Hoender
| Hoender | |
|---|---|
 | |
| 'n Haan (agter) en 'n hen (voor). | |
Gedomestikeerd | |
| Wetenskaplike klassifikasie | |
| Koninkryk: | |
| Filum: | |
| Klas: | |
| Orde: | |
| Familie: | |
| Subfamilie: | |
| Genus: | |
| Spesie: | |
| Subspesie: | Gallus gallus domesticus (Linnaeus, 1758) |
'n Hoender (Gallus gallus domesticus) is 'n makgemaakte voël, meer spesifiek pluimvee. Hulle word gewoonlik deur boere as lewende hawe aangehou, wat beteken dat hulle geteel word sodat hul vleis of eiers geëet kan word. 'n Manlike hoender word 'n haan genoem, en 'n vroulike hoender staan as 'n hen bekend. Pasgebore en jong hoendertjies word kuikens genoem, maar 'n jong hoender wat op 12 tot 14 weke geslag word, word 'n braaikuiken genoem.
Eierproduksie
[wysig | wysig bron]Soos alle voëls is hoenders ovipaar, d.i. eierlêend, en kan slegs die wyfies, of in dié geval hennetjies, eiers lê. Henne lê gereeld eiers sonder om bevrug te word. Haar liggaam stel natuurlik 'n dooier vry en bou omtrent elke 24 tot 26 uur 'n eier daaromheen, ongeag of 'n haan teenwoordig is. Onbevrugte eiers is die standaard eiers wat in supermarkte verkoop word.
Gedomestikeerde henne lê baie meer eiers as hul wilde voorouers. Terwyl die wilde rooiboshoender slegs 10 tot 15 eiers per jaar lê, kan moderne mak henne, danksy selektiewe teling en optimale sorg, van 250 tot 300 eiers per jaar produseer. Oor eeue heen het mense hoenders vir hoë eieropbrengs geselekteer, wat hul oorspronklike seisoenale voortplanting-siklusse ongedaan gemaak het. Henne ontvang in gevangenskap ook oorvloedige en hoogs voedsame voer, terwyl wilde voëls hulpbron-skaarstes ervaar en energie vir oorlewing moet prioritiseer. Verder word kunsmatige beligting dikwels benut om dagligure aan te vul, sodat die hen se biologiese klok tot deurlopende eierproduksie die hele jaar deur mislei word.
Herkoms en moderne rasse
[wysig | wysig bron]Hoenders is oor duisende jare van die rooiboshoender (Gallus gallus) geteel. Anders as meeste makgemaakte spesies het die rooiboshoender nie uitgesterf nie, maar kom steeds in die natuur voor. Vandag is daar 'n enorme variasie van hoenderrasse; van veerpoot-kapokkies tot statige rooi, swart, wit of gespikkelde pluimvee.
Sien ook
[wysig | wysig bron]Eksterne skakels
[wysig | wysig bron]
Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Hoender.
Wikiwoordeboek het 'n inskrywing vir hoender.
