ยูเครนตกลงที่จะไม่โจมตีเรือบรรทุกน้ำมันบางลำที่ไม่ใช่ของรัสเซีย รวมถึงโครงสร้างพื้นฐานของกลุ่มบริษัท Caspian Pipeline Consortium (CPC) ที่ใช้ส่งออกน้ำมันดิบของคาซัคสถานผ่านทะเลดำ ซึ่งอาจช่วยให้การขนส่งน้ำมันผ่านสถานีปลายทางของ CPC ใกล้เมืองโนโวรอสซีสค์ของรัสเซียกลับมาดำเนินการได้อีกครั้ง
เจ้าหน้าที่สหรัฐฯ รายหนึ่งที่ทราบรายละเอียดของข้อตกลงเป็นการภายในระบุว่า ข้อตกลงดังกล่าวเกิดขึ้นหลังการเจรจาระหว่างเจ้าหน้าที่ระดับสูงของสหรัฐฯ และยูเครน โดยยูเครนได้จัดตั้งช่องทางติดต่อเพื่อให้บริษัทขนส่งเชิงพาณิชย์สามารถแจ้งข้อมูลเกี่ยวกับเรือและจัดเตรียมเส้นทางเดินเรือที่ปลอดภัย
ภายใต้ข้อตกลง ยูเครนจะงดโจมตีโครงสร้างพื้นฐานของ CPC และเรือที่เดินทางไปยังสถานีปลายทาง หากเรือเหล่านั้นไม่ได้อยู่ภายใต้มาตรการคว่ำบาตรของยูเครน ไม่ได้บรรทุกสินค้าของรัสเซีย และไม่ได้เป็นของบุคคลหรือนิติบุคคลของรัสเซีย ขณะเดียวกัน ทางการยูเครนจะให้ข้อมูลแก่ผู้ประกอบการเดินเรือว่าเรือลำใดอาจตกเป็นเป้าหมายการโจมตี
เส้นทางของ CPC เป็นช่องทางหลักในการส่งออกน้ำมันของคาซัคสถาน และโดยปกติรองรับการขนส่งน้ำมันดิบราว 2% ของอุปทานน้ำมันดิบทั่วโลก โดยโรงกลั่นในยุโรปพึ่งพาน้ำมันดิบที่ขนส่งออกจากสถานีปลายทางแห่งนี้อย่างมาก
อย่างไรก็ตาม การโจมตีด้วยโดรนใกล้เมืองโนโวรอสซีสค์ในช่วงที่ผ่านมาได้กระทบการขนถ่ายน้ำมัน และทำให้เจ้าของเรือบางรายหลีกเลี่ยงการใช้สถานีดังกล่าว โดยคาดว่าการส่งออกน้ำมันดิบ CPC Blend ในเดือนส.ค. จะลดลงประมาณหนึ่งในสาม แม้ตัวเลขดังกล่าวยังมีความไม่แน่นอนจากสินค้าที่กำหนดส่งในเดือนก.ค. แต่ถูกเลื่อนออกไป
เรือพาณิชย์ที่เช่าเหมาลำโดยบริษัทสหรัฐฯ หยุดการขนถ่ายน้ำมันระหว่างเกิดการโจมตีหลายระลอกในช่วงสัปดาห์ของวันที่ 20 ก.ค. ก่อนกลับมาเดินเรืออีกครั้งในวันที่ 27 ก.ค. แต่เรือที่อยู่บริเวณสถานีปลายทางกลับถูกโจมตีอีกครั้งในอีก 2 วันต่อมา
ทั้งนี้ ยังไม่เป็นที่ชัดเจนว่ามาตรการคุ้มครองชุดใหม่นี้จะช่วยสร้างความมั่นใจให้แก่ผู้ประกอบการเรือบรรทุกน้ำมันได้อย่างเต็มที่หรือไม่ เนื่องจากข้อตกลงก่อนหน้านี้ที่มีเป้าหมายปกป้องเรือพาณิชย์ไม่สามารถป้องกันไม่ให้เรือบางลำที่อยู่ในรายชื่อห้ามโจมตีถูกโจมตีได้
ความเสี่ยงด้านความปลอดภัยยังส่งผลให้ต้นทุนการขนส่งทางเรือเพิ่มขึ้นอย่างมาก โดยรายได้ของเรือที่ขนส่งน้ำมันดิบ CPC ไปยังทะเลเมดิเตอร์เรเนียนพุ่งเกิน 4 แสนดอลลาร์สหรัฐต่อวันในวันศุกร์ (7 ส.ค.) ซึ่งเป็นระดับสูงสุดเป็นประวัติการณ์สำหรับเส้นทางดังกล่าว ตามข้อมูลของ Baltic Exchange ซึ่งเป็นผู้จัดทำดัชนีและข้อมูลอ้างอิงด้านอัตราค่าระวางเรือระหว่างประเทศ
การฟื้นตัวของการส่งออกน้ำมันจากคาซัคสถานอาจช่วยคลายความกังวลเกี่ยวกับอุปทานน้ำมันทั่วโลก ขณะที่สงครามอิหร่านและข้อจำกัดด้านการเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซยังคงทำให้น้ำมันจากแหล่งอื่นไม่สามารถเข้าสู่ตลาดได้
โดย กัลยาณี ชีวะพานิช
