Sultan Pahang

Kebawah Duli Paduka Baginda Sultan Pahang سلطان ڤهڠ دار المعمور
Wilayah/Negeri
Sultan Pahang
Penjawat kini
Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah sejak 11 Januari 2019
dimasyhurkan 15 Januari 2019
Butiran
Gelaran	Kebawah Duli Yang Maha Mulia
Pewaris takhta	Tengku Hassanal Ibrahim Alam Shah
Penyandang pertama	Sultan Muhammad Shah
Pembentukan	1 Mac 1470 (1470-03-01)
Persemayaman	Istana Abu Bakar, Pekan
Laman sesawang	istanapahang.my

Sultan Pahang (Jawi: سلطان ڤهڠ) ialah gelaran raja berperlembagaan bagi negeri Pahang Darul Makmur, Malaysia. Gelaran rasmi Sultan Pahang ialah "Kebawah Duli Paduka Baginda Sultan Pahang". Baginda merupakan ketua agama Islam di negeri Pahang dan sumber kepada segala darjah, gelaran, penghormatan di negeri ini.

Sejarah Kesultanan Pahang

Pengasas

Kesultanan Negeri Pahang dikatakan telah wujud semenjak zaman Melaka apabila Sultan Muhammad Shah iaitu putera kepada Sultan Mansur Shah dengan Puteri Onang Sari yang dilantik menjadi sultan yang pertama bagi Negeri Pahang. Sebelum itu, Pahang berada dibawah pemerintahan Kerajaan Siam.

Perebutan kuasa

Pada tahun 1614, berlaku peristiwa di mana perebutan kuasa antara Sultan Abdul Ghafur dengan anggota keluarganya dan berakhir dengan satu pembunuhan di mana Sultan Abdul Ghafur dan Raja Muda Abdullah terbunuh. Bagi mengekalkan pemerintahan Negeri Pahang, Sultan Ahmad telah dilantik sebagai Sultan di Pahang.

Serangan Acheh

Pada tahun 1617, Acheh di bawah kepimpinan Sultan Iskandar Muda telah menyerang Pahang dan membawa Sultan Ahmad dan keluarganya ke Acheh.

Di bawah pemerintahan Johor

Seterusnya,pemerintahan Negeri Pahang telah diletakkan di bawah Kesultanan Johor yang berpusat di Johor. Di bawah kesultanan tersebut, pemerintahan Negeri Pahang diletakkan di bawah pemerintahan seorang Bendahara. Keadaan ini berterusan sehinggalah kepada pemerintahan Sultan Mahmud Shah II (Marhum mangkat dijulang). Apabila Sultan Mahmud Shah II mangkat dibunuh oleh Megat Seri Rama (Laksamana Bentan) pemerintahan telah berpindah kepada Bendahara pada masa itu iaitu Bendahara Paduka Raja, Tun Abdul Jalil anak Bendahara Seri Maharaja Tun Habib Abdul Majid (Marhum Padang Saujana).

Tun Abdul Jalil (Marhum mangkat di Kuala Pahang) menaiki takhta kerajaan dengan gelaran Sultan Abdul Jalil IV. Seorang putera Baginda bernama Tun Abbas dijadikan Bendahara yang memerintah di Pahang. Dari zuriat Tun Abbas inilah lahirnya pemerintahan negeri Pahang daripada kalangan Bendahara sehingga pemerintahan Bendahara Siwa Raja,Wan Ahmad.

Pemerintahan sendiri

Dengan termetrinya Perjanjian Inggeris-Belanda 1824, telah mengakibatkan pemisahan pemerintahan diantara Riau dengan Johor dan Pahang. Setelah kuasa Raja di Riau dirampas oleh Belanda, maka pemerintah Pahang dan Johor telah mengisytiharkan pemerintahan sendiri dengan memakai gelaran Sultan. Kesultanan Pahang yang ada pada hari ini telah bermula apabila Bendahara Wan Ahmad mula memakai gelaran Sultan Ahmad Al-Mu'adzam Shah pada tahun 1882 dan dari zuriat Baginda, kekalnya Raja Pemerintah Negeri Pahang hingga ke hari ini

Bendera Diraja Pahang

Bendera diraja Pahang merujuk kepada panji-panji peribadi yang digunakan oleh Sultan Pahang dan anggota utama kerabat diraja sebagai lambang rasmi kedudukan mereka dalam institusi Kesultanan Pahang. Setiap panji mempunyai reka bentuk tersendiri yang biasanya menampilkan warna diraja, lambang negeri atau lambang peribadi, dan digunakan dalam istiadat rasmi, pada kenderaan diraja serta di kediaman rasmi bagi menandakan kehadiran individu tersebut.

Berikut merupakan senarai Bendera Diraja Pahang :

Panji peribadi Sultan Pahang

Digunakan oleh Sultan Pahang sebagai tanda kehadiran baginda pada istana, kenderaan rasmi dan majlis istiadat.

Panji peribadi Tengku Ampuan Pahang

Digunakan oleh Tengku Ampuan Pahang sebagai lambang rasmi kehadiran permaisuri negeri Pahang.

Panji peribadi Tengku Mahkota Pahang

Menandakan kehadiran Tengku Mahkota Pahang sebagai pewaris takhta negeri Pahang.

Panji peribadi Tengku Puan Pahang

Digunakan oleh Tengku Puan Pahang sebagai pasangan kepada Tengku Mahkota Pahang.

