Herb Czech

Herb Republiki Czeskiej
	; Herb wielki
	Warianty
	; Herb mały
	; Flaga prezydencka Czech
	Informacje
W oryginale	Státní znak České republiky
Wprowadzono	1 stycznia 1993
	Multimedia w Wikimedia Commons

Czechy mają dwa herby państwowe: wielki i mały. Zwyczaj posiadania dwóch herbów wywodzi się z tradycji heraldycznej.

Mały Herb Czech ma w godle srebrnego (białego), wspiętego na tylnych łapach lwa z charakterystycznym podwójnym ogonem, w złotej koronie i o podobnie złotych pazurach. Godło umieszczone jest w czerwonym polu. Jest to tradycyjny herb Czech właściwych.

Wielki Herb Czech podzielony jest na cztery pola. W pierwszym i czwartym występuje srebrny dwuogoniasty lew w koronie – symbol Czech właściwych, w drugim niebieskim orzeł (właściwie orlica^[1]) w srebrno-czerwoną szachownicę – herb Moraw, a w trzecim, na złotym tle, czarny orzeł (orlica^[1]) ze srebrnym półksiężycem – herb Śląska.

Herby mały i wielki Czech w obecnym układzie wprowadzono 13 marca 1990 r.^[2] Obowiązujące opracowanie graficzne przyjęto 17 grudnia 1992 r. z mocą od 1 stycznia 1993 r.^[3]

W Czechach prócz flagi państwowej istnieje także flaga prezydencka, która zawiera zarówno herb, jak i motto Pravda vítězí („Prawda zwycięża”).

Historia

Lew jako symbol Czech swą genezą sięga XIII wieku, kiedy pojawił się jako symbol dynastii Przemyślidów. Do tego czasu oficjalnym godłem państwa była czarna orlica (pojawiła się ona jeszcze w heraldyce w czasie II wojny światowej w Kraju Sudetów, a obecnie w herbie kraju środkowoczeskiego). Ponieważ władcy średniowieczni usiłowali zanegować pozycję Przemyślidów, ci w szczególny sposób eksponowali swój nowy herb, którym stał się srebrny lew – w rezultacie symbol dynastii stopniowo przekształcił się w godło narodowe. Nie wiadomo jednak co spowodowało, że w XIII wieku panujący zdecydowali się na zmianę herbu – opowiadają o tym różne legendy, jednak żadna nie znalazła potwierdzenia w źródłach.

Po upadku komunizmu, Czesi wrócili ponownie do swojego dawnego godła. Odbyła się wówczas gorąca debata parlamentarna co do kształtu nowego godła. W szczególności dyskutowano atrybuty seksualne lwa, które zgodnie ze sztuką heraldyczną powinny być równie walecznie przedstawione, jak i inne członki zwierza. Autorem obecnego herbu i sztandaru prezydenckiego jest Jiří Louda.

Galeria

Czarna, płomienna orlica, pierwszy znak dynastii Przemyślidów
Herb Królestwa Czech do 1918 roku
Herb krajów Korony Czeskiej z czasów Świętego Cesarstwa Rzymskiego
Średni herb Czechosłowacji
Wielki herb Czechosłowacji
Mniejszy herb Protektoratu Czech i Moraw (1938–1945)
Większy Herb Protektoratu Czech i Moraw
Herb Okręgu Rzeszy Kraj Sudetów (1940–1945)
Herb Czechosłowacji 1945–1960, w latach 1918–1938 używany jako mały herb państwa czechosłowackiego
Herb socjalistycznej Czechosłowacji (1960–1990) – lew bez korony z dechrystianizowanym symbolem Słowacji, płonącą watrą zamiast krzyża lotaryńskiego
Herb mały Czech (1990–1992)
Herb wielki Czech (1990–1992)
Obecny mały herb Czech (od 1993)
Obecny wielki herb Czech (od 1993)

Lew czeski w Polsce

W XIV wieku księstwa śląskie rządzone przez Piastów stawały się kolejno lennami Królestwa Czech. Pozostałością tego jest obecność czeskiego lwa w herbach śląskich miast leżących w Polsce.

Lew czeski w Prusach

Herb Czech znajdował się na jednej z dwóch chorągwi Królewca zdobytych pod Grunwaldem w 1410 roku, opisanych przez Jana Długosza w Banderia Prutenorum. Nawiązywał do postaci założyciela miasta króla czeskiego Przemysła Ottokara II.

Chorągiew miasta Królewca z 1410 roku

Lew czeski w Niemczech

Czeski lew widoczny jest w herbach miast leżących na Łużycach, które historycznie do 1635 stanowiły jedną z ziem składających się na Koronę Królestwa Czech.

Zobacz też

Przypisy

1 2 W heraldyce czeskiej orlica (cz. orlice) ma jedną głowę, natomiast orzeł (cz. orel) posiada dwie głowy – zobacz w: Orlice,Orel.
↑ Ustawa konstytucyjna Czeskiej Rady Narodowej z dnia 13 marca 1990 r. o symbolach państwowych Republiki Czeskiej (č. 67/1990 Sb.).
↑ Ustawa Czeskiej Rady Narodowej z dnia 17 grudnia 1992 r. o symbolach państwowych Republiki Czeskiej (č. 3/1993 Sb.).

[orlice-1] 1 2 W heraldyce czeskiej orlica (cz. orlice) ma jedną głowę, natomiast orzeł (cz. orel) posiada dwie głowy – zobacz w: Orlice,Orel.

[2] Ustawa konstytucyjna Czeskiej Rady Narodowej z dnia 13 marca 1990 r. o symbolach państwowych Republiki Czeskiej (č. 67/1990 Sb.).

[3] Ustawa Czeskiej Rady Narodowej z dnia 17 grudnia 1992 r. o symbolach państwowych Republiki Czeskiej (č. 3/1993 Sb.).

[4] Republika Kosowa jest uznawana przez 105 ze 193 państw członkowskich ONZ, 23 z 28 UE i 24 z 28 NATO, w tym Polskę.

[5] Zakon stanowi suwerenny podmiot prawa międzynarodowego

[6] Mołdawska Republika Naddniestrza nie jest uznawana przez żadne państwo

[1]

[2]

[3]

[A]

[B]

[C]

Państwa niepodległe	Albania Andora Austria Belgia Białoruś Bośnia i Hercegowina Bułgaria Chorwacja Czarnogóra Czechy Dania Estonia Finlandia Francja Grecja Hiszpania Holandia Irlandia Islandia Kazachstan Kosowo^[A] Liechtenstein Litwa Luksemburg Łotwa Macedonia Północna Malta Mołdawia Monako Niemcy Norwegia Polska Portugalia Rosja Rumunia San Marino Serbia Słowacja Słowenia Szwajcaria Szwecja Turcja Ukraina Watykan Węgry Wielka Brytania Włochy Zakon Maltański^[B]
Terytoria zależne	Gibraltar Guernsey Jersey Wyspa Man Wyspy Owcze
Państwa nieuznawane na arenie międzynarodowej	Naddniestrze^[C]