close
Bước tới nội dung

Pioneer 10

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Pioneer 10
Ý niệm của họa sĩ về tàu không gian Pioneer 10
Dạng nhiệm vụThám hiểm nhật quyển và
bên ngoài Hệ Mặt Trời
Nhà đầu tưNASA / ARC
COSPAR ID1972-012A
Số SATCAT5860
WebsitePioneer Project website (archived)
NASA Archive page
Thời gian nhiệm vụ30 năm, 10 tháng, 22 ngày
Các thuộc tính thiết bị vũ trụ
Nhà sản xuấtTRW
Khối lượng phóng258,8 kilôgam (571 lb)
Công suất155 watts (thời điểm phóng)
Bắt đầu nhiệm vụ
Ngày phóng2 tháng 3 năm 1972 (1972-03-02)
(53 or 54 năm trước)
Tên lửaAtlas SLV-3C Centaur-D Star-37E
Địa điểm phóngCape Canaveral LC-36A
Kết thúc nhiệm vụ
Lần liên lạc cuối23 tháng 1 năm 2003 (2003-01-23)
(22 or 23 năm trước)
Bay qua Sao Mộc
Tiếp cận gần nhất3 tháng 12 năm 1973 (1973-12-03)
(52 or 53 năm trước)
Khoảng cách132,252 km (82,178 mi)
 
Bức vẽ tưởng tượng Pioneer 10 bay quanh sao Mộc của một hoạ sĩ

Pioneer 10 (Người tiên phong 10) (ban đầu được đặt là Pioneer F) là một tàu thăm dò không gian của Hoa Kỳ được phóng vào năm 1972. Đây là tàu vũ trụ đầu tiên hoàn thành nhiệm vụ bay xuyên qua vành đai tiểu hành tinh và tiếp cận Sao Mộc vào ngày 3 tháng 12 năm 1973. Con tàu được phóng bằng tên lửa đẩy Atlas-Centaur từ Mũi Canaveral (Cape Canaveral Air Force Station) vào lúc 01:49:00 UTC (theo giờ Mỹ), ngày 3 tháng 3 năm 1972. Sau khi hoàn thành các nhiệm vụ tại hệ Mặt Trời, Pioneer 10 hiện đang trên quỹ đạo hướng về phía sao Aldebaran trong chòm sao Kim Ngưu.. Pioneer 10 cũng là một trong những con tàu đầu tiên thoát ra khỏi Hệ mặt trời, tuy vậy nó vẫn chưa thoát ra được đám mây Oort và vùng nhật quyển để tiến tới không gian liên sao. Các nhiệm vụ của con tàu bao gồm: nghiên cứu các hành tinh, năng lượng mặt trời, Tia vũ trụ; vùng nhật quyển, bầu khí quyển của Sao Mộc và một số vệ tinh của nó, đặc biệt là Io và chụp lại hình ảnh về vệ tinh của hành tinh này.

Con tàu thăm dò này mang theo mình một ăngten parabol đường kính 2,74 m, bốn máy phát điện nguyên tử với tổng công suất 165 W, ba hệ thống tên lửa đẩy và một số camera, máy đo bức xạ khác.

Rời mặt đất trên hỏa tiễn Atlas-Centausr, Pioneer 10 là vật thể nhanh nhất từng bay khỏi Trái Đất tới mức nó có thể tới mặt trăng trong vòng 12 giờ và cắt ngang quỹ đạo của Sao Hoả (cách chúng ta khoảng 80 triệu km) chỉ trong vòng 12 tuần.

Sứ mệnh

[sửa | sửa mã nguồn]
Pioneer 10 trước giờ khởi hành.

Pioneer 10 trở thành tàu vũ trụ đầu tiên trên thế giới bay đến Sao Mộc để nghiên cứu vào tháng 12 năm 1973. Sau đó, các tàu thăm dò, vũ trụ khác cũng lần lượt bay đến Sao Mộc nghiên cứu và đã để lại nhiều giá trị khoa học quý báu. Pioneer 10 đã kết thúc sứ mệnh vào tháng 4 năm 2006 do NASA không liên lạc được với tàu. Và hiện nay, 'Tiên phong 10' vẫn đang bay, nhưng không nhận được một tín hiệu gì từ nó cả.