Panji Pemangku Raja Pahang

Digunakan oleh Pemangku Raja Pahang ketika menjalankan tugas bagi pihak Sultan.

Panji Tengku Ampuan Besar Pahang

Digunakan oleh Tengku Ampuan Besar sebagai permaisuri kepada Sultan yang memerintah sebelum ini.

Panji Wakil Sultan Pahang

Digunakan oleh individu yang dilantik mewakili Sultan dalam urusan rasmi tertentu.

Makna Warna

Warna yang digunakan pada panji peribadi kerabat diraja Pahang mempunyai makna simbolik yang berkait dengan tradisi diraja Melayu, kedaulatan pemerintahan serta kemakmuran negeri.

Warna	Makna
Kuning Diraja	Melambangkan kedaulatan, kemuliaan dan kedudukan tertinggi institusi diraja. Warna ini merupakan warna utama yang dikaitkan dengan raja-raja Melayu.
Putih	Melambangkan kesucian, keikhlasan serta keadilan dalam pemerintahan.
Hitam	Melambangkan kekuatan, keteguhan serta kestabilan pemerintahan negeri.
Emas	Melambangkan kemakmuran, kekayaan serta kebesaran institusi diraja Pahang.

Gelaran Penuh

Gelaran penuh Sultan Pahang terkini ialah:

Kebawah Duli Paduka Baginda Al-Sultan Abdullah Ri’ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah ibni Almarhum Sultan Haji Ahmad Shah Al-Musta’in Billah, Sultan dan Yang di-Pertuan bagi Negeri Pahang Darul Makmur serta segala Jajahan Takluknya

Sejarah gelaran penuh Sultan dan Pemerintah Pahang

Berikut merupakan sejarah gelaran penuh pemerintah Pahang berdasarkan warkah sejarah, catatan Sejarah Melayu, dan protokol rasmi Istana Abu Bakar:

Kesultanan Pahang Lama
(Era Melaka & Johor-Pahang)

Tempoh	Gelaran penuh	Ringkasan gelaran penuh
1470–1623	Sultan yang mempunyai Takhta Kerajaan di dalam Negeri Pahang serta dengan segala Daerah Takluknya sekalian	Sultan Pahang
1623–1806	Sultan yang mempunyai Takhta Kerajaan di dalam Negeri Johor dan Pahang serta dengan segala Daerah Takluknya sekalian	Sultan Johor dan Pahang / Sultan Johor-Pahang

• Nota: Selepas kemangkatan Sultan Ahmad Shah II tanpa waris, takhta Pahang dan Johor disatukan di bawah Sultan Abdul Jalil Shah III pada tahun 1623.

Era Pemerintahan Bendahara Pahang

Tempoh	Gelaran penuh	Ringkasan gelaran penuh
1806–1881	Yang Teramat Mulia Sri Paduka Dato' Bendahara Sewa Raja yang mempunyai Takhta Kerajaan di dalam Negeri Pahang serta Daerah Takluknya	Bendahara Pahang / Raja Bendahara

• Pahang ditadbir secara autonomi oleh Dinasti Bendahara selepas perpecahan Empayar Johor-Riau.

Kesultanan Pahang Moden

Tempoh	Gelaran penuh	Ringkasan	Sultan Pahang
1881–1974	Kebawah Duli Yang Maha Mulia Sultan bagi Negeri Pahang Darul Makmur serta Jajahan Takluknya	Sultan Pahang	Sultan Ahmad Al-Mu'adzam Shah
			Sultan Mahmud ibni Sultan Ahmad Al-Mu'adzam Shah
			Sultan Abu Bakar
1974–2024	Kebawah Duli Yang Maha Mulia Sultan dan Yang di-Pertuan bagi Negeri Pahang Darul Makmur serta segala Jajahan Takluknya	Sultan Pahang	Sultan Ahmad Shah
			Al-Sultan Abdullah
2024–kini	Kebawah Duli Paduka Baginda Sultan dan Yang di-Pertuan bagi Negeri Pahang Darul Makmur serta segala Jajahan Takluknya	Sultan Pahang	Al-Sultan Abdullah

Senarai Sultan dan Pemerintah Pahang

Kesultanan Pahang Tua (1470–1617)

