close
Эстәлеккә күсергә

Ливия

Һылтанмаларҙы төҙәтергә
Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Ливия
ғәр. دولة ليبيا‎
Байраҡ[d]Герб[d]
Нигеҙләү датаһы 15 август 1551, 2 март 1977, 1 сентябрь 1969 һәм 24 декабрь 1951
Рәсем
Рәсми атамаһы Stato della Libia, l’État de Libye[1], Ливия дәүләте һәм State of Libya
Ғүмер оҙонлоғо 71,934 йыл[2]
Этнохороним Libyan, líbiai, Libiano, Lübänan, ليبي, ليبية, ليبيون, ливийцы, ливиец, ливийка, לובי, לובית, libieni, libian, libiană, লিবীয়, Libyen[1], Libyenne[1], libico, libica, libici, libiche, libi, libiu, libia, Λύβιος, Λύβιοι, Λύβια, Λύβιες, Libiano, lìbega, lìbeghe, lìbeghi, lìbego, ليبي, ليبية, ليبيين, ليبيات һәм Libiach[3]
Рәсми тел Ғәрәп теле[4]
Гимн Гимн Ливии[d]
Культура Ливия мәҙәниәте
Донъя ҡитғаһы Африка[5]
Дәүләт  Ливия
Административ үҙәк Триполи
Сәғәт бүлкәте UTC+2:00[d], Көнсығыш Европа ваҡыты[d] һәм Africa/Tripoli[d][6]
Һыу ятҡылығы буйында урынлашҡан Урта диңгеҙ
Тәбиғи-географик объекты сиктәрендә урынлашҡан Төньяҡ Африка[7]
Географический центр 26°20′06″ т. к. 17°13′42″ кс. о.HGЯO
Геомәғлүмәттәр Data:Libya.map
Иң юғары нөктә Бикку-Битти[d]
Глубочайшая точка Sabkhat Ghuzayyil[d]
Идара итеү формаһы йөмһүриәт
Дәүләт башлығы вазифаһы Chairman of the Presidential Council[d]
Дәүләт башлығы Мухаммед аль-Менфи[d]
Хөкүмәт башлығы вазифаһы премьер-министр Ливии[d]
Хөкүмәт башлығы Абдель Хамид Дбейба[d]
Закондар сығарыу органы Палата представителей Ливии[d] һәм Государственный совет Ливии[d]
Үҙәк банк Центральный банк Ливии[d]
Дипломатик мөнәсәбәттәр Италия, Бразилия, Германия, Йемен, Беларусь, Марокко, Мысыр, Франция, Алжир, Чад, Хорватия, Чехия, DK, Гренада, Бөйөк Британия, Мальта, Черногория, Көньяҡ Африка Республикаһы, Швейцария, Вануату, Пакистан, Ҡытай Республикаһы, Филиппин, Америка Ҡушма Штаттары, Сербия, Рәсәй, Ҡытай, Һиндостан, Бангладеш, Грузия, Кения, Замбия, Корея Халыҡ-Демокритик Республикаһы[8], Венгрия, Төньяҡ Кипр Төрөк Йөмһүриәте һәм Косово
Ойошма ағзаһы БДО, АБ, Ғәрәп лигаһы, Ислам хеҙмәттәшлеге ойошмаһы[9], Халыҡ-ара реконструкция һәм үҫеш банкы[d], Халыҡ-ара үҫеш ассоциацияһы[d], Халыҡ-ара финанс корпорацияһы[d], Инвестициялар именлеген гарантиялау буйынса күпъяҡлы агентлыҡ[d], Африканский банк развития[d], Arab Bank for Economic Development in Africa[d], Arab Fund for Economic and Social Development[d], Союз арабского Магриба[d], Арабский валютный фонд[d], Интерпол[10][11], ОЗХО[d][12][13], ЮНЕСКО[14], Всемирный почтовый союз[d][15][16], Международный союз электросвязи[d][17], ОПЕК, Международная организация гражданской обороны[d], Всемирная метеорологическая организация[d][18], Бөтә донъя һаулыҡ һаҡлау ойошмаһы[19], Всемирная таможенная организация[d][20], Договор о нераспространении ядерного оружия[d] һәм African Continental Free Trade Area[d]
Возраст вступления в брак 20 йәш
Пенсионный возраст 65 йәш
Обязательное образование (минимальный возраст) 6 йәш
