) และภาษาสลาฟคริสตจักร เครื่องหมายอ่อนไม่ได้ทำหน้าที่แทนเสียงใดเสียงหนึ่งโดยลำพัง แต่ทำหน้าที่เป็นเครื่องหมายแสดงการทำให้เป็นเพดานอ่อนของพยัญชนะตัวก่อนหน้า ในภาษาบัลแกเรีย เครื่องหมายนี้ใช้เพื่อกำกับเสียงเพดานอ่อนของพยัญชนะตัวก่อนหน้าเมื่ออยู่หน้าอักษร o เท่านั้น ทำให้เกิดการผสมเสียงเป็น ьо (/ʲo/) ตัวอย่างเช่น คำว่า гьол (/gʲol/)
การทำให้เป็นเพดานอ่อน คือกระบวนการทางภาษาศาสตร์ที่กลางลิ้นเคลื่อนเข้าใกล้เพดานแข็งมากขึ้นในขณะออกเสียงพยัญชนะ ซึ่งส่งผลต่อการออกเสียงพยัญชนะตัวก่อนหน้าโดยเพิ่มคุณความเป็นเพดานอ่อนเข้าไป หรือทำให้กลายเป็นพยัญชนะเพดานอ่อน เครื่องหมายอ่อนทำหน้าที่เป็นสัญลักษณ์ทางสายตาเพื่อแสดงว่าพยัญชนะที่อยู่ข้างหน้านั้นเป็นเสียงเพดานอ่อน
ตัวอย่างเช่น ในภาษารัสเซีย เครื่องหมายอ่อนมักใช้หลังพยัญชนะเพื่อแสดงการทำให้เป็นเพดานอ่อน มันส่งผลต่อการออกเสียงพยัญชนะตัวก่อนหน้าและสามารถเปลี่ยนเสียงของคำได้ ผลลัพธ์ที่แน่ชัดจะแตกต่างกันไปตามพยัญชนะที่มันตามหลัง ในภาษาสลาฟอื่น ๆ ที่มีการใช้เครื่องหมายอ่อน ก็พบฟังก์ชันการทำให้เป็นเพดานอ่อนในลักษณะเดียวกัน
เครื่องหมายนี้ยังอาจถูกใช้เป็นตัวยก (ꚝ) ในภาษาถิ่นวิทยาของลิทัวเนียได้อีกด้วย[2]
การแสดงผล
[แก้]ตามกฎการเขียนปกติ ตัวอักษรนี้ไม่มีรูปแบบตัวพิมพ์ใหญ่ เนื่องจากไม่มีคำใดที่ขึ้นต้นด้วยตัวอักษรนี้ อย่างไรก็ตาม แบบอักษรซีริลลิกมักจะมีรูปตัวพิมพ์ใหญ่เตรียมไว้ให้สำหรับการพิมพ์ด้วยตัวพิมพ์ใหญ่ทั้งหมด (all caps) หรือใช้เป็นส่วนประกอบของหมายเลขซีเรียลต่าง ๆ (เช่น ซีรีส์ของธนบัตรโซเวียต) และดัชนีต่าง ๆ (ตัวอย่างเช่น เคยมีรถจักรไอน้ำรัสเซียรุ่นเก่ารุ่นหนึ่ง ที่ทำเครื่องหมายว่า "Ь" – ru:Паровоз Ь)
ในการปริวรรตอักษรซีริลลิกเป็นอักษรละติน เครื่องหมายอ่อนมักจะถูกปริวรรตด้วย U+02B9 ʹ MODIFIER LETTER PRIME ในบางครั้งอาจใช้ U+02BC ʼ MODIFIER LETTER APOSTROPHE หรืออาจละเว้นเครื่องหมายอ่อนไปเลยหากมันอยู่ในตำแหน่งที่ไม่ได้ทำหน้าที่เติมเสียงยอ เช่น Тверь=Tver, Обь=Ob นอกจากนี้ยังอาจปริวรรตเป็น "y" หรือ "i" หากอยู่หน้าสระ
ในภาษา беларусская (เบลารุส) จะปริวรรตอักษรนี้เป็นเครื่องหมายอะคิวท์กำกับข้างบน เช่น зь ⟨ź⟩, ць ⟨ć⟩, нь ⟨ń⟩, ль ⟨ĺ⟩
ชื่อของตัวอักษร
[แก้]- เบลารุส: мяккі знак, อักษรโรมัน: miakki znak, แปลตรงตัว 'เครื่องหมายอ่อน', สัทอักษรสากล: [ˈmʲakʲːi ˈznak]
- บัลแกเรีย: ер малък, อักษรโรมัน: er malǎk, แปลตรงตัว 'เยร์ตัวเล็ก', สัทอักษรสากล: [ɛr ˈmalɐk]; ส่วนเครื่องหมายแข็ง ⟨ъ⟩ จะเรียกว่า ер голям, er golyam, 'เยร์ตัวใหญ่'
- บูร์ยัตแบบรัสเซีย: зөөлэн тэмдэг, อักษรโรมัน: zöölen temdeg, [zœːˈlɛn ˈtɛmdək]