Laman utama: Kesultanan Pahang Tua dan Kerajaan Pahang Tua

No.	Gambar	Sultan Pahang	Pewaris Takhta	Tempoh pemerintahan	Tempoh masa pemerintahan	Sebab Tamat Pemerintahan
(Wangsa Melaka-Pahang)
1.		Sultan Muhammad Shah	Sultan Mansur Shah I	1470–1475	5 tahun	Mangkat
2.		Sultan Abdul Jamil Shah	Tiada Waris	1475–1475 2 Bulan	< 1 tahun	Tidak Diketahui
3.		Sultan Mansur Shah I (kali pertama)	Menyerahkan urusan kuasa kepada kekandanya yang lebih tua, Raja Ahmad (Sultan Ahmad Shah I)	1475–1475	< 1 tahun	Menyerahkan Kuasa. Diturunkan atau menyerahkan takhta secara aman kepada kekandanya yang lebih tua (Sultan Ahmad Shah I) kerana usia baginda yang masih terlalu muda ketika itu.
4.		Sultan Ahmad Shah I	Menyerahkan kembali takhta kepada adindanya, Raja Mansur (Sultan Mansur Shah I)	1475–1497	22 tahun	Baginda menyerahkan kembali takta kepada adindanya (Sultan Mansur Shah I) akibat kekecewaan politik serta rasa duka,lalu memencilkan diri untuk beribadah di Lubuk Pelang sehingga mangkat (bergelar Marhum Syeikh)
5		Sultan Mansur Shah I (kali kedua)	Raja Mahmud (Sultan Mahmud Shah I) (anakanda)	1497–1519	22 tahun	Mangkat akibat gering
6.		Sultan Mahmud Shah I	Raja Muzaffar (Sultan Muzaffar Shah) (anakanda)	1519–1530	11 tahun	Mangkat
7.		Sultan Muzaffar Shah	Raja Zainal Abidin (Sultan Zainal Abidin Shah) (adinda)	1530–1542	12 tahun	Mangkat akibat dibunuh.Mengikut rekod sejarah baginda mangkat dibunuh oleh pihak istana akibat konflik peribadi/politik.
8.		Sultan Zainal Abidin Shah	Raja Mansur (Sultan Mansur Shah II) (anakanda)	1542–1555	13 tahun	Mangkat akibat gering
9.		Sultan Mansur Shah II	Tanpa Waris tampuk pemerintahan digantikan oleh adinda - adindanya Sultan Abdul Jamal Shah & Sultan Abdul Kadir Alauddin Shah	1555–1560	5 tahun	Baginda terkorban dalam pertempuran laut sengit menentang armada Portugis Melaka sekitar tahun 1560.
10.		Sultan Abdul Jamal Shah memerintah bersama Sultan Abdul Kadir Alauddin Shah	Raja Ahmad (Sultan Ahmad Shah II)	1560–1590	30 tahun	Mangkat dibunuh.Baginda memerintah bersama adindanya namun akhirnya mangkat akibat pembunuhan politik dalam istana.
11.		Sultan Abdul Kadir Alauddin Shah memerintah bersama Sultan Abdul Jamal Shah		1560–1590	30 tahun	Mangkat secara semula jadi semasa memerintah bersama kekandanya.
12.		Sultan Ahmad Shah II	Digantikan oleh Bapa Saudaranya Sultan Abdul Ghafur Muhiuddin Shah	1590–1592	2 tahun	Baginda (Raja Ahmad) yang masih muda digantikan oleh bapa saudaranya, Sultan Abdul Ghafur,atas keputusan para pembesar demi menyelamatkan Pahang yang sedang bergolak.
13.		Sultan Abdul Ghafur Muhiuddin Shah	Raja Muda Abdullah (mangkat dibunuh bersama ayahandanya pada 1614) (anakanda)	1592–1614	22 tahun	Mangkat dibunuh.Baginda bersama anakandanya (Raja Muda Abdullah) telah diracun/dibunuh di Padang Buluh,Pekan oleh salah seorang anakanda baginda yang lain (Raja Alauddin) yang mahu merebut takhta.
14.		Sultan Alauddin Riayat Shah	Merampas takhta dan tidak sempat melantik waris sebelum dijatuhkan oleh serangan Aceh	1614–1615	1 tahun	Diusir/Diturunkan takhta.Selepas merampas takhta daripada ayahandanya,pemerintahan baginda runtuh apabila Kesultanan Aceh di bawah Sultan Iskandar Muda menyerang Pahang secara besar-besaran,memaksa baginda melarikan diri ke kawasan pedalaman.
15.		Sultan Abdul Jalil Shah III kemudian menjadi Sultan Johor-Pahang pada tahun 1623	Dilantik sebagai pemerintah Pahang bawah naungan sebelum empayar disatukan menjadi Kesultanan Johor-Pahang pada 1623	1615–1617	2 tahun	Kejatuhan Empayer & Pertukaran Geopolitik.Fasa pertama pemerintahan baginda di Pahang tamat selepas Kesultanan Aceh menawan sepenuhnya Pahang pada tahun 1617 dan membawa kerabat diraja sebagai tawanan.Baginda kemudiannya dilantik semula menjadi Sultan Johor-Pahang pada tahun 1623.

Kesultanan Johor-Pahang (1623–1830)