Ngày 15/7/1972, Pioneer 10 đã bay đến vành đai tiểu hành tinh, và ngày 3/9/1973, Pioneer 10 đã truyền về Trái Đất bức ảnh đầu tiên chụp cận cảnh Mộc Tinh.

Ngày 13/6/1983, Pioneer 10 đã trở thành vật thể nhân tạo đầu tiên rời khỏi Hệ Mặt Trời.

Dù được thiết kế với thời gian hoạt động dự kiến ban đầu là 21 tháng, Pioneer 10 đã duy trì hoạt động trong hơn 30 năm. Nhiệm vụ khoa học chính thức của tàu kết thúc vào ngày 31 tháng 3 năm 1997, sau khi hoàn thành việc nghiên cứu Sao Mộc và các số liệu về bức xạ liên hành tinh cùng từ trường. Sau thời điểm này, NASA vẫn duy trì kết nối với tàu để theo dõi quá trình thám hiểm không gian liên sao.

Các mốc liên lạc cuối cùng:

[sửa | sửa mã nguồn]
  • Năm 2001: Các kỹ sư gửi thông điệp và nhận được phản hồi sau 22 giờ di chuyển của sóng vô tuyến. Lần liên lạc thành công cuối cùng trong năm này là vào ngày 9 tháng 7.
  • Tháng 2 năm 2002: NASA bất ngờ thu được tín hiệu phản hồi rõ ràng khi tàu đang ở khoảng cách xa gấp đôi khoảng cách từ Trái Đất đến Sao Diêm Vương, di chuyển với vận tốc khoảng 44.145 km/h so với Mặt Trời.
  • Ngày 22 tháng 1 năm 2003: Pioneer 10 gửi về những tín hiệu yếu ớt cuối cùng. Các kỹ sư nhận định nguồn năng lượng từ máy phát điện đồng vị phóng xạ (RTG) đã suy giảm tới mức không đủ để vận hành bộ phát sóng.
  • Tháng 3 năm 2006: NASA chính thức ngừng mọi nỗ lực liên lạc sau khi không nhận được phản hồi từ các lần gọi trước đó.

Hành trình tương lai

[sửa | sửa mã nguồn]

Pioneer 10 hiện đang di chuyển tự do trong không gian liên sao theo hướng ngôi sao Aldebaran trong chòm sao Kim Ngưu (Taurus). Với vận tốc hiện tại, con tàu dự kiến sẽ mất khoảng 2 triệu năm để tiếp cận khu vực này.

Con tàu mang theo một tấm bảng thông điệp bằng nhôm mạ vàng, khắc hình ảnh con người và sơ đồ vị trí Trái Đất trong Hệ Mặt Trời. Đây là thông điệp dành cho các nền văn minh ngoài Trái Đất có thể tìm thấy tàu trong tương lai.

Thành tựu và di sản

[sửa | sửa mã nguồn]

Pioneer 10 được ghi nhận là một trong những tàu thăm dò có nhiều thành tựu quan trọng nhất trong lịch sử thám hiểm không gian:

  1. Vật thể nhân tạo đầu tiên băng qua vành đai tiểu hành tinh.
  2. Tàu vũ trụ đầu tiên tiếp cận và thám hiểm Sao Mộc.
  3. Tàu vũ trụ đầu tiên sử dụng kỹ thuật hỗ trợ trọng lực (mượn lực hấp dẫn của hành tinh để tăng tốc) nhằm đạt tốc độ thoát khỏi Hệ Mặt Trời.

"Sau khi vượt qua Sao Hỏa trong hành trình dài vào vũ trụ, nó đã bay qua những khu vực mà trước đó chưa hề có một thiết bị nhân tạo nào tới được." — Colleen Hartman, nguyên Giám đốc bộ phận thám hiểm hệ Mặt Trời của NASA.

