Mohéli
|
|||||
|
| |||||
|
| |||||
| Wuri | |||||
| |||||
| Ƙasa | Komoros | ||||
| Babban birni |
Fomboni (en) | ||||
| Yawan mutane | |||||
| Faɗi | 40,000 | ||||
| • Yawan mutane | 137.93 mazaunan/km² | ||||
| Labarin ƙasa | |||||
| Bangare na | Tsibirin Comoro | ||||
| Yawan fili | 290 km² | ||||
| Wuri a ina ko kusa da wace teku | Tashar Mozambique | ||||
| Altitude (en) | 790 m | ||||
| Bayanan Tuntuɓa | |||||
| Kasancewa a yanki na lokaci |
UTC+03:00 (mul) | ||||
| Lamba ta ISO 3166-2 | KM-M | ||||
Mohéli fr, wanda aka fi sani da Mwali, [1] tsibiri ne mai cin gashin kansa wanda ya zama wani ɓangare na Tarayyar Comoros . Ita ce mafi ƙanƙanta daga cikin manyan tsibirai uku a cikin ƙasar. Tana cikin Tekun Indiya a bakin tekun Afirka kuma ita ce mafi ƙanƙanta daga cikin manyan tsibirai huɗu na Comoro. Babban birninta kuma birni mafi girma shine Fomboni.
Tarihi
[gyara sashe | gyara masomin]

Har zuwa 1830, Mohéli ya kasance wani ɓangare na Ndzuwani Sultanate, wanda kuma ke kula da tsibirin Anjouan makwabta. A cikin 1830, 'yan gudun hijira daga Madagascar karkashin jagorancin Ramanetaka, wanda daga baya ya canza sunansa zuwa Abderemane, ya mallaki tsibirin kuma ya kafa sultanate na Mwali. Mai mulkinta ita ce Sarauniya Jumbe-Souli a tsakiyar karni na sha tara. A shekara ta 1886, Faransa ta sanya tsibirin a matsayin mai kariya.
Comoros
[gyara sashe | gyara masomin]A shekara ta 1975, Mohéli ya amince da shiga kasar Comoros, tare da Grande Comore da Anjouan. Rikicin siyasa, tattalin arziki da zamantakewa ya shafi Mohéli da Comoros gabaɗaya.
'Yancin kai
[gyara sashe | gyara masomin]A ranar 11 ga watan Agustan shekara ta 1997, Mohéli ya rabu da Comoros, mako guda bayan Anjouan. Shugabannin 'yan tawaye na Mohéli sune Said Mohamed Soefu, wanda ya zama shugaban kasa, da Soidri Ahmed, wanda ya kasance Firayim Minista.[2]
Komawa cikin Comoros
[gyara sashe | gyara masomin]Mohéli ya koma Comoros a shekarar 1998. A shekara ta 2002, Mohéli ya tabbatar da sabon kundin tsarin mulkin Comorian, wanda ya samar da gwamnatin tarayya mai zurfi da ƙarin iko ga gwamnatocin tsibirin. Ya taimaka wajen daidaita ci gaba da rikice-rikicen siyasa a Comoros da ci gaba da rabuwa a Anjouan. A wannan shekarar, an zabi Mohamed Said Fazul a matsayin shugaban kasa. Magoya bayansa sun lashe mafi yawan kujeru a cikin tawagar Mohéli zuwa majalisar a zaben majalisar dokoki na shekara ta 2004.
Siyasa
[gyara sashe | gyara masomin]An zabi Mohamed Said Fazul a matsayin shugaban Mohéli a shekara ta 2002 a kan Mohamed Hassanaly .
majalisa dokoki ta tsibirin Moheli mai cin gashin kanta tana da kujeru goma kuma an zabe ta a ranar 14 da 21 ga Maris 2004. Magoya bayan Said Mohamed Fazul ne suka lashe kujeru tara, kuma na karshe daga mai goyon bayan Azali Assoumani. A shekara ta 2007, an zabi Mohamed Ali Said a matsayin shugaban tsibirin Moheli mai cin gashin kansa (a halin yanzu shugaban kasa maimakon gwamna) a kan Said Mohamed Fazul .
Bayan taƙaita wa'adinsa na shekaru biyu, wanda zai ƙare a shekarar 2012, saboda matsaloli tare da kalandar Zabe, an sake zabar Mohamed Ali Said a matsayin gwamnan tsibirin Moheli mai cin gashin kansa a watan Disamba na shekara ta 2010 a kan dan takara shugaban kasa mai rinjaye Said Ali Hilali . Zaben 'yan majalisa na tsibirin ya lashe ta hanyar rinjaye daga sansanin Mohamed Ali Said.
Bayan zaben majalisa da na al'umma da aka gudanar a shekarar 2015, jam'iyyar Gwamna Mohamed Ali Said ce ta lashe rinjaye a majalisar tsibirin, tare da haɗin gwiwa tare da 'yan majalisa (daidai da wakilai a matakin kasa) na magoya bayan Shugaba Ikililou da jam'iyyun da suka danganci (jam'iyyar UPDC).
A watan Mayu 2016, bayan zaben gwamnonin tsibirin, Mohamed Said Fazul ne ya lashe matar Shugaba Ikililou (Hadidja Dhoinine) a zaben gwamna na shekaru 5. Saboda haka shi ne karo na biyu da ya dauki ragamar tsibirin Moheli.
A matsayin tunatarwa, a matakin kasa, tsohon shugaban kasa (2002-2006) Azali Assoumani ne ya lashe zaben kafin Mohamed Ali Soilih . Wannan shi ne karo na biyu (2016-2021) a matsayin Shugaban Tarayyar Comoros .
Yawan jama'a
[gyara sashe | gyara masomin]Yawan jama'ar Mohéli, tun daga shekara ta 2006, kusan 38,000. Babban kabilanci, kamar yadda yake a sauran tsibirin Comoros Grande Comore da Anjouan da kuma yankin Faransa Mayotte, shine kabilanci na Comorian, haɗin kai na Bantu, Larabawa, Malay da al'adun Malagasy. Babban addinin shine Musulunci na Sunni .
Al'ummomi
[gyara sashe | gyara masomin]- Fomboni - 19,000
- Nioumachoua - 3,400
- Wanani - 2,500
- Djoièzi - 1,636
- ↑ "Figure 1. Map of the Comoros showing the islands of Ngazidja (Grande..." ResearchGate (in Turanci). Retrieved 2020-01-25.
- ↑ "MWALI INTERNATIONAL SERVICES AUTHORITY". www.mwaliregistrar.net. Retrieved 2025-11-16.