Laman utama: Kesultanan Johor Lama dan Senarai Sultan Johor

No.	Gambar	Sultan Johor-Pahang	Pewaris Takhta	Tempoh pemerintahan	Tempoh masa pemerintahan	Sebab Tamat Pemerintahan
(Wangsa Melaka-Johor)
1.		Sultan Abdul Jalil Shah III	Sultan Abdul Jalil Shah (adinda)	1623–1677	54 tahun	Mangkat di Kuala Pahang
2.		Sultan Ibrahim Shah	Raja Mahmud Sultan Mahmud Shah II (anakanda)	1677–1685	8 tahun	Mangkat di Riau
3.		Sultan Mahmud Shah II	Tanpa meninggalkan waris sah. Takhta empayar beralih kepada Wangsa Bendahara melalui pelantikan Bendahara Tun Abdul Jalil (Sultan Abdul Jalil Riayat Shah IV).	1685–1699	14 tahun	Mangkat ditikam oleh Laksamana Megat Seri Rama dalam peristiwa bersejarah Sultan Mahmud Mangkat Dijulang di Kota Tinggi,Johor.Baginda tidak meninggalkan waris sah,menandakan berakhirnya zuriat keturunan Sultan Melaka.
(Wangsa Bendahara)
4.		Sultan Abdul Jalil Riayat Shah IV	Tengku Sulaiman Sultan Sulaiman Badrul Alam Shah (anakanda)	1699–1718	19 tahun	Diturunkan takhta.Baginda dijatuhkan daripada takhta ekoran serangan mengejut oleh Raja Kecil dari Siak yang mendakwa dirinya sebagai putera kandung Sultan Mahmud Shah II
(Wangsa Melaka-Johor)
5.		Sultan Abdul Jalil Rahmat Shah	Tiada Waris	1718–1722	4 tahun	Digulingkan.Ditumpaskan dan diusir keluar dari pusat pemerintahan oleh pakatan anak-anak Bendahara Johor bersama keturunan Lima Bersaudara Bugis.
(Wangsa Bendahara)
6.		Sultan Sulaiman Badrul Alam Shah	Tengku Abdul Jalil Sultan Abdul Jalil Muazzam Shah (anakanda)	1722–1760	38 tahun	Mangkat
7.		Sultan Abdul Jalil Muazzam Shah V	Tengku Ahmad Sultan Ahmad Riayat Shah (anakanda)	1760–1761	1 tahun	Mangkat di Selangor semasa dalam perjalan pulang ke Riau.
8.		Sultan Ahmad Riayat Shah	Tanpa Waris. Digantikan oleh adindanya Tengku Mahmud Sultan Mahmud Shah III	1761–1761	< 1 tahun	Baginda mangkat pada usia yang sangat muda (kanak-kanak) selepas hanya beberapa bulan menaiki takhta.
9.		Sultan Mahmud Riayat Shah III	Tengku Abdul Rahman Sultan Abdul Rahman Muazzam Shah (anakanda)	1761–1812	51 tahun	Mangkat di Lingga
10.		Sultan Abdul Rahman Muazzam Shah kemudian menjadi Sultan Riau-Lingga pada tahun 1830	Tengku Muhammad Sultan Muhammad II Muazzam Shah (anakanda)	1812–1830	18 tahun	Perpecahan Empayer (Perjanjian Inggeris-Belanda 1824).Berikutan campur tangan barat,empayar Johor-Pahang-Riau-Lingga berpecah dua.Baginda mengambil keputusan untuk menetap dan memerintah kepulauan Riau-Lingga secara berasingan bermula tahun 1830.

Sultan Riau-Lingga yang masih diiktiraf sebagai Sultan Johor-Pahang oleh Bendahara dan para pembesar Melayu yang lain (1830 - 1857)

No.	Gambar	Sultan Riau-Lingga (Sultan de jure Johor-Pahang)	Pewaris Takhta	Tempoh pemerintahan	Tempoh masa pemerintahan	Sebab Tamat Pemerintahan
10.		Sultan Abdul Rahman Muazzam Shah	Tengku Muhammad (anakanda)	1830–1832	2 tahun	Mangkat
11.		Sultan Muhammad II Muazzam Shah	Tengku Mahmud (anakanda)	1832–1835	3 tahun	Mangkat
12.		Sultan Mahmud IV Muzaffar Shah	Sultan Sulaiman Badrul Alam Shah II (bapa saudara) Walau bagaimanapun, bermula tahun 1857 ini, pihak Bendahara Pahang tidak lagi mengiktiraf pengganti Sultan Riau-Lingga dan memutuskan hubungan ulayat tersebut secara total	1835–1857	22 tahun	Dipecat oleh pihak penjajah.Baginda diturunkan daripada takhta secara paksa oleh kerajaan kolonial Belanda kerana kelantangan baginda menentang dasar imperialisme barat, sekali gus menamatkan tuntutan hak de jure ke atas wilayah Pahang.

Kerajaan Bendahara Pahang (1770–1881)

Rencana utama: Kerajaan Pahang

No.	Gambar	Bendahara Johor-Pahang Raja Bendahara Pahang Pemerintah autonomi Pahang	Pewaris Takhta	Tempoh pemerintahan	Tempoh masa pemerintahan	Sebab Tamat Pemerintahan
Kesultanan Johor-Pahang (Wangsa Bendahara)
1.		Bendahara Tun Abdul Majid	Tun Muhammad (Bendahara Tun Muhammad) (anakanda)	1770–1802	32 tahun	Mangkat (Pemerintahan autonomi Pahang pertama)
2.		Bendahara Tun Muhammad	Tun Koris (Bendahara Tun Koris) (adinda)	1802–1803	1 tahun	Mangkat akibat lemas.Baginda lemas selepas kapal laut yang dinaikinya karam dipukul ribut di pesisir pantai Endau semasa dalam pelayaran balik dari Johor ke Pahang.
3.		Bendahara Tun Koris	Tun Ali (Bendahara Tun Ali) (anakanda)	1803–1806	3 tahun	Mangkat akibat menderita penyakit kronik (gering)
4.		Bendahara Tun Ali	Tun Mutahir (Bendahara Tun Mutahir) yang dimasyhurkan sebagai Engku Muda (Waris Ganti) pada tahun 1847 (anakanda)	1806–1830	24 tahun	Mangkat setelah memegang tampuk pemerintahan Pahang secara yang aman selama lebih 50 tahun.
Pahang bertuankan Sultan Riau-Lingga (Wangsa Bendahara)
4.		Bendahara Tun Ali	Tun Mutahir (Bendahara Tun Mutahir) yang dimasyhurkan sebagai Engku Muda (Waris Ganti) pada tahun 1847 (anakanda)	1830–1857	27 tahun	Mangkat setelah memegang tampuk pemerintahan Pahang secara yang aman selama lebih 50 tahun.
5.		Bendahara Tun Mutahir	Tiada Waris	1857–1863	6 tahun	Tumpas dalam Perang Saudara.Baginda bersama anakandanya kalah dalam Perang Saudara Pahang menentang adindanya,Wan Ahmad.Baginda terpaksa berundur ke Johor dan mangkat akibat kecederaan/sakit di Kuala Sedili pada Mei 1863.
Negeri Pahang Moden (Wangsa Bendahara)
6.		Bendahara Tun Ahmad kemudian menjadi Sultan Pahang pada tahun 1881	Sultan Mahmud Shah (anakanda sulung)	1863–1881	18 tahun	Gelarannya tamat kerana dinaikkan taraf.Kuasa baginda sebagai Bendahara secara rasmi berakhir kerana baginda telah diiytiharkan dan ditabalkan oleh seluruh pembesar negeri sebagai Sultan Pahang Moden yang Pertama pada tahun 1881.