Thông điệp bí ẩn của Pioneer 10

[sửa | sửa mã nguồn]

Với sứ mệnh của người mở đường, con tàu Pioneer 10 đã mang theo mình một "tấm thông tin" kỳ lạ. Đó là một tấm kim loại, rộng 15 cm, dài 23 cm. Tấm thông tin này do các nhà khoa học vũ trụ Mỹ thiết kế ra. Người đàn ông và người đàn bà trên bản vẽ là hình tượng của người Trái Đất; tay phải của người đàn ông giơ lên biểu thị chào hỏi người ở hành tinh khác.Hình vẽ hình học sau lưng họ là đường nét bên ngoài của con tàu vũ trụ Pioneer. Những đoạn thẳng ở bên trái là biểu thị đặc trưng của một số hành tinh mà hiện nay trên Trái Đất chúng ta quan trắc được; trung tâm của bó đoạn thẳng đại diện cho vị trí của hệ Mặt trời. Mười hình tròn bên dưới biểu thị Thái Dương Hệ với mặt trời là hình tròn lớn đầu tiên với 9 hình tròn nhỏ, kích thước khác nhau theo đúng tỷ lệ thực biểu thị 9 hành tinh quay quanh mặt trời và trong đó Trái Đất, hình tròn nhỏ thứ 3 là nơi xuất phát của Pioneer 10. Hai vòng tròn ở phần trên cùng của bức vẽ biểu thị con người đã biết được phân tử vật chất đơn giản nhất là do hai nguyên tử Hydro hợp thành.

Tấm kim loại mang thông điệp con người sẽ theo Pioneer 10 vào vũ trụ mênh mông

Theo NASA cho biết, "Tấm thông tin'' kỳ lạ mà con tàu Pioneer 10 mang vào vũ trụ là một bức thư của người Trái Đất gửi tới "người ở hành tinh khác" - Tấm thông tin đó suy cho cùng là một người "tiên phong" đầu tiên mà loài người phái tới tinh cầu bên ngoài, là dấu ấn đầu tiên mà con người lưu lại lâu dài trên vũ trụ. Có thể nó để cho "người ở hành tinh khác" biết được trên hành tinh nhỏ bé như Trái Đất này, đang tồn tại hoặc đã từng tồn tại các sinh vật có trí tuệ cấp cao như loài người này, không nghi ngờ gì nữa đó là niềm kiêu hãnh của nhân loại chúng ta.

Nhưng kỷ lục vật thể nhân tạo đi xa nhất trong vũ trụ lại thuộc về một thám tinh khác phóng sau Pioneer hơn 5 năm sau đó là phi thuyền Voyager 1, Ở khoảng cách 147,347  AU (22,0  tỷ  km; 13,7 tỷ  dặm) từ Trái Đất kể từ ngày 1 tháng 10 năm 2019 nó là vật thể nhân tạo ở xa nhất từ Trái Đất.Từ Trái Đất đến Khoảng cách đó ánh sáng với vận tốc xấp xỉ 300.000 km/giây phải mất 16 giờ hay 117 đơn vị thiên văn (AU). Ở vị trí hạng nhì, Pioneer 10 hiện cách Mặt trời 15,4 tỉ km và ở phía ngược lại so với Voyager 1. Voyager 2 và Pioneer 11, cả hai đều đã vượt qua khỏi quỹ đạo của Pluto, lần lượt ở cách Mặt trời 14,2 và 12,4 tỉ km. Vẫn ở phía trong quỹ đạo Pluto, phi thuyền New Horizons hiện nay ở cách Mặt trời 3 tỉ km và vừa chạm trán với Diêm Vương Tinh vào tháng 7 năm 2015 vừa qua. Tất cả những phi thuyền này đều sử dụng phương pháp mượn lực hấp dẫn để tăng tốc độ của chúng trong hệ mặt trời phía ngoài. Voyager 1 hiện đang chuyển động nhanh nhất, nó đang thoát ra khỏi hệ mặt trời ở tốc độ chừng 17 km/s. Vẫn đang hoạt động tốt, cả hai phi thuyền Voyager đang tiến đến ranh giới phía ngoài của hệ mặt trời, tìm kiếm điểm nhật dừng và sự bắt đầu của không gian giữa các sao. Được phóng đi từ 35 năm trước, tàu thăm dò vũ trụ Voyager 1 đã trải qua quãng đường 18 tỷ km, tới ranh giới cuối cùng của hệ mặt trời với không gian bao la, nơi xa nhất mà con người tiếp cận. 

Thời gian

[sửa | sửa mã nguồn]

Thư viện ảnh

[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo

[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài

[sửa | sửa mã nguồn]
Lấy từ “https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Pioneer_10&oldid=75177571”