Обязательное образование (максимальный возраст) 15 йәш
Халыҡ һаны 7 381 023 кеше (2024)[21]
Ир-егеттәр 3 329 012[22], 3 369 959[22], 3 409 508[22] һәм 3 447 062[22]
Ҡатын-ҡыҙҙар 3 240 076[22], 3 283 983[22], 3 325 769[22] һәм 3 365 279[22]
Идари бүлектәре Эль-Бутнан[d], Дерна[d], Эль-Джебель-эль-Ахдар[d], Эль-Мардж[d], Бенгази[d], Эль-Вахат[d], Эль-Куфра[d], Сирт[d], Марзук[d], Сабха[d], Вади-эль-Хаят[d], Мисурата[d], Эль-Маргаб[d], Триполи[d], Эль-Джифара[d], Эз-Завия[d], Эн-Нугат-эль-Хумс[d], Эль-Джебель-эль-Гарби[d], Налут[d], Гат[d], Эль-Джуфра[d], Вади-эш-Шати[d], Эз-Завия[d], Триполи, Гат[d], Налут[d] һәм Мисурата[d]
Валюта ливийский динар[d]
Номиналь ЭТП 39 798 423 941 $[23] һәм 45 752 336 036 $[23]
Кеше үҫеше индексы 0,718[24]
Эшһеҙлек кимәле 19 ± 0 процент[25]
Сиктәш Мысыр, Судан, Тунис, Алжир, Чад һәм Нигер
Шул уҡ территорияны биләй Africa/Tripoli[d]
BTI Governance Index 3,12[26], 3,06[26], 2,9[26], 4,15[26], 2,47[26], 2,29[26], 2,31[26] һәм 2,45[27]
BTI Status Index 4[26], 4,24[26], 4,49[26], 4,48[26], 4,62[26], 2,64[26], 2,6[26], 2,53[26] һәм 2,43[27]
Автомобиль хәрәкәте яғы уң[d][28]
Ограничение скорости 100 километр в час
Селтәр көсөргәнеше 127 вольт[29] һәм 230 вольт[30]
Электр тоташтырғысының төрө Europlug[d][29], тип D[d][30], евроразъём[d][30] һәм Type L[d][30]
Алдағы Великая Социалистическая Народная Ливийская Арабская Джамахирия[d]
Алыштырған Великая Социалистическая Народная Ливийская Арабская Джамахирия[d]
Ҡулланылған тел арабский литературный язык[d], ливийский диалект арабского языка[d], Сокна[d], Libyan Sign Language[d], Ауджила[d], Севернотуарегские языки[d], Гхадамесский язык[d], нафуси[d], Теда[d] һәм Сиуа[d]
Ҡайҙа өйрәнелә Libyan studies[d]
Майҙан 1 759 541 ± 1 км²
Һештег Libya һәм libya
Юғары кимәлдәге интернет-домен .ly[d]
Урынлашыу картаһы
Позицион карта
Подробная карта
Панорамное изображение
Тема географияһы География Ливии[d]
Вики-проект Проект:Ливия[d], Проект:Африка[d], Проект:Страны мира[d] һәм Проект:Арабский мир[d]
Тема иҡтисады экономика Ливии[d]
Теманың демографияһы Население Ливии[d]
Мәҙһәб Мәлики мәҙһәб[31]
Тыуымдың дөйөм коэффициенты 2,467[32]
Городское население 5 281 087[22], 5 369 132[22], 5 455 170[22] һәм 5 538 569[22]
Сельское население 1 288 001[22], 1 284 810[22], 1 280 107[22] һәм 1 273 772[22]
Уровень грамотности 86,1 процент[33]
Индекс демократии 2,31[34]
Pождаемость 18,732[22], 18,302[22], 17,828[22] һәм 17,298[22]
Смертность 5,454[22], 5,598[22], 6,018[22] һәм 5,954[22]
Happy Planet Index score 42,7[35]
Мобильный код страны 606
Илдең телефон коды +218
Ашығыс хеҙмәттең телефон номеры 190[d][36], 191[d][36] һәм 193[d][36]
Илдең GS1 коды 624
Номер тамғаһы коды LAR
Диңгеҙ идентификация һандары 642
Бында ерләнгән кешеләр категорияһы Категория:Похороненные в Ливии[d]
Бында төшөрөлгән фильмдар категорияһы Category:Films shot in Libya[d]
Карта
 Ливия Викимилектә