Kesultanan Pahang Moden (1881–kini)

No.	Gambar	Sultan Pahang	Pewaris Takhta	Tempoh pemerintahan	Tempoh masa pemerintahan	Sebab Tamat Pemerintahan
(Wangsa Bendahara)
1.		Sultan Ahmad Al-Mu'adzam Shah	Sultan Mahmud Shah (anakanda sulung)	1881–1914	33 tahun	Turun takhta.Baginda menyerahkan kuasa pemerintahan negeri kepada puteranya (Sultan Mahmud) pada 1909 ekoran faktor usia yang terlalu tua dan masalah kesihatan (mangkat pada tahun 1914)
2.		Sultan Mahmud	Tanpa Waris tampuk pemerintahan diambil alih oleh adindanya Sultan Abdullah Al-Mu'tasim Billah	1914–1917	3 tahun	Mangkat di Rumah Rehat Kuala Pahang tanpa meninggalkan sebarang waris lelaki.
3.		Sultan Abdullah Al-Mu'tasim Billah	Tengku Abu Bakar (dimasyhurkan sebagai Tengku Mahkota Pahang yang pertama pada 4 Jun 1930)	1917–1932	15 tahun	Mangkat di istana Pekan
4.		Sultan Abu Bakar Ri’ayatuddin al-Mu’azzam Shah	Tengku Ahmad Shah (anakanda)	1932–1974	42 tahun	Mangkat di Istana Kecil Pekan setelah menerajui negeri selama 42 tahun
5.		Sultan Haji Ahmad Shah Al-Musta’in Billah	Tengku Abdullah (anakanda)	1974–2019	45 tahun	Turun takhta.Baginda menyerahkan takhta pemerintahan kepada putera mahkotanya pada 11 Januari 2019 atas keputusan Majlis Jumaah Pangkuan Diraja Pahang berikutan masalah kesihatan baginda yang amat gering ketika itu (mangkat pada Mei 2019)
6.		Al-Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah	Tengku Hassanal (anakanda)	2019–kini	7 tahun (sedang memerintah)	Sedang Memerintah

Pewaris Takhta Kesultanan Pahang

Institusi pewaris takhta Kesultanan Pahang telah melalui evolusi gelaran yang panjang seiring dengan perubahan sistem politik negeri. Bermula daripada gelaran Raja Muda pada era klasik, gelaran penggantian kemudiannya beralih kepada jurai Waris Bendahara semasa era empayar, sebelum gelaran rasmi Tengku Mahkota Pahang diperkenalkan dengan penuh adat istiadat pada tahun 1930 di bawah sistem perlembagaan moden bagi merujuk kepada putera sulung yang bakal mewarisi takhta kerajaan Darul Makmur.

Kronologi Pewaris Takhta Kesultanan Pahang

Jadual di bawah merekodkan semua tokoh sejarah yang telah dilantik, diiktiraf, atau dimasyhurkan secara rasmi sebagai pewaris utama kepada takhta pemerintahan Pahang mengikut fasa-fasa sejarah:

