Hantaviridae
| Hantaviridae | ||||
 Sin Nombre вирусының трансмиссиялық электрондық микрографиясы | ||||
| Ғылыми топтастырылуы | ||||
|---|---|---|---|---|
Домен | ||||
Патшалық | ||||
Тип | ||||
Класс | ||||
Отряд | ||||
Тұқымдас | ||||
| Халықаралық ғылыми атауы | ||||
|
Hantaviridae | ||||
| Кіші тұқымдастары мен туыстары | ||||
|
Мәтінді қараңыз
| ||||
| ||||
Hantaviridae — Bunyaviricetes класына жататын теріс мағыналы, бір тізбекті РНҚ вирустарының тұқымдасы.[1][2] Bunyaviricetes қатарының басқа өкілдерінен айырмашылығы — хантавирустар шағатын жәндіктер арқылы таралмайды, керісінше кеміргіштердің ағзасына ешқандай нұқсан келтірмей, оларда тұрақты тіршілік етеді.[3]
Бұл атау алғашқы індет ошағы бақыланған Оңтүстік Кореядағы Хантаң өзенінің құрметіне қойылған.[4]
Әсері
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Дүниежүзі бойынша хантавирустар жыл сайын шамамен 200 000 адамға әсер етеді деп есептеледі және олар адамдарда екі түрлі жедел қызба ауруын тудыруға жауапты: хантавирустық өкпе синдромы (ХӨС) және бүйрек синдромы бар геморрагиялық қызба (БСГҚ).[2][5][6]
Қазіргі таңда хантавирусқа қарсы лицензияланған емдеу әдістері немесе вакциналар жоқ, десек те, лактоферрин, рибавирин, фавипиравир және вандетаниб сияқты бірнеше препараттардың өмір сүру деңгейін жақсартатыны дәлелденді.[2]
Адамдардың хантавирустарды жұқтыруы әдетте вируспен ластанған аэрозольдердің әсерінен немесе вирустың табиғи иесі болып табылатын инфекцияланған кеміргіштермен жанасудан болады.[3][5] Бұл заңдылықтан жалғыз белгілі ерекшелік — Анд вирусы, ол адамнан адамға жұғуы тіркелген жалғыз хантавирус түрі болып табылады.[5]
Классификациясы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Бұл тұқымдас келесі қосалқы тұқымдастар мен тектерді қамтиды (мұндағы -virinae жұрнағы қосалқы тұқымдасты, ал -virus жұрнағы текті білдіреді):[7]
Хантавирус індеттері
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Өткен ғасырда хантавирустың екі ірі індеті тіркелді: алғашқысы Корей соғысы кезінде (1950–1953) орын алып, одан АҚШ-тың 3000-ға жуық сарбазы зардап шекті. Екінші індет 1993 жылы Америка Құрама Штаттарының «Төрт бұрыш» аймағында құжатталды.[2][5]
Hantaviridae тұқымдасы 2026 жылғы MV Hondius кемесіндегі хантавирус індетіне себепші болды.[8]
Дереккөздер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- ↑ History of the taxon: Family: Hantaviridae (2024 Release, MSL #40). International Committee on Taxonomy of Viruses. Тексерілді, 17 наурыз 2025.
- 1 2 3 4 Afzal, Samia; Ali, Liaqat; Batool, Anum; Afzal, Momina; Kanwal, Nida; Hassan, Muhammad; Safdar, Muhammad; Ahmad, Atif et al. (2023). "Hantavirus: an overview and advancements in therapeutic approaches for infection". Frontiers in Microbiology 14. doi:10.3389/fmicb.2023.1233433. ISSN 1664-302X. PMC 10601933. PMID 37901807.
- 1 2 Hart, C. A.; Bennett, M. (1999-12-01). "Hantavirus infections: epidemiology and pathogenesis". Microbes and Infection 1 (14): 1229–1237. doi:10.1016/S1286-4579(99)00238-5. ISSN 1286-4579. PMID 10580279. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1286457999002385.
- ↑ ICTV 9th Report (2011) Bunyaviridae (ағыл.). International Committee on Taxonomy of Viruses (ICTV). — «Hanta: from Hantaan, river in South Korea near where type virus was isolated.» Басты дереккөзінен мұрағатталған 11 желтоқсан 2018. Тексерілді, 31 қаңтар 2019.
- 1 2 3 4 Tian, Huaiyu; Stenseth, Nils Chr (2019). "The ecological dynamics of hantavirus diseases: From environmental variability to disease prevention largely based on data from China". PLOS Neglected Tropical Diseases 13 (2): e0006901. doi:10.1371/journal.pntd.0006901. ISSN 1935-2735. PMC 6383869. PMID 30789905.
- ↑ Vial, Pablo A.; Ferrés, Marcela; Vial, Cecilia; Klingström, Jonas; Ahlm, Clas; López, René; Corre, Nicole Le; Mertz, Gregory J. (2023-09-01). "Hantavirus in humans: a review of clinical aspects and management" (in English). The Lancet Infectious Diseases 23 (9): e371–e382. doi:10.1016/S1473-3099(23)00128-7. ISSN 1473-3099. PMID 37105214. https://www.thelancet.com/journals/laninf/article/PIIS1473-3099(23)00128-7/abstract.
- ↑ Virus Taxonomy: 2024 Release. International Committee on Taxonomy of Viruses. Тексерілді, 17 наурыз 2025.
- ↑ Hantavirus cluster linked to cruise ship travel, Multi-country (ағыл.). www.who.int. Тексерілді, 7 мамыр 2026.