Ливия (ғәр. ليبيا‎, рәсми исеме — Ливия Дәүләте (ғәр. دولة ليبيا‎)) — Төньяҡ Африкалағы ил.

Тарихы

[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]

Боронғо һәм колониаль осор

[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]

Ливияның төп халҡы — берберҙар. Борон бында финикий һәм грек колониялары урынлашҡан, улар һуңыраҡ Рим һәм Византия империяһы составына ингән. VII быуатта төбәкте ғәрәптәр яулап ала һәм ислам дине тарала. XVI быуаттан алып ил Осман империяһы хакимлығында була. 1911—1912 йылдарҙағы һуғыштан һуң Ливия Италия колонияһына әүерелә. Икенсе донъя һуғышынан һуң ил инглиз-француз идаралығында була, ә 1951 йылда Ливия Короллеге булараҡ бойондороҡһоҙлоҡ ала.

Хәҙерге заман

[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]

1969 йылда Муаммар Аль-Ҡәҙҙәфи етәкселегендәге хәрби Түңкәрелеш һөҙөмтәһендә монархия ҡолатыла. 1977—2011 йылдарҙа ил Социалистик Халыҡ Ливия Джамахирияһы тип атала. 2011 йылда граждандар һуғышы һәм НАТО интервенцияһы арҡаһында Каддафи режимы бөтөрөлә. Шунан һуң Ливияла оҙайлы сәйәси көрсөк башлана; хәҙерге ваҡытта ил бер нисә властар үҙәгенә бүленгән һәм дәүләт үҙ тотороҡлоғон тергеҙергә тырыша.

{{|af}} {{|hr}}

  1. 1 2 3 http://cnig.gouv.fr/wp-content/uploads/2020/02/CNT-PVM_r%C3%A9vis%C3%A9_2020-01-27-1.pdf
  2. ↑ Институт статистики ЮНЕСКО
  3. ↑ (unspecified title) (ирл.) — 2006.
  4. ↑ 1 // (unspecified title)
  5. ↑ https://www.workwithdata.com/place/libya
  6. ↑ https://data.iana.org/time-zones/tzdb-2021e/africa
  7. ↑ https://unstats.un.org/unsd/methodology/m49/
  8. ↑ https://www.ncnk.org/sites/default/files/content/resources/publications/NCNK_Issue_Brief_DPRK_Diplomatic_Relations.pdf
  9. ↑ https://www.oic-oci.org/states/?lan=en
  10. ↑ https://www.interpol.int/Member-countries/World — Интерпол.
  11. ↑ https://www.interpol.int/Who-we-are/Member-countries/Africa/LIBYA
  12. ↑ https://www.opcw.org/about-opcw/member-states/ — Организация по запрещению химического оружия.
  13. ↑ https://www.opcw.org/about-us/member-states/libya
  14. ↑ http://www.unesco.org/eri/cp/ListeMS_Indicators.asp
  15. ↑ http://www.upu.int/en/the-upu/member-countries.html
  16. ↑ https://www.upu.int/en/Universal-Postal-Union/About-UPU/Member-Countries?csid=-1&cid=282
  17. ↑ https://www.itu.int/online/mm/scripts/gensel8
  18. ↑ https://public.wmo.int/en/members/libya
  19. ↑ https://www.who.int/choice/demography/by_country/en/
  20. ↑ https://www.wcoomd.org/-/media/wco/public/global/pdf/about-us/wco-members/list-of-members-with-membership-date.pdf — Б. 7.
  21. ↑ https://data.worldbank.org/country/libya
  22. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 (unspecified title) — Бөтә донъя банкы мәғлүмәттәре базаһы.
  23. 1 2 https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.CD — Донъя банкы.
  24. ↑ Отчёт о развитии человечества — Программа развития ООН, 2022.
  25. ↑ http://data.worldbank.org/indicator/SL.UEM.TOTL.ZS
  26. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 https://www.bti-project.org
  27. 1 2 https://bti-project.org/en/reports/country-dashboard/LBY
  28. ↑ http://chartsbin.com/view/edr
  29. 1 2 World Plugs / под ред. Международная электротехническая комиссия
  30. 1 2 3 4 World Plugs / под ред. Международная электротехническая комиссия
  31. ↑ Distribution of the four schools of Islamic jurisprudence // Islamic Jurisprudence & Law — Университет Северной Каролины, 2009.
  32. ↑ Институт статистики ЮНЕСКО
  33. ↑ Literacy rate among the population aged 15 years and older // http://uis.unesco.org/country/ly — ЮНЕСКО.
  34. ↑ https://www.eiu.com/n/campaigns/democracy-index-2024/ (ингл.) — EIU.
  35. ↑ https://happyplanetindex.org/countries/?c=LBY
  36. 1 2 3 International Numbering Resources Database: ITU-T E.129 National-only numbers linked with emergency services and other services of social value / под ред. Международный союз электросвязи
«https://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Ливия&oldid=1301999» битенән алынған