No.	Gambar	Pewaris Takhta (Gelaran)	Tempoh sebagai Pewaris	Tempoh masa pemerintahan	Sultan / Pemerintah di bawah Naungan	Kesudahan / Nota
Era Kesultanan Pahang Tua (Wangsa Melaka-Pahang) — Gelaran: Raja Muda
1		Raja Mansur	1470 – 1475	5 tahun	Sultan Muhammad Shah	Menaiki takhta sebagai Sultan Pahang ke-3
2		Raja Ahmad	1475 – 1475	< 1 tahun	Sultan Mansur Shah I	Memegang urusan kuasa fasa pertama kerana adindanya masih terlalu muda; kemudian menaiki takhta sebagai Sultan Ahmad Shah I
3		Raja Mansur	1475 – 1497	22 tahun	Sultan Ahmad Shah I	Memegang status pewaris utama semula selepas penyerahan takhta; menaiki takhta kali kedua pada 1497
4		Raja Mahmud	1497 – 1519	22 tahun	Sultan Mansur Shah I	Menaiki takhta sebagai Sultan Mahmud Shah I
5		Raja Muzaffar	1519 – 1530	11 tahun	Sultan Mahmud Shah I	Menaiki takhta sebagai Sultan Muzaffar Shah
6		Raja Zainal Abidin	1530 – 1542	12 tahun	Sultan Muzaffar Shah	Menaiki takhta sebagai Sultan Zainal Abidin Shah
7		Raja Mansur	1542 – 1555	13 tahun	Sultan Zainal Abidin Shah	Menaiki takhta sebagai Sultan Mansur Shah II
8		Raja Ahmad	1560 – 1590	30 tahun	Sultan Abdul Jamal Shah & Sultan Abdul Kadir	Pewaris bersama di bawah pemerintahan dua Sultan; menaiki takhta sebagai Sultan Ahmad Shah II
9		Raja Abdul Ghafur	1590 – 1592	2 tahun	Sultan Ahmad Shah II	Menjadi pewaris utama/pengganti rasmi sebelum menaiki takhta sebagai Sultan Abdul Ghafur
10		Raja Muda Abdullah	1592 – 1614	22 tahun	Sultan Abdul Ghafur Muhiuddin Shah	Mangkat dibunuh bersama ayahandanya di Padang Buluh; tidak sempat menaiki takhta
11		Raja Bujang	1615 – 1617	2 tahun	Sultan Alauddin Riayat Shah	Dilantik sebagai pemerintah fasa pertama di bawah naungan sebelum empayar disatukan menjadi Kesultanan Johor-Pahang pada 1623
Era Kesultanan Johor-Pahang (Pahang Di Bawah Naungan Empayar) — Gelaran: Yamtuan Muda / Raja Muda
12		Raja Abdul Jalil Shah	1641 – 1676	35 tahun	Sultan Abdul Jalil Shah III	Dilantik sebagai Yamtuan Muda (Pewaris Takhta Empayar) dan bersemayam di Pahang; mangkat sebelum sempat menaiki takhta
13		Raja Ibrahim ibni Raja Bajau	1676 – 1677	1 tahun	Sultan Abdul Jalil Shah III	Menjadi pewaris utama di Pahang selepas kemangkatan ayahandanya; menaiki takhta Empayar Johor-Pahang pada 1677
14		Raja Sulaiman	1699 – 1718	19 tahun	Sultan Abdul Jalil IV	-
15		Raja Abdul Jalil	1722 – 1760	38 tahun	Sultan Sulaiman Badrul Alam Shah	-
16		Raja Ahmad	1760 – 1761	1 tahun	Sultan Abdul Jalil Muazzam Shah	-
17		Raja Abdul Rahman	1761 – 1812	51 tahun	Sultan Mahmud Riayat Shah III
18		Raja Muhammad II	1812 – 1832	20 tahun	Sultan Abdul Rahman Muazzam Shah
Era Kerajaan Bendahara Pahang (Negeri Autonomi Wangsa Bendahara) — Gelaran: Waris / Engku Muda
19		Tun Muhammad	1770 – 1802	32 tahun	Bendahara Tun Abdul Majid	Menaiki takhta sebagai Raja Bendahara Pahang ke-2
20		Tun Koris	1802 – 1803	1 tahun	Bendahara Tun Muhammad	Mangkat mengejut akibat lemas di laut, takhta diwarisi oleh adindanya
21		Tun Ali	1803 – 1806	3 vintage	Bendahara Tun Koris	Menaiki takhta sebagai Raja Bendahara Pahang ke-4
22		Tun Mutahir	1847 – 1857	10 tahun	Bendahara Tun Ali	Diisytiharkan sebagai Engku Muda (Waris Ganti Pahang) pada 1847 sebelum mewarisi takhta penuh pada 1857
23		Tengku Mahmud	1881 – 1909	28 tahun	Sultan Ahmad Muadzam Shah	Menaiki takhta Sultan Pahang Moden ke-2 pada 1914 selepas kemangkatan ayahandanya
Era Kesultanan Pahang Moden (Wangsa Bendahara) — Gelaran: Tengku Mahkota Pahang
24		Tengku Abu Bakar ibni Sultan Abdullah	1930 – 1932	2 tahun	Sultan Abdullah Al-Mu'tasim Billah	Dilantik pada 4 Jun 1930; menaiki takhta sebagai Sultan Pahang Moden ke-4 selepas kemangkatan ayahandanya pada 1932
25		Tengku Ahmad Shah Al Musta'in Billah	1944 – 1974	30 tahun	Sultan Abu Bakar Ri’ayatuddin al-Mu’azzam Shah	Memegang jawatan selama 30 tahun; menaiki takhta sebagai Sultan Pahang ke-5
26		Tengku Abdullah ibni Sultan Haji Ahmad Shah	1975 – 2019	44 tahun	Sultan Haji Ahmad Shah Al-Musta’in Billah	Dilantik pada 1 Julai 1975; memegang gelaran selama 44 tahun sebelum menaiki takhta sebagai Sultan Pahang ke-6
27		Tengku Hassanal Ibrahim Alam Shah ibni Al-Sultan Abdullah	2019 – Kini	7 tahun	Al-Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah	Pewaris takhta semasa (Tengku Mahkota Pahang ke-4); pernah menjalankan tugas sebagai Pemangku Raja Pahang (2019–2024)

Aturan Penggantian Takhta Semasa

Menurut Undang-Undang Tubuh Kerajaan Pahang, penggantian takhta adalah berdasarkan prinsip primogeniture lelaki, iaitu keutamaan diberikan kepada jurai keturunan lelaki sulung yang sah daripada keturunan Sultan yang memerintah. Sekiranya tidak mempunyai waris, takhta akan beralih kepada adinda lelaki Sultan mengikut kekananan umur, dengan syarat calon tersebut beragama Islam, berdarah raja yang sah, serta mendapat pengesahan daripada Majlis Jumaah Pangkuan Diraja Pahang.