- สลาวอนิกคริสตจักรเก่า: єрь, อักษรโรมัน: yerʹ
- ภาษาสลาฟคริสตจักรโบราณ: ѥрь, อักษรโรมัน: yerĭ, ไม่ทราบความหมายแน่ชัด
- คัลมึค: җөөлн темдг, อักษรโรมัน: cööln temdg, [d͡ʒœːˈlən tɛmˈdək]
- คาซัค: жіңішкелік белгісі, อักษรโรมัน: jıñışkelık belgısı, แปลตรงตัว 'เครื่องหมายแสดงความอ่อน', สัทอักษรสากล: [ʑɪŋɪɕkjɪlɪk bjɪlɡɪsɪ]
- คีร์กีซ: ичкертүү белгиси, อักษรโรมัน: içkertüü belgisi
- มองโกเลีย: зөөлний тэмдэг, อักษรโรมัน: zöölnii temdeg, สัทอักษรสากล: [ˈt͡soːɮniː ˈtʰemteɡ]
- โรมาเนีย: семнул моале, อักษรโรมัน: semnul moale, แปลตรงตัว 'เครื่องหมายอ่อน', สัทอักษรสากล: [ˈsemnul ˈmo̯a.le]
- รัสเซีย: мягкий знак, อักษรโรมัน: myagkiy znak, แปลตรงตัว 'เครื่องหมายอ่อน', สัทอักษรสากล: [ˈmʲæxʲkʲɪj ˈznak]; หรือ (ชื่อเก่า, ส่วนใหญ่ใช้ก่อนปี ค.ศ. 1917) ерь, yer', สัทอักษรสากล: [jerʲ]
- เซอร์เบีย: танко јер, อักษรโรมัน: tanko jer, แปลตรงตัว 'เยร์บาง'; หรือเรียกสั้น ๆ ว่า јер, jer, 'เยร์'; ส่วนเครื่องหมายแข็ง ⟨ъ⟩ จะเรียกว่า дебело јер, debelo jer, 'เยร์หนา', หรือ јор, jor, 'ยอร์'
- ยูเครน: м’який знак, อักษรโรมัน: miakyi znak, แปลตรงตัว 'เครื่องหมายอ่อน', สัทอักษรสากล: [mjɐˈkɪj ˈznɑk]
- อุซเบก: юмшатиш белгиси, อักษรโรมัน: yumshatish belgisi, สัทอักษรสากล: [jʉmʃatɨʃ belɡisɨ]
ตัวอักษรที่เกี่ยวข้องและอักษรอื่น ๆ ที่คล้ายคลึงกัน
[แก้]- อักษรละติน B, ซึ่งตัวพิมพ์เล็กมีลักษณะเกือบจะเหมือนกัน
- Ъ ъ : อักษรซีริลลิก เครื่องหมายแข็ง
- Ҍ ҍ : อักษรซีริลลิก เครื่องหมายกึ่งอ่อน
- Ѣ ѣ : อักษรซีริลลิก ยัท
- Ы ы : อักษรซีริลลิก เยรึ
- Љ љ : อักษรซีริลลิก ล๎เย
- Њ њ : อักษรซีริลลิก น๎เย
- : อักษรซีริลลิก ต๎เย
รหัสคอมพิวเตอร์
[แก้]| ตัวอักษร | Ь | ь | ||
|---|---|---|---|---|
| Unicode name | CYRILLIC CAPITAL LETTER SOFT SIGN | CYRILLIC SMALL LETTER SOFT SIGN | ||
| การเข้ารหัสอักขระ | decimal | hex | decimal | hex |
| ยูนิโคด | 1068 | U+042C | 1100 | U+044C |
| UTF-8 | 208 172 | D0 AC | 209 140 | D1 8C |
| รหัสอ้างอิงตัวอักษรที่มีชื่อ | Ь | Ь | ь | ь |
| KOI8-R และ KOI8-U | 248 | F8 | 216 | D8 |
| Code page 855 | 238 | EE | 237 | ED |
| Code page 866 | 156 | 9C | 236 | EC |
| Windows-1251 | 220 | DC | 252 | FC |
| ISO-8859-5 | 204 | CC | 236 | EC |
| Macintosh Cyrillic | 156 | 9C | 252 | FC |
ดูเพิ่ม
[แก้]อ้างอิง
[แก้]- ↑ แม่แบบ:Cite Efron
- ↑ Girdenis, A. (2000). Kalbotyros darbai =: Studies in linguistics. Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas. ISBN 978-5-420-01475-2.