Berikut ialah susunan hierarki penggiliran (line of succession) takhta Kesultanan Pahang semasa:

1.Tengku Hassanal Ibrahim Alam Shah

Merupakan Tengku Mahkota Pahang dan Putera sulung Sultan Abdullah. Beliau juga merupakan Pewaris pertama.

2.Tengku Muhammad Iskandar Ri’ayatuddin Shah

Merupakan Tengku Arif Bendahara Pahang dan Putera kedua Sultan Abdullah. Beliau juga merupakan Pewaris kedua.

3. Tengku Ahmad Ismail Mu’adzam Shah

Merupakan Tengku Panglima Perang Pahang dan Putera ketiga Sultan Abdullah. Beliau juga merupakan Pewaris Ketiga.

Keturunan Kerabat Diraja Pahang Sekarang

No.	Nama & Gelaran Rasmi	Hubungan	Darjah	Pasangan / Nota
PEMERINTAH & PASANGAN
1	Al-Sultan Abdullah Ri’ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah	Sultan Pahang ke-6	DKP, DK, SAAS	Kebawah Duli Paduka Baginda Sultan Pahang
2	Tunku Azizah Aminah Maimunah Iskandariah	Tengku Ampuan Pahang	DKP, DK, SSAP	Kebawah Duli Paduka Baginda Tengku Ampuan Pahang
3	Yang Amat Berbahagia Che Puan Julia Rais	Isteri Kedua Sultan Abdullah	-	Bonda kepada Tengku Puteri Iman Afzan, Ilisha Ameera & Ilyana Alia
WARIS TAKHTA & PUTERA-PUTERA
4	Tengku Hassanal Ibrahim Alam Shah	Tengku Mahkota Pahang	DK I, SSAP, SIMP	Kebawah Duli Paduka Mulia Pemangku Raja Pahang
5	YAM Tengku Muhammad Iskandar Ri’ayatuddin Shah	Tengku Arif Bendahara	SSAP, SIMP	Suami kepada YHM Tengku Natasya Puteri Tengku Adnan
6	YAM Tengku Ahmad Ismail Mu’adzam Shah	Tengku Panglima Perang	SSAP	Anakanda ke-3 (Kembar kepada Tengku Puteri Afzan)
7	YAM Tengku Amir Nasser Ibrahim Shah	Tengku Panglima Raja	SSAP, SIMP	Anakanda Angkat; Suami kepada YM Puteri Suraiya Afzan
PUTERI-PUTERI DIRAJA
8	YAM Tengku Puteri Raja Tengku Puteri Iman Afzan	Tengku Puteri Raja	SSAP	Isteri kepada YM Tengku Abu Bakar Ahmad
9	YAM Tengku Puteri Raja Tengku Puteri Ilisha Ameera	Tengku Puteri Raja	SIMP	Anakanda Sultan Abdullah & Che Puan Julia Rais
10	YAM Tengku Puteri Raja Tengku Puteri Ilyana Alia	Tengku Puteri Raja	SIMP	Anakanda Sultan Abdullah & Che Puan Julia Rais
11	YAM Tengku Puteri Raja Tengku Puteri Afzan Aminah Hafidzatullah	Tengku Puteri Raja	SSAP	Isteri kepada Yang Mulia FD Idzham FD Iskandar
12	YAM Tengku Puteri Raja Tengku Puteri Jihan Azizah ‘Athiyatullah	Tengku Puteri Raja	SSAP	Anakanda bongsu Sultan Abdullah & Tunku Azizah
ADIK-BERADIK SULTAN (KERABAT BERGELAR)
13	YAM Tengku Abdul Rahman Ibni Almarhum Sultan Haji Ahmad Shah	Tengku Muda Pahang	DK I, SSAP	Adinda Sultan Abdullah; Suami kepada Cik Puan Muda Julita Aishah
14	YAM Tengku Fahad Mua’adzam Ibni Almarhum Sultan Haji Ahmad Shah	Tengku Arif Temenggong	DK I, SSAP	Adinda Sultan Abdullah (Bonda: YABhg. Che Puan Besar Kalsom Abdullah)

No.	Nama & Gelaran Rasmi	Hubungan	Nota / Status
GENERASI CUCU (ANAKANDA TENGKU PUTERI IMAN AFZAN)
1	Yang Mulia Tengku Zayn Edin Shah	Cucu Lelaki Sulung	Putera sulung kepada YAM Tengku Puteri Iman Afzan & YM Tengku Abu Bakar Ahmad (Lahir: 23 Julai 2019)
2	Yang Mulia Tengku Aleya Norlini	Cucu Perempuan	Puteri kepada YAM Tengku Puteri Iman Afzan & YM Tengku Abu Bakar Ahmad (Lahir: 2 Februari 2021)
3	Yang Mulia Tengku Jaden Khalid Shah	Cucu Lelaki	Putera kepada YAM Tengku Puteri Iman Afzan & YM Tengku Abu Bakar Ahmad (Lahir: 2023)
GENERASI CUCU (ANAKANDA TENGKU AMIR NASSER)
4	Yang Mulia Tengku Adam Ibrahim Shah	Cucu (Anakanda Angkat)	Putera sulung kepada YAM Tengku Amir Nasser Ibrahim Shah & YM Puteri Suraiya Afzan (Lahir: 27 Disember 2015)
5	Yang Mulia Tengku Sulaiman Abdullah Shah	Cucu (Anakanda Angkat)	Putera kedua kepada YAM Tengku Amir Nasser Ibrahim Shah & YM Puteri Suraiya Afzan (Lahir: 25 Jun 2018)
6	Yang Mulia Tengku Nuh Muhammad Shah	Cucu (Anakanda Angkat)	Putera ketiga kepada YAM Tengku Amir Nasser Ibrahim Shah & YM Puteri Suraiya Afzan (Lahir: 10 Mei 2022)
INFO TAMBAHAN
Status Cicit: Setakat Mac 2026, belum ada cicit bagi Al-Sultan Abdullah. Panggilan: Cucu-cucu Sultan yang berketurunan diraja dari sebelah bapa dipanggil dengan gelaran Yang Mulia (YM). Kemas Kini: Senarai ini akan bertambah memandangkan beberapa anakanda Sultan seperti Tengku Muhammad Iskandar dan Tengku Puteri Afzan baru sahaja mendirikan rumah tangga (2024).

Nota Tambahan

Darjah Kebesaran Pahang

PANDUAN SINGKATAN DARJAH KEBESARAN DIRAJA PAHANG Singkatan Nama Penuh Darjah Gelaran / Catatan DKP Darjah Kerabat Yang Maha Utama Kerabat Diraja Pahang Darjah paling tinggi, khusus untuk Sultan dan Tengku Ampuan. DK I / II Darjah Kerabat Sri Indera Mahkota Pahang Darjah Kerabat Kelas I atau II (Khusus untuk Kerabat Dekat). SAAS Darjah Sri Setia Al-Sultan Abdullah Ahmad Shah Darjah baharu (2024) sempena tamat tempoh Agong Sultan Abdullah. SSAP Sri Sultan Ahmad Shah Pahang Membawa gelaran Dato' Sri. Pangkat tertinggi dalam Darjah Sultan Ahmad Shah. SIMP Darjah Sri Indera Mahkota Pahang Membawa gelaran Dato' Indera. Pangkat tertinggi dalam Darjah Indera Mahkota. DSAP Darjah Sultan Ahmad Shah Pahang Membawa gelaran Dato' Sri. Pangkat kedua dalam Darjah Sultan Ahmad Shah. DIMP Darjah Indera Mahkota Pahang Membawa gelaran Dato' . Pangkat kedua dalam Darjah Indera Mahkota. Nota Tambahan: Penerima dari kalangan Kerabat Diraja biasanya sudah mempunyai gelaran warisan (Tengku), maka gelaran "Dato' Sri" atau "Dato' " tidak diletakkan pada pangkal nama mereka bagi mengelakkan pertindihan. Susunan keutamaan darjah ini adalah mengikut ketetapan Pejabat Setiausaha Kerajaan Negeri Pahang (Bahagian Protokol).

Panduan Gelaran & Protokol Diraja Pahang

👑 PANGGILAN HORMAT (SALUTASI) Gelaran Rasmi Digunakan Oleh Kebawah Duli Paduka Baginda Sultan Pahang & Tengku Ampuan Pahang Kebawah Duli Paduka Mulia Tengku Mahkota Pahang (Pemangku Raja) Yang Amat Mulia (YAM) Anakanda-anakanda Sultan & Kerabat Bergelar (Tengku Muda, dll) Yang Amat Berbahagia (YABhg) Pasangan Sultan (Che Puan) & Bonda Sultan (Che Puan Besar) Yang Mulia (YM) Cucu-cucu Sultan & Kerabat Diraja Pahang yang lain

📜 GELARAN KHAS (DULI YANG AMAT MULIA) Jawatan Diraja Nama Gelaran Tengku Arif Bendahara Tengku Muhammad Iskandar Ri’ayatuddin Shah Tengku Panglima Perang Tengku Ahmad Ismail Mu’adzam Shah Tengku Panglima Raja Tengku Amir Nasser Ibrahim Shah Tengku Puteri Raja Kesemua Puteri-puteri Sultan Abdullah Tengku Arif Temenggong Tengku Fahad Mua’adzam Shah

📌 Nota Protokol:

• Perkataan "Al-Sultan" adalah gelaran khas bagi Sultan Pahang ke-6 (Sultan Abdullah) sebagai pengganti kepada "Sultan".
• Penggunaan gelaran "Che Puan" diberikan kepada isteri-isteri kerabat diraja yang bukan berketurunan raja (orang kebanyakan).
• Gelaran "Tengku Puteri Raja" adalah gelaran khas yang dikurniakan secara peribadi oleh Sultan kepada puteri-puteri baginda.

Rujukan

• Aruna Gopinath (1991). Pahang 1880-1933: A Political History. The Malaysian Branch of the Royal Asiatic Society.
• Zakiah Hanum (2004). Asal Usul Negeri-Negeri Malaysia. Times Editions-Marshall Cavendish. ISBN 9812326081.
• Tun Ahmad Sarji bin Abdul Hamid (2011). The Encyclopedia of Malaysia : Volume 16, The Rulers of Malaysia. Archipelago Press. ISBN 9789813018549.

Pautan luar

• Ensiklopedia Malaysia: Kesultanan Pahang Diarkibkan 2010-06-29 di Wayback Machine